Γιατί οι ξένοι επενδυτές κάνουν τον Κινέζο…

Σε ένα καυτό ερώτημα κλήθηκε να απαντήσει την Πέμπτη ο Πρωθυπουργός στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός. «Σε μια εποχή που πολλοί αναρωτιούνται γιατί να επενδύσουν στην Ελλάδα, τι μήνυμα θα τους στέλνατε;». Απαντώντας ο Αλέξης Τσίπρας έκανε λόγο για ενδείξεις ανάκαμψης της οικονομίας, μίλησε για «χώρα ευκαιριών», προσθέτοντας ότι «τις τελευταίες εβδομάδες βλέπουμε πολλούς να εμπιστεύονται ξανά την Ελλάδα», εννοώντας προφανώς το πρόσφατο ντιλ της COSCO με τον ΟΛΠ, την παραχώρηση των αεροδρομίων στη Fraport, αλλά και τη συμφωνία για τον Αστέρα Βουλιαγμένης.

Και τα τρία ντιλ είναι από τα μεγαλύτερα των τελευταίων ετών.

Αλλά στην περίπτωση του Πειραιά, η COSCO έμεινε μέχρι τέλους στην κούρσα ακριβώς επειδή δεν είναι νέος επενδυτής αλλά παλιός. Μετρά παρουσία στο λιμάνι από το 2008 ελέγχοντας τις δύο από τις τρεις του προβλήτες, γνωρίζει επομένως καλά τη γεμάτη αντιφάσεις, ντουντούκες, και μαύρες σημαίες ελληνική πραγματικότητα.

Το σημαντικότερο ωστόσο είναι ότι το βασικό αντικείμενο του ΟΛΠ, δηλαδή η διακίνηση κοντέινερ με εμπορεύματα, δεν αφορά την ελληνική οικονομία παρά τη διεθνή. Τα κέρδη που δημιουργούνται από την άνοδο της κίνησης στους ντόκους του λιμανιού δεν εξαρτώνται από τις περιπέτειες της χώρας για τον απλούστατο λόγο ότι είναι «τράνζιτ». Τα εμπορευματοκιβώτια φεύγουν σιδηροδρομικώς από τον Πειραιά για τις αγορές της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης, όπου και εδρεύουν οι πελάτες.

Το βασικό επομένως πλεονέκτημα του ΟΛΠ είναι η γεωγραφική θέση του Πειραιά. Δεν είναι ούτε οι υποδομές του ούτε η προβλήτα του, που άλλωστε έχει πάρει κλίση και γέρνει γιατί είναι χτισμένη πάνω στο ναυάγιο του πλοίου «Αγιος Νεκτάριος» το οποίο ουδέποτε ανελκύστηκε, ωστόσο το έργο παραλήφθηκε κανονικά από προηγούμενη διοίκηση του Οργανισμού, γι’ αυτό και η υπόθεση έχει παραπεμφθεί στον εισαγγελέα.

Η ΒΑΡΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ. Τραβώντας κατά τον ίδιο τρόπο την «κουρτίνα» πίσω από τις συμφωνίες για τα αεροδρόμια και τον Αστέρα, βρίσκει κανείς τη μοναδική μας βαριά βιομηχανία, τον τουρισμό.

Υστερα απ’ αυτά, τι; Ποιος ξένος θα άνοιγε το πορτοφόλι του για να επενδύσει, για παράδειγμα, στους ελληνικούς αυτοκινητοδρόμους όταν η κίνηση έχει μειωθεί 30%; Ποιος θα αγόραζε σήμερα τη ΔΕΗ, εάν φυσικά πωλούνταν, όταν την πνίγουν τα φέσια; Δεν είναι δύσκολη η απάντηση, πόσω μάλλον όταν οι ξένοι αντιμετωπίζουν πλέον την Ελλάδα με όρους αναδυόμενης οικονομίας αντί για αναπτυγμένης. Μπορεί τα ακίνητα να πωλούνται 50% κάτω από τα υψηλά του 2008 και οι αποτιμήσεις μεγάλων επιχειρήσεων του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα να βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά, επενδύσεις νέες όμως δεν έρχονται.

Αντίθετα φεύγουν. Η προηγούμενη εβδομάδα θα μπορούσε να πει κανείς πως ήταν μια από τις χειρότερες των τελευταίων ετών για την επιχειρηματικότητα. Μέσα σε λίγες ημέρες τέθηκαν υπό απειλή, αν δεν χάθηκαν, τουλάχιστον 1.000 θέσεις εργασίας σε τρεις εταιρείες, την Eldorado Gold στις Σκουριές, την ιστορική Softex στον Βοτανικό και την Bacardi Hellas.

