O ΣΥΡΙΖΑ πάει Ευρώπη

Στο Εurogroup της Δευτέρας αρχίζει η δεύτερη πράξη του δράματος που παρακολουθούμε με κομμένη την ανάσα από τις 25 Ιανουαρίου. Ενός δράματος που θα μπορούσε να έχει ως αρχικό τίτλο εργασίας κάτι σαν «Syriza goes to Europe».

Η πρώτη πράξη ήταν βίαιη και συγκρουσιακή. Η κυβέρνηση επιτέθηκε στα ευρωπαϊκά κάστρα με την ορμή του νεοφώτιστου, που έλεγαν τα παλιά σχολικά εγχειρίδια, και με υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις των διαπραγματευτικών της περιθωρίων. Με στυλ αντικομφορμιστικό, με σημαία ένα πουκάμισο ανοιχτό και πολιορκητικό κριό τη μιντιακή πληθωρικότητα του Βαρουφάκη.

Τελικά, η μάχη από τα ανοιχτά πεδία των ευρωπαϊκών μίντια μεταφέρθηκε στο πεζό περιβάλλον των τηλεδιασκέψεων και της τηλεαλληλογραφίας. Από πολεμικό δράμα εξελίχθηκε σε δράμα δωματίου. Και η διαπραγμάτευση κατέληξε να έχει βασικό στόχο να γεφυρώσει ρητορικές, συμβολικές ανάγκες της πολιτικής, από τη μια πλευρά και από την άλλη. Η έκβαση αυτής της πρώτης πράξης αποτυπώνεται, με κάποια «δημιουργική ασάφεια», στο ανακοινωθέν της 20ής Φεβρουαρίου: η ελληνική πλευρά παραιτήθηκε από το αίτημα του κουρέματος του χρέους, από την υπόσχεση άμεσης εφαρμογής του προγράμματος-τοτέμ της Θεσσαλονίκης και από την ανάκληση των ιδιωτικοποιήσεων. Σε αντάλλαγμα, κέρδισε έναν χαμηλότερο δημοσιονομικό στόχο για το 2015, το δικαίωμα να αντικαταστήσει υφεσιακά μέτρα με μεταρρυθμίσεις, άγνωστης προς το παρόν ταυτότητας, και – προπάντων – κέρδισε μια διπλή νίκη στο επίπεδο των semantics, της σημειολογίας. Η τρόικα να μη λέγεται πια τρόικα και το Μνημόνιο να μη λέγεται πια Μνημόνιο.

Αυλαία, απαλή μουσική, τέλος πρώτης πράξης. Και τώρα αρχίζει η δεύτερη πράξη. Οι πρωταγωνιστές του δράματος κάπως κουρασμένοι και λιγότερο ομιλητικοί. Το θέμα τώρα είναι να επιτευχθεί ένας συμβιβασμός όχι συμβολικός πια, αλλά πρακτικός. Να υλοποιηθεί το σχέδιο «μεταρρυθμίσεις αντί για λιτότητα».

Το πρώτο προς απόδειξη είναι αν η νέα ελληνική κυβέρνηση έχει, εκτός από καλές προθέσεις και υψηλές φιλοδοξίες, και την ικανότητα να βάλει τρεις ιδέες στο χαρτί, με αριθμούς επιβεβαιώσιμους και προβλέψεις πειστικές, ώστε να βρει κοινή γλώσσα με την άλλη πλευρά. Το δεύτερο που μένει να αποδειχθεί είναι αν μπορεί να γεφυρωθεί η ουσιαστική απόσταση ανάμεσα σε αυτό που οι δικοί μας ονομάζουν «μεταρρυθμίσεις» και το περιεχόμενο που δίνει στον όρο η άλλη πλευρά.

Δεν είναι μυστικό. Οταν εμείς μιλάμε για μεταρρυθμίσεις εννοούμε κυρίως αντιμετώπιση φοροδιαφυγής, διαφθοράς, «διαπλοκής». Εκείνοι προσθέτουν στην ατζέντα μερικούς ακόμη δύσπεπτους για εμάς τίτλους – ιδιωτικοποιήσεις, απελευθέρωση κλειστών αγορών, περαιτέρω απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, Ασφαλιστικό.

Αυτό είναι το πρώτο χάσμα που μένει να γεφυρωθεί. Και παράλληλα πρέπει να αποδειχθεί αν και στους τίτλους κεφαλαίων που συμπίπτουμε μπορούμε να συμπέσουμε και στο περιεχόμενο. Παράδειγμα, η φοροδιαφυγή. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ανάλυση, το βασικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι η πολιτική-κομματική παρέμβαση στη φορολογική διοίκηση. Το δικαίωμα που επιφυλάσσει στον εαυτό της η εκάστοτε κυβέρνηση να επιλέγει τα πρόσωπα, να παρεμβαίνει στην ιεραρχία, να έχει λόγο όχι μόνο στην κατάρτιση του φορολογικού νόμου, αλλά και στην εφαρμογή του. Στην πράξη, αυτό το δικαίωμα παρέμβασης – το ξέρουμε όλοι – καταλήγει στη χρήση της φορολόγησης και των φορολογικών ελέγχων ως μέσου επιβράβευσης πολιτικών φίλων, τιμωρίας πολιτικών αντιπάλων και προσέλκυσης χορηγών και ψηφοφόρων.

Η τρόικα ζητούσε από την προηγούμενη κυβέρνηση μια Γενική Γραμματεία Εσόδων απόλυτα ανεξάρτητη. Η προηγούμενη κυβέρνηση απαντούσε χορεύοντας καλαματιανό. Και η νέα κυβέρνηση;

Θεωρητικά θα περίμενε κανείς να συμφωνεί και να επαυξάνει στα αιτήματα της τέως τρόικας. Αλλά να που – για λόγους ιδεολογικών προκαταλήψεων, όχι φαυλοπολιτικάντικων επιδιώξεων – και από το νέο Μέγαρο Μαξίμου ακούγονται δισταγμοί. Ακούσαμε για στέγαση των υπηρεσιών δίωξης φορολογικού εγκλήματος στο γραφείο του Πρωθυπουργού, ακούσαμε και για «πολιτικό έλεγχο» του υπουργείου επί της Γραμματείας Εσόδων. Δικαιούμαστε να αμφιβάλλουμε αν, ακόμη και σε αυτό το πεδίο, θα υπάρξουν εύκολες συμπτώσεις.

Με άλλα λόγια: η δεύτερη πράξη του δράματος μπορεί να κάνει λιγότερο θόρυβο, αλλά θα έχει πολύ πυκνότερη πλοκή. Προσωρινός τίτλος εργασίας: κάτι σαν «δύο μήνες προθεσμία (υπό πιστωτική ασφυξία)» ή «55 ημέρες στις Βρυξέλλες».