[Διαστάσεις] Ουτοπία και ξεμάγεμα

Η πιο ποιητική διάταξη της συμφωνίας της κυβέρνησης με τους δανειστές ήταν εκείνη που συνέδεε τα ιδιωτικά σχολεία με το μοσχαρίσιο κρέας. Η ιδέα να συνδεθεί η επιβολή ΦΠΑ στα πρώτα με τη μείωση του ΦΠΑ στο δεύτερο είχε μια άγρια ομορφιά. Και, για τους εμπνευστές της, ήταν επιτέλους «κάτι το αριστερό» – μολονότι δεν είναι καθόλου αριστερό να οδηγηθούν στο κλείσιμο ιδιωτικά σχολεία, να βγουν στην ανεργία εκπαιδευτικοί και να ταλαιπωρηθούν λίγο πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς χιλιάδες γονείς και μαθητές. Ο αρχικός ενθουσιασμός, πάντως, υποχώρησε όταν αποφασίστηκε να αποσυνδεθεί το μυαλό από το στομάχι: στο κείμενο που κατατέθηκε στη Βουλή, οι διατάξεις για τα σχολεία και το κρέας είχαν διαχωριστεί. Μένει το πρόβλημα που δημιουργείται από τη σύγκρουση της επιβολής ΦΠΑ στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια με τη σχετική κοινοτική οδηγία. Αλλά οι Ευρωπαίοι είναι Δεξιοί, εμείς είμαστε Αριστεροί, και τέλος πάντων ας πούμε ότι αυτή είναι η τελευταία κόκκινη γραμμή μας.

Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της ψηφοφορίας για το τρίτο Μνημόνιο, αλλά στην πραγματικότητα και όλων των μηνών που προηγήθηκαν, είναι η πλήρης απουσία της αντιπολίτευσης. Υπάρχουν βέβαια ελαφρυντικά: τα τρία φιλευρωπαϊκά κόμματα είναι υποχρεωμένα να ψηφίσουν οποιαδήποτε συμφωνία κρατάει τη χώρα στο ευρώ, έστω κι αν έχουν πλήρη επίγνωση του σουρεαλισμού που τη συνόδευσε. Από το σημείο αυτό, όμως, μέχρι το να φοβούνται να αναλάβουν οποιαδήποτε πρωτοβουλία, είτε αφορά τον χρόνο πραγματοποίησης των εκλογών είτε το πρόσωπο της Προέδρου της Βουλής, υπάρχει τεράστια απόσταση.

      

Η ηχηρότερη απουσία σε αυτή τη συμφωνία αφορά το κεφάλαιο της μετανάστευσης. Η μαζική άφιξη προσφύγων σε μια χώρα που έδωσε την εντύπωση ότι είναι έτοιμη να τους δεχθεί με ανοιχτές αγκάλες δεν έχει βέβαια άμεση σχέση με τους φόρους, τα ελλείμματα ή τα κόκκινα δάνεια. Εχει όμως σχέση με την κατάσταση της ίδιας της χώρας, η οποία τελεί σε διάλυση και πρέπει να βρει τρόπο να σταθεί στα πόδια της. Εχει σχέση με την άνοδο της Ακροδεξιάς σε όλη την Ευρώπη και με τη δύναμη που εξακολουθεί να έχει η πιο ακραία μορφή αυτής της Ακροδεξιάς στην Ελλάδα. Οπως έχει σχέση, βέβαια, με τις ανθρωπιστικές αξίες της Ευρώπης. Με την έννοια αυτή, οι εικόνες από την Κω και τη Λέρο σκιάζουν και στοιχειώνουν αυτό το Μνημόνιο. Η Ευρώπη δεν μπορεί να εξαντλεί την αυστηρότητά της στο Δημοσιονομικό και να σφυρίζει αδιάφορα στο Μεταναστευτικό.

Η κυρίαρχη λέξη τον περασμένο Ιανουάριο σε αυτή τη χώρα ήταν η ελπίδα, που στην πραγματικότητα ήταν ουτοπία. Εκείνη που την αντικαθιστά σήμερα είναι το ξεμάγεμα. Μα ας μην απελπιζόμαστε. Ο Κλάουντιο Μάγκρις μάς διδάσκει ότι η ουτοπία και το ξεμάγεμα δεν είναι αντίθετες έννοιες, τουναντίον η μία πρέπει να υποστηρίζει και να διορθώνει την άλλη, καθώς το ξεμάγεμα «είναι μια ειρωνική, μελαγχολική και σκληραγωγημένη μορφή της ελπίδας». Το ξεμάγεμα μας βοηθά να ωριμάσουμε. Κι η χώρα αυτή πρέπει να ωριμάσει επειγόντως.