Ελληνικές επιχειρήσεις στρώνουν ντιλ σε περσικό χαλί

Εσείς θα έχετε πάντα ανάγκη από το δικό μας πετρέλαιο και εμείς θα έχουμε πάντα ανάγκη τα δικά σας τάνκερ για να το μεταφέρουν, καθώς επίσης ελληνικά φάρμακα και τρόφιμα.

Τα λόγια αυτά είχε πει τον Μάιο του 2012, μόλις τρεις μήνες πριν αρχίσει το εμπάργκο της Δύσης, στον νεόκοπο τότε επιχειρηματία Πάτροκλο Κουδούνη ο Μοχάμεντ Σούρι, αφεντικό της πανίσχυρης κρατικής εταιρείας τάνκερ του Ιράν NITC, εξηγώντας του την ανάγκη να συσταθεί διμερής επιχειρηματικός φορέας.

Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά το εμπάργκο ανήκει στο παρελθόν, ο Αχμαντινετζάντ έχει δώσει τη θέση του στον μετριοπαθή Ρουχανί και μια βροχή από δυτικά ντιλ σκεπάζει τον ιρανικό ουρανό.

Σε αυτό το μεγάλο comeback του Ιράν συμβαίνει αυτό ακριβώς που είχε πει ο Σούρι στον νυν πρόεδρο του Ελληνοϊρανικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου. Τα δεξαμενόπλοια αποτελούν και πάλι την εμπροσθοφυλακή της ελληνοϊρανικής συνεργασίας. Τα τάνκερ των Οικονόμου, Προκοπίου, Αγγελικούση, Λιβανού, Μαρινάκη και όλων των άλλων εφοπλιστών που έκαναν δουλειές με το Ιράν την προ εμπάργκο εποχή, έχουν και πάλι τον πρώτο λόγο.

Η ναυτιλία όμως είναι το «σιγουράκι». Το εγχώριο ελληνικό επιχειρείν ψάχνει και αυτό για τις δικές του ευκαιρίες, έστω μικρές, σε μια αγορά περίπου 80 εκατ. κατοίκων, κάτω των 35 ετών οι περισσότεροι, με απαρχαιωμένες υποδομές, προβληματικές τηλεπικοινωνίες, Ιντερνετ που πέφτει δύο και τρεις φορές την ημέρα, ελλείψεις σε βασικά είδη και μεγάλη δίψα για καταναλωτικά αγαθά. Κατασκευαστικές, μεταλλουργικές, φαρμακευτικές, εταιρείες πληροφορικής, και τροφίμων, ακόμη και με λίγη «χρυσόσκονη» από τα δισεκατομμύρια που πρόκειται να πέσουν το επόμενο διάστημα στην ιρανική αγορά θα είναι υπερευχαριστημένες. «Ακόμη και την κατασκευή ενός νοσοκομείου 30 εκατ. ευρώ να αναλαμβάναμε δεν θα μας έπεφτε άσχημα» λέει με νόημα στέλεχος τεχνικής εταιρείας.

Δίχως μαξιμαλιστικές προσδοκίες, οι περισσότεροι για να αποκτήσουν γνωριμίες παρά για να κλείσουν συμφωνίες, πετούν σήμερα για το Ιράν ούτε λίγο ούτε πολύ 70 στελέχη ελληνικών επιχειρήσεων, συνοδεύοντας τον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα στο πρώτο του ταξίδι στην Τεχεράνη μαζί με κλιμάκιο υπουργών, τους Κοτζιά, Σταθάκη, Μάρδα, Σκουρλέτη. Από τη λίστα των 32 εταιρειών που έχουν στη διάθεσή τους «ΤΑ ΝΕΑ», έξι προέρχονται από τον κλάδο των κατασκευών (Ελλάκτωρ, ΤΕΡΝΑ, ΜΕΤΚΑ, Intrakat, Aialma, Prisma Domi). Πέντε από τον χώρο της πληροφορικής (Intrasoft, Singular Logic, PCS, Profile Software, Seasoft), τέσσερις από την ενέργεια (ΕΛΠΕ, ΔΕΠΑ, Μυτιληναίος, Μ&M Gas), δύο είναι φαρμακευτικές (Uni Pharma, Norma Hellas) και δύο μεταλλουργικές (Βιοχάλκο, Σωληνουργεία Κορίνθου).

