ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΧΑΣΑΜΕ
Είναι η Τέχνη πολιτική; Προφανώς - για παράδειγμα, οι όπερες του Βέρντι συνέβαλαν στην εμπέδωση του αισθήματος εθνικής ενότητας στην Ιταλία, όπως τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη καθοδήγησαν το πολιτικό συναίσθημα στη χώρα μας αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση.
Είναι η Τέχνη πολιτική; Προφανώς – για παράδειγμα, οι όπερες του Βέρντι συνέβαλαν στην εμπέδωση του αισθήματος εθνικής ενότητας στην Ιταλία, όπως τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη καθοδήγησαν το πολιτικό συναίσθημα στη χώρα μας αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση.
Αλλά ακόμα και η Τέχνη που δεν είναι ευθέως πολιτική καταλήγει να έχει – και – πολιτικό αποτέλεσμα: από τις μελωδίες του Χατζιδάκι ώς τον «Νονό» και τα σεφαραδίτικα τραγούδια, από τα σκυλάδικα της Παραλιακής ώς το κλαρίνο του Πετρολούκα Χαλκιά, τα πάντα στην Τέχνη ωθούν σε μια συγκεκριμένη κατανόηση της πραγματικότητας. Και επομένως, τα πάντα είναι πολιτική.
Αυτό που δεν συγχωρείται είναι η πολιτική επί της Τέχνης – διότι δεν παράγει ούτε Τέχνη ούτε πολιτική, αλλά κουτσομπολιό και «κατινιά»: όταν ο στίχος του Νίκου Πορτοκάλογλου «νικητές και νικημένοι, όλοι χάσαμε μαζί» βάλλεται – όχι ως αισθητικά ανεπαρκής ή αφόρητα πεζός, αλλά ως «μνημονιακός», χαμένος δεν βγαίνει ο καλλιτέχνης, αλλά εκείνοι που του επιτίθενται. Και φυσικά η Τέχνη – αλλά αυτή θα το ξεπεράσει, όπως και τόσες άλλες φορές.
Τα πέντε χρόνια του Μνημονίου, η ελληνική κοινωνία έχασε πολλά. Πέρα από τις τεράστιες απώλειες βιοτικού επιπέδου, χάθηκε και η – όποια – δυνατότητα κατανόησης των άλλων: όποιος δεν θέλει να παίξει στο παιχνίδι του μίσους της άλλης άποψης κινδυνεύει να χαρακτηριστεί – και να σημαδευτεί – με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Βαλκανιζατέρ, κατά τον τίτλο της ταινίας του Σωτήρη Γκορίτσα που είχε τραγουδήσει Πορτοκάλογλου…