[Διαστάσεις] Αγκαλιά με τον βράχο

Σε μια συνέντευξη που έδωσε πριν από τρεις εβδομάδες στην Ελ Παΐς, και ίσως να ήταν η τελευταία της ζωής του, ο Γκίντερ Γκρας επισήμανε ότι φιλοσοφικά επηρεάστηκε πολύ νωρίς όχι από τον Χάιντεγκερ, αλλά από τον Καμί. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να συνειδητοποιήσει δύο πράγματα. Πρώτον, ότι όλα είναι πεπερασμένα. Δεύτερον, ότι έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε κάτι με τη ζωή μας. Μπορούμε να κυλάμε τον βράχο προς την κορυφή, όπως ο Σίσυφος, γνωρίζοντας ότι θα πέσει και πάλι και θα χρειαστεί να ξαναρχίσουμε από την αρχή, και παρά ταύτα να είμαστε ήσυχοι γιατί, όπως λέει ο Καμί, «ο ίδιος ο αγώνας προς την κορυφή φτάνει για να γεμίσει την καρδιά του ανθρώπου. Πρέπει να φανταζόμαστε τον Σίσυφο ως έναν ευτυχισμένο άνθρωπο».

Μπορούμε, πάλι, να αυτοκαταστραφούμε. Αν παλιότερα θεωρούσαμε ότι η καταστροφή μπορεί να επέλθει μόνο από ένα λιμό ή μια ξηρασία, κάτι τέλος πάντων για το οποίο δεν έχουμε ευθύνη, τώρα ξέρουμε ότι έχουμε τη δυνατότητα να καταστραφούμε και μόνοι μας, εξαιτίας δικών μας ενεργειών και επιλογών. Και δεν κάνουμε τίποτα για να περιορίσουμε τον κίνδυνο αυτόν.

Από τον Καμί έχει επηρεαστεί και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο ίδιος άλλωστε δηλώνει «ένας ευτυχισμένος Σίσυφος». Εμείς, αντίθετα, δείχνουμε να προτιμάμε το άλλο στρατόπεδο, αντί για την εξέγερση να διαλέγουμε την αυτοκαταστροφή. Ή, ακόμη χειρότερα, να θεωρούμε πως η δική μας εξέγερση είναι η αυτοκαταστροφή. Αν είναι αλήθεια πως η βαθύτερη αιτία όλων των πραγμάτων είναι ο πόνος, όπως συνάγεται από τον Μύθο του Σισύφου, άλλοι αντιδρούν δημιουργώντας κι άλλοι καταγγέλλοντας. Οι μεν επιμένουν να κυλούν τον βράχο, οι δε τον παίρνουν αγκαλιά και απειλούν πως αν δεν γίνουν δεκτά τα αιτήματά τους θα πηδήξουν στο κενό.

Ο άλλος μεγάλος συγγραφέας, που πέθανε χθες, ο Εδουάρδο Γκαλεάνο, ρωτήθηκε το 2011 από ισπανούς Αγανακτισμένους πόσο θα κρατήσει ο αγώνας τους. «Μην ανησυχείτε», τους είπε. «Είναι σαν να κάνεις έρωτα. Εχει άπειρη διάρκεια όσο είναι ζωντανός, κι ας είναι για ένα λεπτό». Εκείνοι κατάλαβαν τι εννοούσε. Οι δικοί μας;