Η μεσαία τάξη. Σε μια χώρα γεμάτη αντιθέσεις, όπου οι νόμοι τιμωρούν με μαστίγωση μια γυναίκα που θα συλληφθεί να χορεύει στο μετρό, αλλά ταυτόχρονα η Πόρσε πουλάει στην Τεχεράνη τα περισσότερα αυτοκίνητα από όσα σε οποιαδήποτε άλλη πόλη της Μέσης Ανατολής, η μεσαία τάξη αυξάνεται. Δίνει το στίγμα της στη Βόρεια Τεχεράνη, όπου ζουν περίπου τα 5 από τα 8 εκατ. των κατοίκων της πρωτεύουσας, και όπου η ανοικοδόμηση είναι πρωτοφανής. Δεν είναι τυχαίο ότι το 94% των Ιρανών έχει πιστωτική κάρτα, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην Αίγυπτο είναι μικρότερο του 20%.

Σε ένα παραδοσιακά απολυταρχικό κράτος, με τη θρησκεία βαθύτατα ριζωμένη, συναντά κανείς παράλληλα και τη σύγχρονη πλευρά του. Τα δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι εξαιρετικά, φοιτούν πλήθος γυναίκες πολλές από τις οποίες μηχανικοί, ενώ η χώρα διαθέτει σημαντικούς επιστήμονες. Η εικόνα αλλάζει ξαφνικά στο μετρό της Τεχεράνης. Μεταφέρει ημερησίως 2 εκατ. επιβάτες, αλλά τα βαγόνια είναι χωριστά για άνδρες και χωριστά για γυναίκες.

Πολλοί παρομοιάζουν την απελευθέρωση της ιρανικής οικονομίας από τις κυρώσεις της Δύσης με τις ευκαιρίες που γέννησε η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης το 1990. Η σύγκριση μπορεί να είναι μην τυχαία. Στα ιρανικά διυλιστήρια, για παράδειγμα, οι εγκαταστάσεις είναι απαρχαιωμένες και χρειάζονται αναβάθμιση. Στη Βόρεια Τεχεράνη οι αυτοκινητόδρομοι είναι σύγχρονοι, αλλά νότια γεμάτοι λακκούβες. Κατασκευαστικές όπως η ΤΕΡΝΑ και η ΜΕΤΚΑ που χάρη στην εξωστρέφειά τους κρατήθηκαν όρθιες μέσα στη κρίση, με θέσεις παντού στην περιοχή, από Ιράκ, και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έως Ντουμπάι και Κατάρ, δεν θα μπορούσαν να μην ενδιαφερθούν για το Ιράν. Πάνω – κάτω, έτσι σκέφτονται και οι διοικήσεις των Σιδενόρ, και Σωληνουργείων Κορίνθου του Ομίλου Στασινόπουλου.

Επενδύσεις στην ενέργεια. Σε αυτή τη χώρα, με τόσο μεγάλο πλούτο στο υπέδαφός της – λέγεται ότι έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο – συνιστά πρόκληση για έναν δυτικό μάνατζερ να συμμετάσχει σε πρωθυπουργικό ταξίδι, έστω διερευνητικά. Το ίδιο ισχύει για τους επικεφαλής των ΔΕΠΑ Θεόδωρο Κιτσάκο και M&M Gas, της μικτής εταιρείας των ομίλων Μυτιληναίου και Βαρδινογιάννη, Παναγιώτη Κανελλόπουλο. «Πάμε επειδή βλέπουμε μακριά» λέει ο Κανελλόπουλος. Πριν γίνουν βιώσιμες οι εξαγωγές αερίου, το Ιράν χρειάζεται μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές και αγωγούς. Πριν περάσουν τρία – πέντε χρόνια αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Στις αρχές του 2020, ωστόσο, η χώρα θα μπορεί να προμηθεύει 10 – 20 δισ. κυβικά αερίου ετησίως την Τουρκία και την Ευρώπη.

