[Θεωρείο] Κρυμμένοι στο υπόγειο

Η πρωτιά είναι πολύ θλιβερή για να την αγνοήσει κανείς. Η Ελλάδα, λέει έκθεση του γερμανικού ινστιτούτου Bertelsmann, είναι η χώρα με τις μεγαλύτερες κοινωνικές αδικίες στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η ελληνική κοινωνία είναι πιο άδικη από τις κοινωνίες της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Κροατίας και της Σλοβενίας, αλλά και τις κοινωνίες της Βαλτικής που επίσης πλήρωσαν ένα υψηλότατο κόστος μετάβασης από τον υπαρκτό σοσιαλισμό στην οικονομία της αγοράς. Η αποτυχία καταγράφεται σε όλους τους τομείς που έλαβαν υπόψη τους οι ερευνητές του ινστιτούτου – την πρόληψη της φτώχειας, τις ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση, την πρόσβαση στην αγορά εργασίας, την κοινωνική συνοχή, την υγεία, τη διαγενεακή δικαιοσύνη.

Ασφαλώς η κρίση έκανε τα πράγματα χειρότερα. Μόνο που δεν ήταν και πάρα πολύ καλύτερα. Το 2008, όταν η ελληνική κοινωνία ήταν βουτηγμένη στη μέθη της πλαστής της ευμάρειας, η Ελλάδα ήταν και πάλι τελευταία στην Ευρώπη. Η συνοχή της κοινωνίας ήταν ανύπαρκτη και τότε, οι διακρίσεις θριάμβευαν και τότε, οι εισοδηματικές ανισότητες επίσης. Πολλοί νέοι ήταν και τότε εκτός δομών απασχόλησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης, oι γνωστοί «Ούτε-Ούτε», και πιθανότατα θα ήταν πολύ περισσότεροι εάν δεν διορίζονταν μαζικά ως σταζιέ σε διάφορες κρατικές υπηρεσίες.

Η σύγκριση ανάμεσα στα μεγέθη της περασμένης δεκαετίας και της σημερινής υπενθυμίζει ότι το μεταπολιτευτικό μοντέλο νοσούσε βαριά και πριν από το Καστελλόριζο. Με τον εύκολο δανεισμό εκείνης της εποχής η ελληνική κοινωνία μπόρεσε να αγοράσει κάμποση ευτυχία κρύβοντας στο υπόγειο τους φτωχούς της, τους μακροχρόνια ανέργους της, τους νέους της χωρίς μέλλον. Οι νέοι «Ούτε-Ούτε» δεν βρέθηκαν ξαφνικά στο 28%, ήταν ήδη στο 16%. Το μέλλον τους θα παραμείνει σκοτεινό επειδή ως κοινωνική δικαιοσύνη νοείται το χαρτζιλίκι στους υπαλλήλους της ΔΕΗ, ο ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση και ο διορισμός των καθαριστριών σε θέσεις γραμματέων. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, θα παραμείνει σκοτεινό ακόμη και αν η επόμενη γενιά απολυμένων καθαριστριών επιστρατεύσει για να βρει το δίκιο της εκτός από τη Χαρούλα Αλεξίου και την Τζόαν Μπαέζ.