[Θεωρείο] Πολιτικό κατενάτσιο

Αν έγραφε ποτέ τα πολιτικά του απομνημονεύματα, ο Αλέξης Τσίπρας θα θυμόταν τη Ρώμη ως τον πρώτο σταθμό της ευρωπαϊκής του εξόρμησης μετά την εκλογή του στην πρωθυπουργία. Από χθες, μπορεί να τη θυμάται και ως την ευρωπαϊκή πρωτεύουσα όπου γράφτηκε ο επίλογος μιας φανταστικής συμμαχίας. Και τότε και τώρα, πρωταγωνιστής ήταν ένας ομόλογός του που στο ελληνικό ζήτημα προτιμά να παίζει τον ρόλο του κομπάρσου. Από τις αρχές του περασμένου Φεβρουαρίου, οπότε ο Αλέξης Τσίπρας έφυγε από τη Ρώμη με την επίγνωση ότι δεν έχει να περιμένει και πολλά από τον Ματέο Ρέντσι, ο ιταλός πρωθυπουργός κινείται με τη λογική της απόστασης ασφαλείας.

Είναι ένα πολιτικό κατενάτσιο που εξηγείται. Ενας λόγος είναι ότι ο Ρέντσι δεν θέλει να ταυτιστεί με την πιο προβληματική περίπτωση της ευρωζώνης. Με άλλα λόγια, η συμμαχία του Νότου που φαντασιώθηκε η προεκλογική Αθήνα δεν είχε τίποτε να προσφέρει στη μετεκλογική Ρώμη πέρα από μια ανεπιθύμητη ταύτιση που θα αναδείκνυε τις κοινές τους παθογένειες. Ενας άλλος λόγος είναι ότι ο Ρέντσι διαφημίζει αυτό που ο Τσίπρας και σχεδόν σύμπαν το ελληνικό πολιτικό σύστημα ξορκίζει: μια μεταρρυθμιστική ατζέντα που έχει δάκρυα και αίμα. Μπορεί ο ιταλός πρωθυπουργός να μην έκανε κάθε μήνα μία μεταρρύθμιση όπως είχε υποσχεθεί, αλλά συρρίκνωσε τη Γερουσία, καθιέρωσε έναν εκλογικό νόμο που βγάζει σταθερές κυβερνήσεις και κατεδάφισε το ιερό τοτέμ της εργατικής νομοθεσίας.

Κάπως έτσι, ο Ρέντσι είπε χθες ότι «δεν χρειάζεται καμία διάσκεψη για να εξηγήσουμε στους Ελληνες ότι δεν μπορούμε να πληρώνουμε τις πρόωρες συντάξεις τους από τη στιγμή που κάναμε τόσο κόπο για να σταματήσουμε να τις πληρώνουμε στους Ιταλούς». Και κάπως έτσι, αποκάλυψε ότι δεν συμμετέχει στα μίτινγκ για την ελληνική κρίση παρά το γεγονός ότι του το έχει ζητήσει επανειλημμένως ο έλληνας ομόλογός του. «Εμείς», είπε, «χαρακτηριζόμαστε από μια κουλτούρα ευρωπαϊσμού βάσει της οποίας τα προβλήματα αντιμετωπίζονται στις έδρες των θεσμών, όχι μπροστά από τζάκια». Εντάξει, ως γνήσιος Ιταλός ο Ρέντσι κάνει και λίγο φιγούρα – και μάλιστα με άκομψο τρόπο. Αλλά για το πολιτικό κατενάτσιο ισχύει ό,τι και για το ποδοσφαιρικό: ήταν πάντα «βρώμικο».