[Γεωπολιτικά] Ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί

Θέμα κοινής λογικής: Ούτε σε άλλους επιτρέπεται να υπαγορεύουν την εξωτερική πολιτική (και ν’ απαγορεύουν επιλογές) κυριάρχου κράτους. Ούτε όμως και σε οποιοδήποτε κράτος που έχει αναλάβει δεσμεύσεις οικεία βουλήσει θα ήταν θεμιτό (και σοφό) να τις καταστρατηγεί. Οπως σε όλα, ισχύει κι εδώ η αντίληψη του μέτρου ως προς το δέον. Και κατά συνέπεια, ο προσδιορισμός των ορίων σχετικά με αποφάσεις και συναλλαγές.

Στην προκειμένη περίπτωση των ελληνορωσικών επαφών και σχέσεων γενικότερα (που αναθερμαίνονται με τη συνάντηση κορυφής) αποτρεπτικές παρεμβάσεις και προειδοποιητικές εν πολλοίς συστάσεις (όπως αυτή του προέδρου του Ευρωκοινοβουλίου) οπωσδήποτε αδικούν τη λογική και τραυματίζουν την έννοια της εθνικής κυριαρχίας της χώρας. Η οποία – στην προκειμένη περίπτωση – όχι απλώς κέκτηται το δικαίωμα ν’ αναπτύσσει διμερείς σχέσεις και να συνάπτει συμφωνίες με τη Ρωσία ως παραδοσιακή φίλια δύναμη, αλλά και επιβάλλεται να το πράττει ακόμη και για λόγους ενισχύσεως της περιφερειακής σταθερότητος. Που είναι άλλωστε αυτή την ώρα μείζον ζητούμενο. Σε στιγμές δηλαδή που όχι απλώς εκδηλώνονται αναταράξεις, αλλά και εγκυμονούνται κρίσιμες γεωστρατηγικές ανατροπές. Και η Ελλάδα δεν είναι άσχετη ως προς αυτό το γίγνεσθαι. Αντιθέτως, έχει και λόγο και ρόλο. Καθώς πέραν άλλων, η γεωπολιτική της θέση αποβαίνει (με όρους περιφερειακής εμπλοκής) προδήλως καθοριστική.

Αυτό λοιπόν λέει χονδρικά η κοινή λογική. Με την οποία όμως εκ παραλλήλου θα πρέπει να ισορροπούνται όσα συναρτούν την Ελλάδα και προς τις δεδομένες υποχρεώσεις της ως μέλους της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και προς τις ευρωπαϊκές επιλογές ως εταίρου. Και μάλιστα θεσμικά ενσωματωμένου στον σκληρό πυρήνα της ΕE. Κάτι που δεν μπορεί όμως να υποχρεώνει την Αθήνα να ενεργεί με λογικές (και δυναμικές) τυφλοσούρτη! Με όρους αβουλίας. Ή και μονοσήμαντων στρατηγικών. Ως εν πολλοίς εμμονών. Με αναίρεση των ιδιαίτερών της συμφερόντων και περιστασιακών, έστω, αναγκών. Και μαζί αποδόμηση των δυνατοτήτων που συγκροτούν ό,τι συνιστά την εθνική ανεξαρτησία. Μέρος της οποίας όντως δεσμεύεται (ή και περιστέλλεται) με τη λογική της συνεπούς συμμαχικής συμπεριφοράς. Αυτό επιτάσσουν οι κανόνες του παιχνιδιού. Τους οποίους μπορεί μεν να υπερβαίνει κάποιος, αλλά στον βαθμό που δεν καταργεί τη δυναμική των δεσμεύσεων.

Πρέπει όμως ως προς αυτά να υποσημειωθούν (και να συμψηφισθούν διαλεκτικά) κάποια φαινόμενα, που δεν είναι δυνατό να παρορώνται αν πρόκειται να υπάρξει ακριβέστερη προσέγγιση και δικαιότερη αποτίμηση τέτοιων ζητημάτων. Φαινόμενα που όχι απλώς τραυματίζουν αλλά κι εξοργίζουν τον μέσο πολίτη. Καθώς εμφανίζουν ως απολύτως ετεροβαρείς τις αντιλήψεις για διασυμμαχική αμοιβαιότητα. Για παράδειγμα: Πώς (και πότε) παρενέβησαν οι εταίροι και πότε και πώς εξεδηλώθησαν οι θεσμοί όταν τα ελληνικά σύνορα (που είναι ακραία όρια της ίδιας της Ευρώπης) παραβιάζονται συστηματικά και ασύστολα; Και όταν τα κυριαρχικά δικαιώματα χώρας – μέλους τής οιονεί συμπολιτείας καταπατώνται βάναυσα;

Το ερώτημα δεν είναι καθόλου ρητορικό. Αντιθέτως, ανακλά μια πραγματικότητα που βιώνουμε ως σύνηθες γεγονός, ώστε να μη δημιουργεί πλέον καμιά εντύπωση. Και να μην προκαλεί απορίες όσον αφορά τέτοιες συμπεριφορές. Οπόταν ακριβώς και υπό το φως αυτών των διαλεκτικών απλουστεύσεων ανακύπτουν περιπλέον ερωτηματικά για τέτοιες επιλεκτικές και δυνάμει προειδοποιητικές ανησυχίες. Οπως αυτές του κ. Σουλτς. Γιατί περί αυτών πρόκειται. Και γιατί: Εάν οι ευρωπαϊκές ευαισθησίες δεν ήταν μονομερείς και αν αυτές είχαν έστω και τυπικώς εκδηλωθεί καταδικάζοντας τις καθημερινές τουρκικές πειρατικές παραβιάσεις, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Και η βαρύτητα τέτοιων παρεμβάσεων προς την Αθήνα θα ήταν άλλη. Με την Αθήνα δηλαδή χρεωμένη έναντι της ενεργού (έστω κι επί ρητορικού επιπέδου) αλληλεγγύης των εταίρων.

Αυτά επισημαίνονται ως αυτονόητα στοιχεία μιας καθ’ όλα έωλης πραγματικότητος που δεν μπορεί ν’ αγνοείται. Αλλά και που ασφαλώς: Με τίποτα δεν θα αιτιολογούσαν φυγόκεντρες τάσεις και αντιλήψεις σε σχέση με τη θεσμική θέση της Ελλάδος στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Οπου επέλεξε να είναι. Στο πλαίσιο του οποίου μια πολυδιάστατη πολιτική της όχι μόνο δεν είναι βλαπτική, αλλά μπορεί να επενεργήσει με γεφυρωματικές δυναμικές μέσα στις επικίνδυνες δίνες των ψυχροπολεμικών αγκυλώσεων.

Ο Α. Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής