[Διαστάσεις] Κάν’ το όπως ο Λάνθιμος

Ας τοποθετήσουμε την αρχή στο 2005. Υπήρξε βέβαια και μια προγενέστερη ταινία, «Ο καλύτερός μου φίλος» (2001), αλλά ο σκηνοθέτης την έχει αφαιρέσει από το επίσημο βιογραφικό του. Ισως επειδή τη συνυπέγραφε με τον Λάκη Λαζόπουλο. Η «Κινέττα» λοιπόν, που η υπόθεσή της εκτυλίσσεται σε ένα ξενοδοχείο με τη μία όψη στη θάλασσα και την άλλη στην Εθνική, είναι κατά μία έννοια προφητική. Οι εικόνες της ερήμωσης τον χειμώνα σε ένα δημοφιλές θέρετρο συμπυκνώνουν τα αδιέξοδα που θα διαπιστωθούν τα επόμενα χρόνια σε όλη τη χώρα. Ο αστυνομικός, η καθαρίστρια και ο φωτογράφος είναι οι πρωταγωνιστές ενός δράματος που έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται αχνά το περίγραμμά του.

Από τότε, η χώρα και ο σκηνοθέτης ακολουθούν αντίθετες πορείες. Εμείς γκρινιάζουμε, μιζεριάζουμε, τσακωνόμαστε, παραμυθιαζόμαστε, με λίγα λόγια βράζουμε στο ζουμί μας. Εκείνος πειραματίζεται, προκαλεί, φαντάζεται, τολμά, με λίγα λόγια γκρεμίζει και κτίζει, γκρεμίζει και κτίζει. Ο «Κυνόδοντας» και ο «Αστακός» σε άλλους αρέσουν και σε άλλους όχι (προσωπικά με καταγοήτευσαν). Δεν αφήνουν όμως κανέναν αδιάφορο. Και έχουν εκείνα ακριβώς τα στοιχεία που λείπουν από την Ελλάδα: φαντασία, επινοητικότητα, ευαισθησία, τόλμη κι ένα ανατρεπτικό, διαβρωτικό, λυτρωτικό χιούμορ.

Σε μια συνέντευξή του στο Flix, ο Γιώργος Λάνθιμος εξηγεί τη διαφορά ανάμεσα στη δουλειά στην Ελλάδα (οι πρώτες του ταινίες) και στο εξωτερικό (ο «Αστακός»). Στην πρώτη περίπτωση, λέει, δουλεύεις από αγάπη. Κάνεις μια ταινία όχι επειδή είναι η δουλειά σου, αλλά επειδή το θέλεις. Και δεν μπορείς να είσαι σίγουρος ότι θα την τελειώσεις. Στη δεύτερη περίπτωση, μπαίνεις σε μια δομή, τη δομή της βιομηχανίας του θεάματος, που έχει πολύ συγκεκριμένους κανόνες τους οποίους δεν μπορείς να παραβλέψεις. Μπορεί να χάνεις σε πάθος, αλλά ξέρεις ότι θα έχεις αποτέλεσμα.

Σε αυτήν τη χώρα, όπου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης δεν διστάζουν να ανάψουν προκλητικά τσιγάρο σε έναν χώρο όπου απαγορεύεται το κάπνισμα, είχαμε πάντα πολύ πάθος και καθόλου κανόνες. Μεγάλα ντέρτια και κανένα σεβασμό. Πολύ θέατρο και λίγη ουσία. Πολλά συνθήματα και λίγη δουλειά. Κάπως έτσι φτάσαμε στο χείλος του γκρεμού. Ηρθε η ώρα να το κάνουμε όπως ο Λάνθιμος.