[Στιγμές] Καφέδες. Ξενύχτια. Κι ένας λευκός πίνακας

Σωτήριον έτος 2015. Μια εποχή μεγάλων τεχνολογικών επιτευγμάτων σε όλους τους τομείς. Κι όμως ένας λευκός πίνακας, από αυτούς πάνω στους οποίους γράφεις με μαρκαδόρο, ήταν το στοιχείο-κλειδί για την επίτευξη, την περασμένη Πέμπτη, μιας συμφωνίας που μπορεί να αποδειχθεί ιστορική και θεωρείται από τις δυσκολότερες για τον έλεγχο των εξοπλισμών σε όλη την Iστορία. Ενας λευκός πίνακας. Ενας μαρκαδόρος. Και πολλοί καφέδες.

Ο λευκός πίνακας πήγαινε από δωμάτιο σε δωμάτιο στο πολυτελές ξενοδοχείο Beau Rivage της Λωζάννης – όπου οι σουίτες κοστίζουν άνω των 1.500 δολαρίων τη νύχτα – ακολουθώντας τη Γουέντι Σέρμαν, επικεφαλής της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας στις συζητήσεις με τους Ιρανούς για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Παρότι έτσι χαλούσε η άψογη εικόνα των πολυτελών δωματίων, ο λευκός πίνακας ήταν το μέρος όπου Αμερικανοί και Ιρανοί έγραφαν τις συμφωνίες και τις διαφωνίες τους, ερμήνευαν τις συζητήσεις – και στα αγγλικά και στα φαρσί. Και διευκόλυνε την όλη διαδικασία, διότι έτσι δεν χρειαζόταν οι προτάσεις να διατυπώνονται σε χαρτί, ώστε να σταλούν πίσω στις χώρες, όπου κάποια σκληροπυρηνικά στοιχεία θα μπορούσαν να προβάλουν εμπόδια.

Οι διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν μόνο για ειρηνικούς σκοπούς έχουν ακόμα μπροστά τους πολύ δρόμο. Ομως έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον οι λεπτομέρειες για το πώς επετεύχθη έστω και αυτή η καταρχήν συμφωνία, έτσι όπως καταγράφεται από τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», που μίλησαν με πολλούς συμμετέχοντες σε αυτήν τη μυστική διπλωματική διαδικασία τα τελευταία δύο χρόνια, αλλά κυρίως την τελευταία εβδομάδα. Δύο χώρες που δεν είχαν καμία σχέση επί 35 χρόνια – αντίθετα, είχαν μια μακρά και προβληματική ιστορία γεμάτη παρανοήσεις, σαμποτάζ, ψέματα και βία – αποφάσισαν να στείλουν κυβερνητικά στελέχη να κλειστούν στο ίδιο δωμάτιο και να βρουν τρόπο συνύπαρξης.

Οι διαπραγματεύσεις γίνοταν επί οκτώ συνεχείς ημέρες στη Λωζάννη και τα ξενύχτια ήταν συνεχή. Τόσο πολύ, ώστε οι αξιωματούχοι κατέφθαναν στην αίθουσα για πρωινό σε κακή κατάσταση. Το πρωί της περασμένης Τετάρτης, ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Μοχάμαντ Γιαβάντ Ζαρίφ ρώτησε τον αμερικανό ομόλογό του Τζον Κέρι εάν κατάφερε να κοιμηθεί. «Δύο ώρες» απάντησε εκείνος. «Και ήμουν από τους τυχερούς». Η μηχανή του καφέ στην αίθουσα των διαπραγματεύσεων δεν σταμάτησε να δουλεύει επί μία εβδομάδα. Ο Κέρι για να καθαρίσει το κεφάλι του, πήγε για βόλτα με το ποδήλατο τρεις φορές, όμως τις δύο αναγκάστηκε να γυρίσει άρον άρον στο ξενοδοχείο για να συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον πρόεδρο Ομπάμα.

Τη βάση της διάθεσης για συμφωνία περιέγραψε ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Ουίλιαμ Μπερνς: «Δεν μπορείς να βομβαρδίσεις τη γνώση. Και δεν υπάρχει τίποτα που να μπορούμε να καταστρέψουμε και να μην ξαναφτιαχθεί σε μερικά χρόνια».