[Γνώμη] Αγκαλιά με την αιχμαλωσία

Το θέμα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών που έγινε επίκαιρο ύστερα από τα capital controls και την τραπεζική αργία, δεν είναι τόσο νέο.

Από τον Φεβρουάριο του 2014 (την εποχή του success story) είχε ξεκινήσει η διαμάχη – μετά τις τότε σχετικές εκθέσεις της BlackRock και τις αντίστοιχες αιτιάσεις του ΔΝΤ –  για το αν οι κεφαλαιακές ανάγκες τους ήταν, από τότε,   5,5 δισ. ευρώ (άποψη της ΤτΕ) ή 20 δισ. ευρώ (άποψη του ΔΝΤ).

Μέγα θέμα λοιπόν η «νέα» ανακεφαλαιοποίηση και ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει (βλ. σχετική συζήτηση για την RBS στη Βρετανία), μέγα θέμα όμως και τα κόκκινα δάνεια, αποτέλεσμα των υπο-αξιών και της ύφεσης και όχι του υπερδανεισμού ή του συναλλακτικού ήθους του έλληνα δανειολήπτη, μέγα θέμα, τέλος, και η αστρονομική εξάρτηση από την ΕΚΤ από το 2009.

Ηδη οι θεσμοί φέρονται να είναι αρνητικοί προς την ιδέα της bad bank και όχι μόνο. Μεγάλα θέματα όμως ενδέχεται να ανακύπτουν για τις τράπεζες και από δανειολήπτες που, προ των πυλών της απόλυτης και πλήρους καταστροφής, καταφεύγουν σε εξειδικευμένη νομική και φορολογική υποστήριξη ώστε να αμυνθούν εκμεταλλευόμενοι τους αυστηρούς ρυθμιστικούς κανόνες τόσο της Ευρωπαϊκής Ενωσης όσο και της Τραπέζης της Ελλάδος αλλά και συγκεκριμένες διατάξεις του αστικού και τραπεζικού δικαίου.

Είναι παράδοξο, αλλά και άδικο, ενώ «μειώνονται» τα επιτόκια, κάποιοι οφειλέτες να πληρώνουν περισσότερα επειδή κάποτε συνομολόγησαν ρήτρα κυμαινόμενου επιτοκίου χωρίς να προστατεύονται εντέλει από τους σχετικούς κινδύνους. Παρότι χρησιμοποιήθηκαν προϊόντα για αντιστάθμιση κινδύνων ή και για καλώς εννοούμενη «κερδοσκοπία», οι οφειλέτες βρέθηκαν παγιδευμένοι λόγω μεταβολών των επιτοκίων ή και της συναλλαγματικής ισοτιμίας, έχοντας εμπλακεί σε, εκ του αποτελέσματος, ετεροβαρείς συμβάσεις δεδομένου ότι από τις πολιτικοοικονομικές, απρόβλεπτες, εξελίξεις έχουν βρεθεί αγκαλιά με την αιχμαλωσία!

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα γνωστά σε όλους δάνεια σε ελβετικό φράγκο (ήδη υπάρχει συγκεκριμένη πρακτική με αποφάσεις σε χώρες όπως η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Κροατία κ.ά.). Ανάλογες είναι και οι περιπτώσεις αγορών αμοιβαίων κεφαλαίων από επενδυτές-καταθέτες με σύσταση εξωχώριων εταιρειών και με δάνεια που παρέχονταν από τις τράπεζες ώστε σήμερα οι εν λόγω «επενδυτές» βρίσκονται αντιμέτωποι με «ολόκληρη» τη ζημιά τους – ενώ στο «ταγκό», ως γνωστόν, χρειάζονται πάντοτε δύο.  

Ανάλογου ενδιαφέροντος θέμα που θα απασχολήσει συντόμως την ελληνική δικαιοσύνη είναι και η περίπτωση της σημερινής Wind, όπου την περίοδο 2005 – 2009 ένα περίπλοκο και δαιδαλώδες σχήμα εταιρειών – που ήλεγχε το μετοχικό της κεφάλαιο, μάλιστα αυτό το σχήμα είχε εγγυηθεί ομολογιακό δάνειο αλλά και είχε εκδώσει ομολογιακό δάνειο μερικής εξασφάλισης – επέλεξε, εις βάρος ασφαλώς των πιστωτών της, αναδιάρθρωση χρεών μέσω μιας διαδικασίας μεταφοράς έδρας σε ευνοϊκότερο περιβάλλον πτωχευτικού δικαίου, με αποτέλεσμα σήμερα να ελέγχεται, νομικά, αν πρόκειται για καταχρηστική ή καταδολιευτική επιλογή με δεδομένη την εν τέλει μη πληρωμή του ομολογιακού δανείου, συνεπεία του κουρέματός του κατά 100%.

Τίθεται θέμα λοιπόν αποζημίωσης και των συγκεκριμένων ομολογιούχων μειωμένης εξασφάλισης, αν και εφόσον αποδειχθεί ότι αυτοί βρέθηκαν δέσμιοι μιας νομιμοφανούς διαδικασίας κουρέματος χρέους.

Ο Δημήτρης Τσαγκάρης είναι οικονομολόγος ΜΑ – φοροτέχνης, διευθύνων σύμβουλος της FAO Economics AE