[Στερεότυπα] Θέλω άνεση σουίτας

Στην Ελλάδα, ακόμα και στα πολύ δύσκολα, υπάρχει μια παράδοση πίστης στην ποίηση. Ακόμα και ο σκληροτράχηλος στρατηγός Κιτριλάκης, ο ηγέτης των νικητών του Εμφυλίου, ακόμα κι αυτός είχε κάτι δικά του ποιήματα στην καβάτζα.

Συνήθως, οι ποιητές στην κοινή συνείδηση έχουν ένα προφίλ σοβαρότητας. Ανεξαρτήτως της μορφής τους, πρέπει να είναι βαθυστόχαστοι, σκυθρωποί, αγέλαστοι, να λένε διάφορα βαρύγδουπα πομπώδη και, ει δυνατόν, να κρύβουν σε ό,τι λένε ένα ποιητικό όραμα που στην ουσία είναι υπαρξιακό ή, έστω, πολιτικό όραμα. Δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί τον ποιητή χαλαρό, να κάνει πλάκα – και ακόμα πιο δύσκολα μπορεί να τον φανταστεί να κάνει πλάκα με τα ιερά και τα όσια της ποιητικής του, με τη γλώσσα, την ποιητική φόρμα ή τα φοβερά μηνύματα που στέλνει στα πλήθη.

Βεβαίως, όλοι οι ποιητές έκαναν πλάκα – ο Σεφέρης, π.χ., που τον φανταζόμαστε αυστηρό και άτεγκτο, έχει γράψει ζουμερά, γεμάτα σκώμμα λιμερίκια. Αλλά ο πιο πλακατζής ήταν ο Μανόλης Αναγνωστάκης – ποιητής που τα χρόνια της Μεταπολίτευσης τον οικειοποιήθηκαν το ΚΚΕ εσωτερικού, η ανανεωτική Αριστερά, ίσως και ως αντίβαρο στον Γιάννη Ρίτσο, που ήταν ο πομπώδης ποιητής του ΚΚΕ. Ο Αναγνωστάκης (δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του τιμάται αυτές τις μέρες στη Θεσσαλονίκη), λόγω της κριτικής ματιάς του στην πορεία της Αριστεράς ή στο ηθικό της έρμα, ίσως και λόγω της κομματικής στράτευσής του με τους χαμένους στην υπόθεση ανανέωσης του κομμουνιστικού κινήματος, αποκλήθηκε «ποιητής της ήττας». Ομως εκείνος δεν παραδέχτηκε ποτέ καμία ήττα – και συνέχισε να ζει και να παρεμβαίνει, όπως άρμοζε στον τρόπο με τον οποίο έβλεπε τα πράγματα. Οχι καθοδηγητικά, όχι διδακτικά, αλλά στο πλάι του νευρώδους κομματιού της κοινωνίας, των νέων που διεκδικούν το μέλλον κι όσων δεν ζουν για να αναπολούν το ένδοξο παρελθόν. Γι’ αυτό δημοσίευε αστεία κείμενα και ποιήματα, με το ψευδώνυμο Μανούσος Φάσσης.

Με ποιήματα αφιερωμένα σε μια Αρχοντοκνίτισσα, σε μια «Ρήγισσα που είδ[ε] και ερρίγησ[ε]» και σε πρόσωπα ή θεσμούς της Αριστεράς ευρύτερα, ο Αναγνωστάκης, με όπλο την κοροϊδευτική χρήση της ομοιοκαταληξίας, σκόπευσε όσο μπορούσε τους μύθους της Αριστεράς – αυτούς ήξερε καλά. Μεταξύ άλλων, χλεύασε το υποτιθέμενο ηθικό πλεονέκτημα, την υποτιθέμενη σοφία των ηγετών του κινήματος, την εθελοτυφλία μπρος στο «δίκιο» της κομματικής πράξης, την υποτιθέμενη ανιδιοτέλεια των συντρόφων, το υποτιθέμενο μεγαλείο των κομματικών διανοουμένων και καλλιτεχνών. Ο χλευασμός όλων αυτών μαζί, και τότε αλλά και σήμερα, την εποχή του τρίτου και καλύτερου Μνημονίου, κλείνεται σε ένα μικρό όλο κι όλο δίστιχο:

«[…] Θέλω άνεση σουίτας / είμαι ποιητής της ήττας».