Δώρο για το σώμα και την ψυχή

Μόλις τερμάτισες ένα long run ή (καλή ώρα) έναν μαραθώνιο. Nιώθεις την κούραση σε κάθε εκατοστό του κορμιού σου. Και τι δεν θα έδινες για ένα καλό μασάζ, ε; Τον πιο διαδεδομένο τρόπο για να συνεφέρεις τους τεντωμένους μυς σου και να δώσεις την ευκαιρία στο σώμα σου να χαλαρώσει και να απορροφήσει καλύτερα τα οφέλη της άσκησης.
Ισχύει όμως αυτό; Αραγε ένα καλό μασάζ βοηθάει στ’ αλήθεια στην αποκατάσταση των μυών ή απλώς μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα ψυχολογικά, οπότε λειτουργεί σαν placebo, φαινόμενο δηλαδή αυθυποβολής και για το σώμα; Δεν είναι πολύ απλό να ερευνηθεί κάτι τέτοιο. Δεν μπορούμε να απομονώσουμε την ψυχολογική από τη σωματική εμπειρία του μασάζ, άρα ούτε και τα αποτελέσματά του.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες για να πάρουμε αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με το μασάζ, παρατηρεί στο περιοδικό «Runner’s World» ο δημοσιογράφος με εξειδίκευση στα επιστημονικά θέματα Αλεξ Χάτσινσον, δρομέας ο ίδιος. Πριν από μερικά χρόνια, σε μελέτη του Πανεπιστημίου ΜακΜάστερ του Καναδά έγιναν μυϊκές βιοψίες ύστερα από μασάζ στο ένα από τα δύο πόδια. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως το πόδι το οποίο έτυχε χειρομάλαξης ύστερα από επίπονη άσκηση παρουσίασε μειωμένα σημάδια φλεγμονής και αυξημένη ανάπτυξη μιτοχονδρίων.

Πρόσφατα, μια άλλη έρευνα, από το Πανεπιστήμιο Οχάιο Στέιτ των ΗΠΑ, προσέγγισε διαφορετικά το θέμα του placebo, χρησιμοποιώντας κουνέλια αντί για ανθρώπους. Οι ερευνητές δημιούργησαν ένα σύστημα άσκησης για κουνέλια στέλνοντας νευρικά ερεθίσματα που να προκαλούν συγκεκριμένες έκκεντρες συσπάσεις των μυών, καθώς και ένα σύστημα μασάζ για κουνέλια χρησιμοποιώντας μια μηχανή που προσομοίωνε το αθλητικό μασάζ. Το 2008 είχαν κάνει ανάλογες έρευνες που είχαν αποδείξει πως το μασάζ είχε βοηθήσει τα κουνέλια να ανακτήσουν γρηγορότερα τη μυϊκή τους δύναμη και να παρουσιάσουν λιγότερα σημάδια μυϊκών βλαβών. O στόχος της νέας έρευνας ήταν ο ίδιος: να διευκρινιστεί η αποτελεσματικότητα του μασάζ. Ολα τα κουνέλια «εξάσκησαν» το ένα τους πόδι και στη συνέχεια τούς έγινε ή καθόλου μασάζ ή μασάζ αμέσως μετά την άσκηση ή μασάζ με 24 ή 48 ώρες καθυστέρηση από την άσκηση.

1. Αναπλάστηκαν 14% περισσότερα αιμοφόρα αγγεία στους μυς στους οποίους έγινε μασάζ.

2. Η περιοχή ίνωσης (δηλαδή τραυματισμένου ιστού) ήταν μόνο 7% στους μυς που έγινε μασάζ έναντι 15% στους εξασκημένους αλλά όχι χαλαρωμένους με μασάζ μυς.

3. Παρουσιάστηκε μεγαλύτερη αναγέννηση νέων μυϊκών ιστών μετά το μασάζ. Αυτό  μελετήθηκε ψάχνοντας για μυϊκούς ιστούς των οποίων ο πυρήνας βρίσκεται στο κέντρο του κυττάρου, κάτι που χαρακτηρίζει τους καινούργιους ιστούς. Στους μυς σε φυσική κατάσταση (ούτε άσκηση ούτε μασάζ) παρουσιάστηκαν νέοι ιστοί σε ποσοστό μόνο 0,7%. Σε αυτούς που ασκήθηκαν αλλά δεν έγινε μασάζ το ποσοστό ήταν 2,5% ενώ σε αυτούς που έγινε και το μασάζ το ποσοστό ήταν 3,5%.

Παρότι οι διαφορές είναι μικρές, η γενική εικόνα είναι αρκετά σαφής. Τουλάχιστον όσον αφορά τα κουνέλια, το μασάζ πράγματι βοηθάει στην αποκατάσταση των μυών. Επίσης τα αποτελέσματα δείχνουν αρκετά αξιόπιστα πως το μασάζ αμέσως μετά την άσκηση είναι πιο αποτελεσματικό στο να προωθεί τη δημιουργία νέων και την ανάπλαση παλαιών αιμοφόρων αγγείων.
Γιατί λοιπόν λειτουργεί το μασάζ και σωματικά εκτός από ψυχικά; Αυτό δεν έχει διευκρινιστεί απολύτως ακόμη. Εχει να κάνει όμως με τη «μηχανομορφοτροπή» των κυττάρων, την ικανότητά τους δηλαδή να αντιλαμβάνονται τη διάταση και την καταπόνηση και να τη μεταφράζουν σε βιοχημικά μηνύματα που «ξυπνούν» την αύξηση του μυϊκού ιστού.
Θα έχει πραγματικά ενδιαφέρον να μάθουμε αν συμβαίνει το ίδιο στους μυς μας και με τη χρήση άλλων απλών μεθόδων όπως οι αφρώδεις κύλινδροι (foam roller) που γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλείς στους δρομείς.
Μέχρι τότε, ας απολαμβάνουμε ένα καλό, αναζωογονητικό μασάζ όποτε μας δίνεται η ευκαιρία. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι ένα δώρο στον εαυτό μας.