[Στιγμές] Η είδηση ως καταλύτης

Είναι πλέον σχεδόν αδύνατο να ανοίξουμε την τηλεόραση, να μπούμε στο Διαδίκτυο, να ανατρέξουμε στο twitter και να μη δεχθούμε έναν καταιγισμό ενημέρωσης για μια νέα διεθνή καταστροφή. Ή δύο ή τρεις. Χάρη στον 24ωρο κύκλο των ειδήσεων, συγκρούσεις, δυστυχήματα, εξτρεμιστικά επεισόδια, εγκληματικότητα, πόλεμοι και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μάς γίνονται άμεσα γνωστά. Οχι πως δεν συνέβαιναν και άλλοτε. Τώρα όμως έχουμε τη δυνατότητα να τα μάθουμε. Ο κόσμος δεν είναι σήμερα πιο βίαιος από ό,τι παλαιότερα. Ισα ίσα. Παρά την αίσθηση περί του αντιθέτου, η βία έχει μειωθεί και η ποιότητα της ζωής έχει βελτιωθεί για εκατομμύρια ανθρώπους στον πλανήτη. Πόσο όμως η δημοσιογραφία αντικατοπτρίζει πραγματικά αυτές τις αλήθειες;

«Η τρομοκρατία φυσικά και είναι είδηση επειδή από μόνη της έχει δραματικές διαστάσεις και είναι απειλητική» παρατηρεί η πολιτική επιστήμων Σάνα Γκανταριάν στην «Ουάσιγκτον Ποστ». «Οι δημοσιογράφοι έχουν κίνητρο να παρουσιάζουν αυτές τις ιστορίες όσο πιο εντυπωσιακά γίνεται». Σε αυτό προφανώς συμβάλλει και η φυσική τάση μας προς την αρνητικότητα, που μας ωθεί να προσέχουμε περισσότερο τα πράγματα και τις καταστάσεις που είναι επικίνδυνα ή αποτελούν απειλή.

Σύμφωνα με κάποιους ψυχολόγους, η διαρκής έκθεση σε αρνητικές και βίαιες ειδήσεις μπορεί να έχει σοβαρές ψυχολογικές συνέπειες, πέραν της αίσθησης της απαισιοδοξίας. Ο βρετανός ειδικός Γκράχαμ Ντέιβι έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένες μελέτες για την επίδραση των αρνητικών ειδήσεων στους ανθρώπους. Και παρατηρεί: «Μπορούν να αλλάξουν πραγματικά τη διάθεσή μας. Αλλά και να εντείνουν τα συμπτώματα αν κάποιος έχει προδιάθεση ή βρίσκεται στα πρώτα στάδια της κατάθλιψης και της αγχώδους διαταραχής». Οσοι βρίσκονται σε αυτή, τη δεύτερη κατηγορία δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για αρνητικά γεγονότα, ενώ βλέπουν ακόμα και ουδέτερες καταστάσεις ως αρνητικές.

Οι έρευνες δείχνουν ότι παρόμοιες είναι οι επιπτώσεις και στους δημοσιογράφους που καλύπτουν διαρκώς βίαια γεγονότα ή εργάζονται στην επεξεργασία των βίντεο αυτών των συμβάντων. Επειτα από μακρά περίοδο, είτε γίνονται πιο ευαίσθητοι σε τέτοιου είδους εικόνες είτε αναπτύσσουν μια «αναισθησία» προκειμένου να μπορέσουν να φέρουν εις πέρας τη δουλειά τους. Κανείς όμως δεν μένει απαθής.

Τελικά, τι συμπέρασμα βγάζουμε από όλες αυτές τις μελέτες; Χρειαζόμαστε πιο θετικές ειδήσεις για να εξισορροπήσουμε τη βία και την καταστροφή στις οποίες εκτιθέμεθα κάθε μέρα. Οπως δήλωσε πρόσφατα ο Αντριου Μακ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων: «Μια πιο θετική μορφή δημοσιογραφίας δεν θα ωφελήσει μόνο τη διάθεσή μας. Θα λειτουργήσει συσπειρωτικά σε κοινωνικό επίπεδο, ίσως μάλιστα συμβάλλει ως καταλύτης στην εύρεση πιθανών λύσεων στα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε». Ωραίο ακούγεται αυτό. Ειδικά στις μέρες μας.