Το αντιεπενδυτικό κλίμα που τροφοδοτούν συνεχώς με δηλώσεις τους κυβερνητικά στελέχη, οι φόροι, η γραφειοκρατία, η διαφθορά, το φάντασμα νέων περιπετειών που πλανάται πάνω από τη χώρα εφόσον καθυστερήσει η αξιολόγηση – ακόμη και ενός Grexit, όπως μας θύμισε πρόσφατα ο Σόιμπλε – συντηρούν ένα τοξικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Ο πανταχού παρών κρατισμός και τα αντάρτικα κατά των αποκρατικοποιήσεων καθιστούν αργό και βασανιστικό τον μετασχηματισμό της Ελλάδας σε κανονική ευρωπαϊκή χώρα. Κάτι σαν μαρτύριο της σταγόνας.

ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΣ. Τα νεύρα των επιχειρήσεων δοκιμάζονται, οι αντοχές τους κάποια στιγμή τελειώνουν, πόσω μάλλον όταν ζουν καθημερινά τον απόλυτο σουρεαλισμό.

Ενώ ο Πρωθυπουργός ψάχνει στο Νταβός για επενδύσεις, η προσέγγιση κάποιων υπουργών στο θέμα, όπως του Πάνου Σκουρλέτη, συνεχίζει να γίνεται με όρους «ιερής σταυροφορίας». Κλιμακώνοντας τη βεντέτα με τους Καναδούς, αμέσως μόλις αυτοί απείλησαν να φύγουν επειδή ακόμη δεν τους έχουν δοθεί οι περιβαλλοντικές άδειες, ο Σκουρλέτης αντεπιτέθηκε. Ανέσυρε αυθημερόν από το συρτάρι πρόστιμα, τα οποία όπως είπε «είχαν διαπιστωθεί παλαιότερα, αλλά οι προηγούμενοι υπουργοί τα κρατούσαν θαμμένα». Ο υπουργός, ο οποίος έχει κατηγορήσει τους 600 εργαζομένους στα μεταλλεία ότι «έχασαν την ταξική τους συνείδηση» (;), επιμένει στον πόλεμο με τους Καναδούς ακόμη και μετά την τελευταία απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που έκρινε ότι η επένδυση πρέπει να συνεχιστεί. Εξαπέλυσε νέες βολές κατά της εταιρείας, αφήνοντας μάλιστα αιχμές ακόμη και κατά του ανώτατου δικαστηρίου λέγοντας ότι «δεν εξέτασε επί της ουσίας το ζήτημα».

ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΛΠ. Σουρεαλισμού συνέχεια με Πειραιά. Ενώ ο Πρωθυπουργός τηλεφώνησε, όπως αποκάλυψαν «ΤΑ ΝΕΑ», στον κινέζο ομόλογό του Λι Κετσιάνγκ προκειμένου να «κλειδώσει» η συμφωνία, ο αρμόδιος υπουργός Ναυτιλίας Θοδωρής Δρίτσας ζήτησε εκ των υστέρων από το ΤΑΙΠΕΔ τα «μυστικά και ντοκουμέντα» της συμφωνίας, λέγοντας ότι κανένας δεν τον είχε ενημερώσει παρά διάβασε για τη συμφωνία από το δελτίο Τύπου του Ταμείου! «Μάλλον ο Τσίπρας αντί να μιλήσει με τον Κινέζο έπρεπε να τηλεφωνήσει στον Δρίτσα» σχολίασε κάποιος στο Διαδίκτυο. Ανάλογες καταστάσεις εκτυλίχθηκαν και πριν από μια εβδομάδα στην Ακτή Μιαούλη, όπου και η έδρα του ΟΛΠ. Σε μια προσπάθεια να δημιουργήσουν πολιτικές εντυπώσεις στο εσωτερικό, τα 11 από τα 13 μέλη του οργάνου, επιρροής Δρίτσα, αποφάσισαν να συστήσουν επιτροπή που θα επαναδιαπραγματευθεί με την ελληνική κυβέρνηση τη νέα σύμβαση παραχώρησης. Δείγμα ωστόσο του πώς ο κρατισμός τέμνει οριζόντια τις πολιτικές παρατάξεις είναι ότι μεταξύ των 11 που υπερψήφισαν την απόφαση είναι και ο Βασίλης Κορκίδης, πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και του Επιμελητηρίου Πειραιά, ο οποίος ιδεολογικά ανήκει στον χώρο της Κεντροδεξιάς και θεωρείται υποστηρικτής της μείωσης του κράτους.

