Το τέλος των ψευδαισθήσεων

Βούληση υπάρχει. Αλλά η βούληση δεν αρκεί. Χρειάζονται και μέτρα. Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνουν οι εταίροι προς την Αθήνα, ζητώντας από την ελληνική κυβέρνηση να εστιάσει τώρα τις προσπάθειές της στα τεχνικά κλιμάκια.

Το μήνυμα είχε σταλεί και πριν από τη Ρίγα. Αλλά στις επαφές του Πρωθυπουργού κατέστη σαφές ότι δεν πρόκειται να επιτευχθεί συμβιβασμός χωρίς να έχουν κλείσει ακόμη τα ακανθώδη κεφάλαια της διαπραγμάτευσης, όπως τα εργασιακά και το Ασφαλιστικό. Το ερώτημα πλέον είναι αν αρκούν οι επόμενες ημέρες για να καλυφθεί το χαμένο έδαφος. Ή αν θα χρειαστεί, υπό την απειλή του χρηματοδοτικού αδιεξόδου, να βρεθεί μια προσωρινή φόρμουλα.

Υπάρχουν βέβαια και καλά νέα. Το Grexit ως επιλογή δεν είναι πια στο τραπέζι. Από την πλευρά των ευρωπαϊκών πρωτευουσών η απόφαση να κρατηθεί η Ελλάδα στην ευρωζώνη, για λόγους πρωτίστως γεωπολιτικούς, λογίζεται ως ειλημμένη. Η άποψη υπέρ της παραδειγματικής τιμωρίας της Ελλάδας, που εκπροσωπούσε κυρίως το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, έχει απορριφθεί σε κεντρικό επίπεδο. Η Μέρκελ δεν ενδιαφέρεται για το κεφάλι του Τσίπρα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Βερολίνο είναι διατεθειμένο να κάνει εκπτώσεις στους όρους που πρέπει να συνομολογήσει η Αθήνα. Οι εταίροι δεν κρύβουν την ικανοποίησή τους για τον ανασχηματισμό της διαπραγματευτικής ομάδας, καθώς ο Βαρουφάκης και οι συνεργάτες που είχε επιλέξει θεωρούνταν βάρος για τη διαδικασία. Ωστόσο το μοντέλο του Brussels Group εξακολουθεί να κρίνεται ατελέσφορο. Οι δυσλειτουργίες αυτού του «εξόριστου» σχήματος, που εξυπηρετεί μόνο τις επικοινωνιακές ανάγκες της ελληνικής κυβέρνησης, ενοχοποιείται εν μέρει και για το γεγονός ότι δεν έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις.

Με αυτά τα δεδομένα τα σενάρια για το πού θα καταλήξει το ελληνικό εκκρεμές τις επόμενες δέκα ημέρες δεν είναι ανεξάντλητα.

Το μαύρο σενάριο

Το λιγότερο πιθανό είναι ένα πιστωτικό γεγονός εντός ευρώ. Θα μπορούσε να προκύψει μόνο ως ατύχημα, αν στην κυβέρνηση επικρατήσει η γραμμή ότι «πληρώνουμε μισθούς και συντάξεις, αλλά όχι τις εξωτερικές μας υποχρεώσεις». Είναι κάτι που θέλουν να το αποφύγουν αμφότερες οι πλευρές.

Η μισή συμφωνία

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να βάλει την υπογραφή του σε quick and dirty review – σε μια βιαστική και βρώμικη αξιολόγηση, ήτοι σε μια αξιολόγηση που θα παραβιάζει τους κανονισμούς του. Από αυτή την ανελαστική στάση προκύπτει και το σενάριο που φέρεται να επεξεργαζόταν τα τελευταία εικοσιτετράωρα η Κομισιόν. Στόχος είναι να βρεθεί μια φόρμουλα που θα επιτρέπει την εκταμίευση κάποιων ποσών για την Ελλάδα χωρίς να κλείσει το τρέχον πρόγραμμα – χωρίς δηλαδή να χρειάζεται η συγκατάθεση του Ταμείου. Η συμμετοχή του ΔΝΤ θα έμπαινε έτσι σε αναστολή.

Τεχνικά κάτι τέτοιο λέγεται ότι είναι εφικτό – εφόσον το ΔΝΤ δεν θα χρειαζόταν να λάβει απόφαση για εκταμίευση τώρα. Πολιτικά, ωστόσο, η παρουσία του αυστηρού ΔΝΤ ήταν πάντα απαραίτητη δικλίδα ασφαλείας, κυρίως για τους συντηρητικούς της Γερμανίας – ένα είδος αντίβαρου στις επιρρεπείς στις πολιτικές πιέσεις Βρυξέλλες. Η εμμονή στην παρουσία του Ταμείου επιβεβαιώθηκε και στη Ρίγα, όπου η καγκελάριος δεν έδειξε διατεθειμένη να συζητήσει την παράκαμψή του σε αυτή τη φάση.

«Ολα τα μέτρα – όλα τα λεφτά»

Αν οι Γερμανοί αρνηθούν μέχρι τέλους το προσωρινό bypass του ΔΝΤ; Σε αυτή την περίπτωση αναβιώνει το ενδεχόμενο του έτοιμου πακέτου. Ολες οι πλευρές των δανειστών συμφωνούν ότι η διαπραγμάτευση θέλει ακόμη πολλή δουλειά. Με αυτό το δεδομένο ίσως τελικώς επιλέξουν να δώσουν στην Αθήνα μια λίστα με μέτρα και μεταρρυθμίσεις, στη λογική τού «αυτό ή τίποτα». Σε αυτή την περίπτωση λέγεται ότι δεν πρόκειται να μπουν όροι για το πώς θα εγκριθεί από την Ελλάδα το πακέτο – υπονοείται δηλαδή ότι δεν θα εγερθούν ενστάσεις αν η κυβέρνηση επιλέξει να θέσει τη λίστα σε δημοψήφισμα.

Η ζωή μετά

Οποιο από τα σενάρια και αν επιβεβαιωθεί, το βέβαιο είναι ότι η ελληνική περιπέτεια δεν τελειώνει τον Ιούνιο. Ακόμη και αν επιτευχθεί μια συμφωνία, αυτή δεν θα έχει τα χαρακτηριστικά λύσης. Δεν θα λύνει δηλαδή τον βρόχο της αβεβαιότητας που κρατάει καθηλωμένη την ελληνική οικονομία.

Αντιθέτως. Ιδίως στην περίπτωση μιας βιαστικής, προσωρινής διευθέτησης εκφράζεται ο φόβος ότι θα αποτραπεί μεν η ασφυξία, αλλά θα ανοίξει πάλι ένας κύκλος πολιτικού δράματος σε δόσεις. Ενας κύκλος όπου η κυβέρνηση προκειμένου να επιτύχει την πολιτική της αυτοσυντήρηση θα υποσκάπτει την εφαρμογή των μέτρων που θα έχει συμφωνήσει από την επομένη της ψήφισής τους.

Αυτό βέβαια αποτελεί πρόβλημα μόνο από την ελληνική σκοπιά. Γιατί το κλίμα που μεταδίδεται από έξω είναι ότι οι Ευρωπαίοι δεν ενδιαφέρονται να επηρεάσουν την εσωτερική πολιτική. Τους νοιάζει να μην «σκάσει» η Ελλάδα. Αλλά δεν τους ενδιαφέρει αν εξακολουθήσει να σέρνεται.