[Διαστάσεις] Αναζητώντας την ηθική

Διαβάζω σε μια ιστοσελίδα που δεν προσπαθεί να κρύψει τον ιδεολογικό της προσανατολισμό: «Η κατάσταση στη Μυτιλήνη πλέον δείχνει να ξεφεύγει πέρα από κάθε όριο, με τους λαθρομετανάστες να απειλούν ακόμα και την ίδια τη ζωή των κατοίκων». Κάποτε την ακούγαμε διαρκώς αυτή τη λέξη, «λαθρομετανάστες». Οποιος διαμαρτυρόταν για τη χρήση της, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχουν λαθραίοι άνθρωποι, κατηγορούνταν για πολιτική ορθότητα. Οι λαθραναγνώστες και οι λαθροκυνηγοί – του έλεγαν – άνθρωποι δεν είναι;

Οσο όμως φούσκωνε το κύμα των απελπισμένων τόσο γινόταν κατανοητό ότι το πρόβλημα δεν είναι γλωσσικό αλλά ιδεολογικό. Με άλλα λόγια, οι λέξεις συγκαλύπτουν τις ιδέες – ή τις προδίδουν. Κι έτσι φτάσαμε σήμερα να μιλούν για «λαθρομετανάστες» μόνο οι ακροδεξιοί (και ο Αδωνις). Οπως όμως συμβαίνει συνήθως, βρισκόμαστε σε διαφορά φάσης με την υπόλοιπη Ευρώπη. Εκεί πληθαίνουν οι φωνές που λένε ότι δεν έχει πια νόημα να μιλάμε καν για μετανάστες. Στη συντριπτική τους πλειονότητα οι άνθρωποι που φτάνουν στις ελληνικές ή τις ιταλικές ακτές είναι πρόσφυγες. Και γι’ αυτό έχουν δικαίωμα στο άσυλο. Ο γνωστός για τα ακροδεξιά του αισθήματα πρωθυπουργός της Ουγγαρίας το ξέρει καλά και γι’ αυτό επιμένει να τους χαρακτηρίζει μετανάστες με το συντριπτικό επιχείρημα ότι αν ήταν «αληθινοί» πρόσφυγες θα έμεναν στην Ουγγαρία και δεν θα προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να φτάσουν στη Γερμανία…

Ο γάλλος κοινωνιολόγος Αλέν Τουρέν έλεγε πρόσφατα στη Ρεπούμπλικα ότι έχουμε εισέλθει σε ένα είδος κοινωνίας όπου αυτό που μετράει είναι η ηθική. Και ότι στα ενενήντα του, ύστερα από όλες τις έρευνες που έχει κάνει, έχει συμπεράνει ότι η πιο μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά είναι η αναζήτηση μιας συγκεκριμένης ηθικής. «Το να βοηθάς αυτόν που προσπαθεί να γλιτώσει αποτελεί χρέος στο όνομα της αδελφοσύνης», τονίζει, προσθέτοντας πως αν ήταν στο χέρι του θα ψήφιζε έναν νόμο που θα τιμωρούσε όποιον δεν προσφέρει καταφύγιο σε αυτόν που έχει ανάγκη.

Γερμανία εναντίον Ουγγαρίας, ο «Υμνος της χαράς» εναντίον των βομβών μολότοφ, η αγκαλιά εναντίον του τείχους: τα αντίπαλα στρατόπεδα είναι σαφή.