[Καλημέρα σας] Το σκοτάδι της Ιστορίας

Ο αλησμόνητος ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος είχε πει στα μέσα της δεκαετίας του ’60 ότι υπάρχει ένα σκοτάδι που μετακινείται διαρκώς μέσα στην Ιστορία και ότι το σκοτάδι αυτό το συναντούσαμε – τότε – κατά πρώτο λόγο στην Αμερική και κατά δεύτερο λόγο στην Κίνα. Αν παραμερίσουμε το μεροληπτικό δεύτερο σκέλος της παρατήρησής του (ο Βρεττάκος υπήρξε πολιτικά αμιγής αριστερός ποιητής), δεν σημαίνει ότι η διαπίστωσή του για το «σκοτάδι» δεν είναι πέρα για πέρα αληθινή.

Επομένως μια μόνιμη κλεφτή ματιά στην Ιστορία πάντα έχει να μας πει πολλά, αν δεν θέλουμε να απομένουμε σαν χάννοι σε σύγχρονα δραματικά περιστατικά που αντιγράφουν, σε επιδεινωμένη μορφή, αντίστοιχα περιστατικά του παρελθόντος. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι τέσσερις πρόεδροι της Γαλλικής Δημοκρατίας, ο Σαρλ ντε Γκολ, ο Ζορζ Πομπιντού, ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν και ο Φρανσουά Μιτεράν υπήρξαν πολιτικά πρόσωπα υψηλού δημοκρατικού φρονήματος. Και οι τέσσερίς τους ωστόσο συνεργάστηκαν ή υπήρξαν φίλοι με τον Μορίς Παπόν, που ως διοικητής της αστυνομίας του Παρισιού (είχε χρηματίσει και υπουργός) οδήγησε 1.500 Εβραίους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. (Ανάμεσά τους και δεκαπέντε έλληνες Εβραίοι που ζούσαν το 1942 στον γαλλικό Νομό της Γιρόνδης, όπου ο Παπόν υπηρετούσε ως γενικός γραμματέας της νομαρχίας) Οταν η ίδια η Γαλλία, διά στόματος του προέδρου της Ζακ Σιράκ, ομολόγησε το 1995 πως ευθύνεται για τη σύλληψη και την απέλαση 76.000 Εβραίων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί, τι είδος εξιλέωσής της συνιστούσε η προσαγωγή του Παπόν σε δίκη το 1997 για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, όταν χρεωνόταν ο ίδιος «μόνο» 1.560 Εβραίους;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από τη μετακίνηση του σκοταδιού όπως τεκμηριώνεται επιπλέον χάρη σε δύο απολύτως σύμφωνες μαζί του φράσεις. Η μία είναι του ίδιου του Παπόν όταν δήλωσε ψυχρά ότι «δεν υπάρχει κρίση συνειδήσεως όταν κανείς υπακούει σε διαταγές» και η άλλη είναι του Φρανσουά Μιτεράν, που όταν κατηγορήθηκε ότι εμπόδισε για χρόνια τη δίωξη του Παπόν αλλά και άλλων, είπε ότι το έκανε γιατί «δεν μπορεί κανείς να ζει για πάντα με πικρές αναμνήσεις».