[Επιφυλλίδα] Μακάβρια αριθμητική

Σήμερα που την οποιαδήποτε φωτογραφία μπορεί να τη βρίσκεις πολύ εύκολα ακουμπώντας μόνο το δάχτυλό σου σε μια οθόνη κινητού, αρκεί να μνημονεύσεις φωτογραφίες που ήδη έχουν γίνει γνωστές χάρη στη δημοσίευσή τους για να καταλάβει ο καθένας τι ακριβώς απεικονίζουν. Και αν για την τούρτα των γενεθλίων σου πριν από τέσσερα χρόνια χρειάζεται να εξηγήσεις σε κάποιον γιατί τη φωτογράφισες, δεν χρειάζεται να υπάρξει λεπτομερής αναπαράσταση μιας φωτογραφίας που δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ» της περασμένης Τετάρτης προκειμένου να τη σχολιάσεις.

«Σύροι και αφγανοί πρόσφυγες ενώ καταφθάνουν στην Κω, χθες νωρίς το πρωί» γράφει η λεζάντα και μετράς γύρω στα 25 άτομα στοιβαγμένα μέσα σε ένα φουσκωτό που οι δύο του πλευρές, αντί να προεξέχουν, είναι στο ίδιο επίπεδο με την επιφάνεια της θάλασσας. Στη φωτογραφία, χωρίς να είναι περισσότερο ή λιγότερο συγκλονιστική σε σχέση με άλλες παρόμοιες, γίνεται πιο ευδιάκριτο ένα στοιχείο που δεν μπορεί παρά να προβληματίζει: ένας – δύο πρόσφυγες να κοιτάζουν τη μηχανή που τους φωτογραφίζει, οι υπόλοιποι φαίνεται με τη στάση τους να μαρτυρούν την αρχέγονη αγωνία του ανθρώπου για το τι τους επιφυλάσσει το μέλλον και ότι αν βρίσκονται σε θέση δεινή είναι γιατί ευθύνονται αποκλειστικά οι ίδιοι.

Οσο μικρή και να ήταν η φωτογραφία – στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πολύ μεγάλη αφού καταλαμβάνει το πλάτος σχεδόν δύο σελίδων – θα αναγνώριζες στα στραμμένα προς την παραλία του νησιού βλέμματα την αγωνία μήπως το ορατό της κομμάτι μπορεί να τους υποσχεθεί, προτού καν πλησιάσουν, μια παράταση της «ευτυχίας» που ήδη αισθάνονται αφού συνεχίζουν να ζουν και δεν έχουν πνιγεί. Την αγωνία ενός βλέμματος που τη γνωρίζουμε όλοι τόσο καλά, φθάνει να σκεφθούμε τη θέα ενός γιατρού στο βάθος ενός διαδρόμου σε νοσοκομείο που, πλησιάζοντάς μας, θα ξέρουμε πια τι ακριβώς μας επιφυλάσσεται. Δηλαδή αν υπάρχει ή δεν υπάρχει μέλλον.

Οσο ισχυρός όμως και να είναι ο μαγνητισμός του μέλλοντος που μπορεί να εκπέμπει η παραλία ενός νησιού, άλλη τόση είναι η συντριβή που αποπνέουν μέσα στο φουσκωτό τα σκυμμένα κεφάλια των σύρων και αφγανών προσφύγων. Περίπου σαν να ομολογούν ότι αν κάποιοι ταλαιπωρούνται σήμερα το πρωί εξαιτίας τους, ή αν πρόκειται να ταλαιπωρηθούν αργότερα, είναι γιατί το επεδίωξαν οι ίδιοι. Και τα σκυμμένα κεφάλια είναι ο μόνος τρόπος για να ζητήσουν συγγνώμη.

Χωρίς καν να υπολογίζουν ότι οι απώλειες στις τάξεις τους είναι ήδη τόσες ώστε, αντί να αισθάνονται οι ίδιοι υπόλογοι, το αίσθημα της συντριβής θα έπρεπε να κατέχει εξίσου όσους, χωρίς να ευθύνονται άμεσα για τη σωτηρία τους, δεν κάνουν το ελάχιστο που θα μπορούσε να τους ανακουφίσει.

«Κάθε δύο ώρες ένας μετανάστης πνίγεται στη Μεσόγειο» ήταν ο τίτλος ρεπορτάζ στα «ΝΕΑ» στις 22 του περασμένου Απριλίου. Πιάσαμε να κάνουμε τον υπολογισμό λογαριάζοντας 12 ανθρώπους το εικοσιτετράωρο επί 360 ημέρες τον χρόνο. Χρειάστηκε να έχουμε το άθροισμα των 4.320 ανθρώπων για να σκεφθούμε πως κατηγορούμε ή υψώνουμε επιτιμητικά το δάχτυλο – όλοι μας – όσο μηδαμινότερο αισθανόμαστε πως είναι το προσωπικό κόστος για ό,τι καταγγέλλουμε. Διαφορετικά πώς να εξηγηθεί η επιπολαιότητα να υπολογίσουμε τις 365 ημέρες του χρόνου σε 360, όταν οι πέντε ημέρες που παραλείψαμε ισοδυναμούν με 60 πνιγμένους μετανάστες στη Μεσόγειο;

Οταν στρώνουμε το χαλί, ακόμη και όσοι διυλίζουμε τον κώνωπα – όπως μας κατηγορούν – για εγκληματικές παραλείψεις, επόμενο δεν είναι γενικότερα η αγωνία και η συντριβή μέσα σε έναν χώρο ασφαλή, πνευματικό ή καλλιτεχνικό να μας συγκινούν βαθύτερα απ’ ό,τι όταν έρχονται καταπάνω μας μέσα από ένα κλυδωνιζόμενο φουσκωτό; Τι κατάντια!