[Θεωρείο] Το Αγκιτπρόπ στον 21ο αιώνα

Ο Γκεόργκι Πλεχάνοφ ήταν ρώσος επαναστάτης και θεωρητικός του σοσιαλισμού, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή μόλις λίγους μήνες μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. Η μεγάλη συμβολή του στη θεωρία ήταν ο ορισμός της προπαγάνδας ως διάδοσης πολλών ιδεών σε μια μικρή ομάδα ανθρώπων και της αγκιτάτσιας ως διάδοσης μιας ιδέας σε μια μεγάλη μάζα. Από τη σύντμηση αυτών των δύο όρων γεννήθηκε ένας τρίτος, το Αγκιτπρόπ. Αυτό, μεταξύ των άλλων, ήταν ένα είδος πολιτικού θεάτρου ευρέως διαδεδομένου στη σοβιετική Ρωσία, ο σκοπός του οποίου ήταν η επαναστατική επιμόρφωση του κοινού μέσω του θεατρικού θεάματος.

Δεν μπορεί να ξέρει κανείς αν στις «πολλές εναλλακτικές λύσεις» που ευαγγελίζεται ο Παναγιώτης Λαφαζάνης χωρίς να τις κατονομάζει, περιλαμβάνεται και ένα τέτοιου τύπου πολιτικό θέατρο για τη δημιουργία του οποίου συνέβαλε εμμέσως ο Πλεχάνοφ. Η Ιστορία, πάντως, θα αναγνωρίσει τη συμβολή του στο αναμφισβήτητα πιο δύσκολο είδος της πολιτικής κωμωδίας. Με το δόγμα «Δεν ψηφίζω [τα μέτρα], αλλά στηρίζω [την κυβέρνηση]» ο υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης πέτυχε τον πολιτικό τετραγωνισμό του κύκλου. Ενώ με τις υπόνοιες για «ριφιφί» στο νομισματοκοπείο και την εξήγηση στη συνέχεια ότι «υπάρχουν 22 δισ. ευρώ μοιρασμένα σε διάφορα σημεία της χώρας», αποκαλύπτεται ότι σε ένα πολιτικό σχέδιο μπορεί να χωρέσουν πολλά – από το Τοπ Καπί και τον Αρσέν Λουπέν έως ένα ιδιότυπο κυνήγι θησαυρού με τον υπουργό στον ρόλο του χρυσοθήρα.

Η πρακτική εφαρμογή του θεωρητικού σπόρου που έριξε ο Πλεχάνοφ ήταν το Τμήμα Αγκιτάτσιας και Προπαγάνδας του καθεστώτος. Αυτό με τη σειρά του δημιούργησε έναν περιοδεύοντα θίασο, ο οποίος γύριζε με τον Υπερσιβηρικό την ΕΣΣΔ και έδινε «επιμορφωτικές» παραστάσεις προκειμένου να φωτιστεί το συνήθως αναλφάβητο κοινό με τα επαναστατικά ιδανικά. Τα πράγματα σήμερα είναι ασφαλώς διαφορετικά. Οπως αποδεικνύει ο χρυσοθήρας υπουργός, στο Αγκιτπρόπ του 21ου αιώνα ο θίασος μπορεί να είναι η ίδια η κυβέρνηση.