Σουρεαλιστική είναι και η ιστορία με την έκταση της Κασσιόπης στην Κέρκυρα, την πρώτη αποκρατικοποίηση μεγάλου ακινήτου που έγινε το 2013. Τρία χρόνια μετά, ο προτιμητέος ανάδοχος, η αμερικανική NCH Capital, δεν έχει ακόμη ξεκινήσει την επένδυση. Κατ’ αρχάς, εξαιτίας προσφυγής κατοίκων στο ΣτΕ κατά της υλοποίησης του έργου, η οποία απορρίφθηκε τον Νοέμβριο του 2014. Κυρίως όμως επειδή ακολούθησαν οι διπλές εθνικές εκλογές, το δημοψήφισμα και οι κεφαλαιακοί έλεγχοι, που κρατούν μαζί με όσους κραδαίνουν μαύρες σημαίες παγωμένη μια τουριστική επένδυση 120 εκατ. ευρώ.  Διαφορετική είναι η περίπτωση της ιστορικής χαρτοβιομηχανίας Softex που προχώρησε προ ημερών σε λουκέτο, βάζοντας τέλος σε μια επιχειρηματική ιστορία 79 ετών. Δεν σχετίζεται με ιδεοληψίες κυβερνώντων όπως οι προηγούμενες υποθέσεις, παρά με τη πρόθεση μιας πολυεθνικής να κλείσει μια ζημιογόνο δραστηριότητα στην Ελλάδα. Επισήμως, η ιταλική Bolton Group επικαλείται ως αιτία για την αναστολή λειτουργίας του εργοστασίου και την απόλυση 200 εργαζομένων την πυρκαγιά του περασμένου καλοκαιριού που κατέστρεψε τις εγκαταστάσεις στον Βοτανικό. Γκρινιάζει μάλιστα ότι δεν έχει εισπράξει ολόκληρη την αποζημίωση από τις ασφαλιστικές. Ανεπισήμως, πληροφορίες μιλούν για μεταφορά της παραγωγής στη γειτονική Βουλγαρία. Αλλά για να είμαστε δίκαιοι, πίσω από λουκέτα τύπου Softex κρύβεται μια απλή, αδυσώπητη πραγματικότητα στον κόσμο των επιχειρήσεων. Οταν ο ανταγωνισμός παράγει φτηνότερα, μοιραία έρχεται το τέλος. Στον κλάδο της χαρτοποιίας, όλοι οι μεγάλοι του χώρου, η Diana του Πάνου Ζερίτη, η Delica και η ΒΙΣ, έχουν οδηγηθεί στο λουκέτο εξαιτίας παρατεταμένων ζημιών. Πλέον, μετά και το κλείσιμο της Softex κάθε είδους χαρτικό θα είναι εισαγόμενο.

Το δελτίο ανέργων του τελευταίου δεκαπενθημέρου κλείνει με την Bacardi Hellas. Ακόμη μια πολυεθνική παρουσία αποδυναμώνεται, καθώς έκρινε ότι λόγω του χαμηλού πλέον τζίρου της ελληνικής αγοράς δεν έχει νόημα να διατηρεί θυγατρική. Ετσι η διανομή, η εμπορία και το μάρκετινγκ του συνολικού χαρτοφυλακίου των προϊόντων της Bacardi θα γίνονται στο εξής από αντιπρόσωπο, εν προκειμένω την Αμβυξ. Η κίνηση αφήνει στον αέρα 35 περίπου εργαζομένους.

Η αλήθεια είναι πως ποτέ η Ελλάδα δεν αποτελούσε επενδυτικό παράδεισο. Οπως και με τις ιδιωτικοποιήσεις, έτσι και οι επενδύσεις δίχαζαν πάντα όλα τα κόμματα, στο εσωτερικό των οποίων αντανακλούνταν ο διχασμός της ίδιας της κοινωνίας. Υπέρ της διατήρησης του κρατισμού, τον οποίο στηλίτευσε μέσω πρόσφατης συνέντευξής του στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του ΤΑΙΠΕΔ Στέργιος Πιτσιόρλας, παλεύουν στελέχη, βουλευτές, τοπικοί παράγοντες όχι μόνο του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ολόκληρου του πολιτικού φάσματος. Οπως θυμούνται καλά όσοι παρακολουθούν επί χρόνια τις ιδιωτικοποιήσεις, οι τρικλοποδιές και οι παλινωδίες της Δημόσιας Διοίκησης στην αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων ήταν και τότε συνεχείς.