[Γνώμη] Προσχηματικές ποινές

Η απειλή εξοντωτικών στερητικών της ελευθερίας ποινών για απλώς περιουσιακής φύσης θιγόμενα έννομα αγαθά, πέραν του συμβολισμού, εν μέσω μάλιστα της ιδιαίτερης εγχώριας συγκυρίας (οικονομική κρίση, διερευνώμενες υποθέσεις κρατικής και μη διαφθοράς) – αφού εξυπηρετεί «δραματουργικά» τον γενικοπροληπτικό σκοπό της ποινής, αλλά και τη φυσική εξουδετέρωση του δράστη -, εγείρει και ζητήματα ορθολογικής αντίδρασης στα συγκεκριμένα εγκλήματα.

Θεωρούμε ότι μια σύγχρονη αντεγκληματική προσέγγιση των αδικημάτων αυτών θα ήταν περισσότερο ορθολογική εάν δεν εξαντλείτο στην καταχρηστική πρόβλεψη και επιβολή εξοντωτικών στερητικών της ελευθερίας ποινών, αλλά θα χρησιμοποιούσε αποτελεσματικά μέσα (βραχύτερες ποινές, οικονομικές κυρώσεις, εκπτώσεις κ.λπ.). Κάτι τέτοιο δέον να εγγραφεί στο εν εξελίξει εγχείρημα γενικότερης αναμόρφωσης του Ποινικού Κώδικα.

Τέλος, η πρόβλεψη εξοντωτικών κυρώσεων και η καταχρηστική επιβολή τους από τα δικαστήρια γεννούν ένα είδος «εξαπάτησης» των πολιτών όσον αφορά την εκτέλεσή τους: Κατ’ όνομα οι ποινές αυτές είναι ισόβια, κάθειρξη αόριστης διάρκειας ή πολυετής κάθειρξη. Ο νόμος προβλέπει την πραγματική έκτιση τμήματος μόνο αυτών. Επιπλέον, ευκαιριακού χαρακτήρα νομοθετήματα που κατά καιρούς θεσπίζονται για την αποσυμφόρηση των φυλακών μειώνουν ακόμη περισσότερο – μάλλον χωρίς συστηματική επεξεργασία ή δογματική συνέπεια – το πράγματι εκτινόμενο τμήμα των ποινών αυτών. Ετσι, όμως, μόνος ο πολίτης – ιδίως το θύμα το εγκλήματος – αδυνατεί να αντιληφθεί γιατί κατάδικοι πολυετών καθείρξεων συντομότατα επανέρχονται στην ελευθερία και τις ποικίλες δραστηριότητές τους.

Ο Δημήτρης Ζημιανίτης είναι εισαγγελέας Πρωτοδικών και γενικός γραμματέας της Ενωσης Εισαγγελέων Ελλάδος