Σε αυτή την καινούργια και αντιφατική για έναν Δυτικό αγορά, τα πρώτα ελληνικά ντιλ προέρχονται από τον χώρο του φαρμάκου. Παρότι ως ανθρωπιστικό αγαθό εξαιρούνταν των κυρώσεων, ο αποκλεισμός των ιρανικών τραπεζών ουσιαστικά εμπόδιζε τις συναλλαγές. Η κατά κεφαλήν δαπάνη κυμαίνεται μόλις στο 30% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Αλλά ενώ η αγορά της ΕΕ είναι στάσιμη, η ιρανική ανεβαίνει με ρυθμό 15% ετησίως. Σε μια μικρή λοιπόν αγορά, ύψους 2 δισ. δολαρίων, που συνεχώς μεγαλώνει, DEMO, ΒΙΑΝΕΞ, και ELPEN φέρονται να έχουν κλείσει ήδη τις πρώτες συμφωνίες για εξαγωγές φαρμάκων. Το κλειδί για τη μόνιμη παρουσία τους στη περσική αγορά είναι η συμπαραγωγή ελληνικών σκευασμάτων σε ιρανικά εργοστάσια, με αντάλλαγμα τα δικαιώματα χρήσης, λέει ο Θεόδωρος Τρύφων, αντιπρόεδρος της ELPEN και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Φαρμακοβιομηχανίας. Σε τέτοιες ακριβώς επαφές με τέσσερις τοπικές εταιρείες βρίσκεται η ELPEN.

Ακόμη δεν έχει αρχίσει να αγοράζει. «Το Ιράν είναι μια πολύ πλούσια χώρα που ακόμη δεν έχει αρχίσει να αγοράζει» λέει ο Πάτροκλος Κουδούνης. Οι κυρώσεις, η αποβολή των ιρανικών τραπεζών από το παγκόσμιο ηλεκτρονικό διατραπεζικό σύστημα, η μεγάλη υποτίμηση του τοπικού νομίσματος ριάλ έφεραν βουτιά στις εισαγωγές. Ακόμη και βασικά τρόφιμα, όπως πορτοκάλια, είχαν φτάσει να εισάγονται ύστερα από ειδική άδεια και από σημεία έξω από τους διεθνείς κανονισμούς, όπως για παράδειγμα η κατεχόμενη Κύπρος. Τον δρόμο για να εισέλθουν στη δύσκολη περσική αγορά αναζητούν ακόμη και μικρότερες ελληνικές επιχειρήσεις όπως το BCA College, που αποπειράται να ανοίξει παράρτημα, καθώς εκεί η επαγγελματική κατάρτιση είναι ελλειμματική. Στην περίπτωση της Sychem, πρωτοπόρου στα έργα αφαλάτωσης νερού, το κίνητρο είναι ότι το Ιράν αντιμετωπίζει τεράστιο πρόβλημα σε αυτό τον τομέα.

Στον χορό αρχίζουν να μπαίνουν επίσης εταιρείες από τον χώρο της άμυνας, των συστημάτων ασφαλείας για λιμάνια, των τροφίμων όπου οι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν υψηλή τεχνογνωσία, των ιχθυοκαλλιεργειών αλλά και ξενοδοχειακές. Στον τουρισμό, όπου αγαπημένος προορισμός των Ιρανών είναι η Τουρκία, δαπανώνται κάθε χρόνο ένα δισ. ευρώ. Ασχημα θα ήταν μέρος τους να ξοδεύεται στην Ελλάδα; Η Ελλάδα όμως, όπως πάντα έτσι και τώρα, άργησε να «ανακαλύψει» το Ιράν όπως αναγνωρίζει ο γενικός γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων του υπουργείου Εξωτερικών Γιώργος Τσίπρας, ο οποίος επίσης συμμετέχει στην αποστολή. Αλλες χώρες, όπως η Ιταλία δεν διέκοψαν τις επιχειρηματικές σχέσεις με το Ιράν, ακόμη και την εποχή του εμπάργκο. Τις συνέχισαν διά της πλαγίας οδού, παρακάμπτοντας τις κυρώσεις κατά των ιρανικών τραπεζών και ανοίγοντας λογαριασμούς σε πιστωτικά ιδρύματα της Τουρκίας και του Χονγκ Κονγκ, μέσω των οποίων πληρώνονταν. Οι ελληνικές κυβερνήσεις, ειδικά αυτή του ΣΥΡΙΖΑ, αφού πρώτα σπατάλησε χρόνο επιχειρώντας ανεπιτυχώς να πείσει πέρυσι την Τεχεράνη να αγοράσει ελληνικό χρέος, «ανακάλυψε» το Ιράν μόλις τον περασμένο Νοέμβριο, οπότε και η πρώτη επίσκεψη Κοτζιά.