Η διεθνής εικόνα της Ελλάδας

Ηοικονομική κρίση στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου κατέδειξε ότι ο κόσμος είναι πολύ πιο διασυνδεδεμένος από ό,τι θα μπορούσε κανείς να φανταστεί. Σε έρευνες που έχουμε πραγματοποιήσει φαίνεται καθαρά ότι η ελληνική δημοσιονομική κρίση δεν αφήνει αδιάφορο τον υπόλοιπο κόσμο. Η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη επιζητά να πληροφορηθεί για τις ελληνικές εξελίξεις, εξού και ο συνωστισμός των ξένων δημοσιογράφων στην Αθήνα πριν ακόμη τις πρόσφατες εκλογές. Κι αυτό γιατί η δημοσιονομική τύχη μιας χώρας της ευρωζώνης έχει άμεσο αντίκτυπο στη ζωή και την πορεία των υπόλοιπων κρατών – μελών της, και όχι μόνον.

Το μέγεθος και η εμβέλεια μιας χώρας αντανακλώνται στη διεθνή της κάλυψη. Συνήθως, χώρες που έχουν ανάλογο μέγεθος και εμβέλεια με την Ελλάδα δεν καλύπτονται εκτενώς από το διεθνή Τύπο διότι αποτελούν ειδήσεις χωρίς ιδιαίτερη σημασία. Αντίθετα, κερδίζουν την προσοχή της διεθνούς ειδησεογραφίας σε περιπτώσεις ιδιαίτερων πολιτικών κρίσεων, αναταραχών ή φυσικών καταστροφών. Κάτι τέτοιο επιβεβαιώνεται στην περίπτωση της Ελλάδας, η οποία από την αρχή της κρίσης χαίρει εκτεταμένης κάλυψης.

Η ανάδυση της Ελλάδας ως μιας σοβαρής περίπτωσης χρηματοπιστωτικής αστάθειας στην ευρωζώνη όλα τα χρόνια της κρίσης ήταν αναμενόμενη. Η Ελλάδα έχει κυρίως προβληθεί ως προβληματικό (υπόρρητα ως «αποτυχημένο») κράτος. Αντίθετα, η ορατότητά της έχει αυξηθεί σημαντικά από τότε που κατέστη κοινότοπο θέμα στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Αυτό, σε κάποιο βαθμό, επιβεβαιώνει την άποψη ότι στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της αλληλεξάρτησης των οικονομιών οι παλαιές διακρίσεις μεταξύ «εγχώριων» και «ξένων» ειδήσεων καθίστανται ολοένα και πιο ξεπερασμένες.

Από την άλλη πλευρά, η εικόνα μιας χώρας συνδέεται άμεσα με το πρόγραμμα στρατηγικής διαχείρισης που εφαρμόζει η κυβέρνησή της καθώς και με τις πραγματικές συνθήκες ζωής, έτσι όπως βιώνονται από τους πολίτες της. Στην περίπτωση της Ελλάδας μέρος της διεθνούς εικόνας σκιαγραφείται με το ότι αν και η χώρα έχει «ευνοηθεί» από τους δανειστές της, τα αποτελέσματα είναι μάλλον πενιχρά.

Οι συχνές ταραχές και διαδηλώσεις στην Αθήνα έδωσαν επανειλημμένα στα ξένα μέσα ενημέρωσης το θέαμα που απεγνωσμένα επιζητούσαν για μια ελκυστική κάλυψη των εξελίξεων. Τέτοιες περιπτώσεις ήταν εκπομπές τύπου όπως του βρετανικού καναλιού Channel 4 με τίτλο «Γίνε Ελληνας για μια εβδομάδα» (GoGreekforaWeek) ή το περιβόητο εξώφυλλο του γερμανικού περιοδικού «Focus» με το άγαλμα της Αφροδίτης της Μήλου, και άλλα παρόμοια. Ομως η απεικόνιση μιας κρίσης οικονομικής ή πολιτικής χρειάζεται όχι μόνον οπτικοποίηση αλλά και προσωποποίηση. Αυτό έχει αποτυπωθεί όλα αυτά τα χρόνια σε δημοσιεύματα ή τηλεοπτικές εκπομπές με την εξιστόρηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν απλοί, καθημερινοί άνθρωποι ενσωματώνοντας προσωπικές αφηγήσεις τραγωδίας, τραύματος και απελπισίας. Ή με την εστίαση στους πολιτικούς πρωταγωνιστές της κρίσης από την κυρία Μέρκελ και τον κ. Σόιμπλε ώς τους έλληνες υπουργούς Οικονομίας, από τον κ. Παπακωνσταντίνου ώς τον κ. Βαρουφάκη.  Η εικόνα της Ελλάδας στα διεθνή μέσα ενημέρωσης την τελευταία πενταετία συνδέεται καταρχήν με τις ανολοκλήρωτες ή αποτυχημένες προσπάθειες των κυβερνώντων και με τους διαχρονικά άστοχους τρόπους με τους οποίους το κράτος διαχειρίζεται τις σχέσεις του με τους πολίτες και την κοινωνία στο σύνολό της. Είναι άλλωστε γνωστό, κι αυτό το έχουν καταλάβει και στο εξωτερικό, ότι το ελληνικό κράτος σπάνια σκύβει να αφουγκραστεί τα προβλήματα των πολιτών, ακόμα πιο σπάνια είναι ειλικρινές απέναντι στους πολίτες του, συχνά τους εκφοβίζει και τους θέτει εκβιαστικά διλήμματα, μερικές φορές τους ωθεί στην άμεση δράση προκειμένου να διεκδικήσουν, να απεργήσουν. Από εκεί και πέρα τα πάντα ανακυκλώνονται στα διεθνή μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιώντας κατά κόρον την εγχώρια ειδησεογραφία, με αποτέλεσμα αυτό που μένει ως τελευταία εντύπωση είναι μια αρνητική ή τουλάχιστον συγκεχυμένη εικόνα της χώρας.