[Επιφυλλίδα] Βάλτος ή τέλμα;

Τους γνωρίζετε και τους γνωρίζουμε. Μικρός τόπος είμαστε, ο καθένας έχει την «καρτέλα» του που είναι σε όλους γνωστή, όπως προσφυώς είπε κάποτε η ηθοποιός Μπέττυ Βαλάση. Ο δημόσιος βίος της χώρας είναι σαν μια σκηνή θεάτρου όπου όσο και να προσπαθεί κανείς να παίξει έναν ρόλο τον πραγματικό του εαυτό δεν μπορεί να τον κρύψει. Μπορεί να θέλει να πείσει ότι πρόκειται για σωτήρα, ακόμη ακόμη να υποκρίνονται οι άλλοι ότι τον αποδέχονται ως τέτοιο, όλοι όμως γνωρίζουν – όταν πραγματικά είναι – ότι πρόκειται για έναν στεγνό συμφεροντολόγο.

Ο συμφεροντολόγος λοιπόν, ο κουτός, ο αριβίστας, ο λίγος είναι ιδιότητες που αναγνωρίζονται χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια σε οποιονδήποτε ενδέχεται να τις εκφράζει. Μα πού το βλέπετε αυτό το τόσο ανεπτυγμένο ένστικτο ώστε ακόμη και όταν γίνονται αντιληπτοί οι απατεώνες να εξακολουθούν να κυριαρχούν;

Κυρίως στην ανυποληψία με την οποία εκφραζόμαστε σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις για τα αξιώματα και τους θεσμούς. Με τον σεβασμό γι’ αυτούς να αποτελεί για τα εντεταλμένα όργανα της Πολιτείας το τελευταίο καταφύγιο προκειμένου να διατηρηθεί στοιχειωδώς συντεταγμένη η κοινωνία και με τον ίδιο τον λαό να αποδέχεται τον σεβασμό αυτόν όταν δεν μπορεί να πράξει διαφορετικά. Να καταγγείλει και να εξευτελίσει δηλαδή τα αξιώματα και τους θεσμούς, πράγμα που θα το επιθυμούσε διακαώς.

Μέσα σε ένα ακριβώς αντίστοιχο κλίμα πηγαίνουμε στις εκλογές της προσεχούς Κυριακής. Βιαστικά και ανέτοιμα, η χαρά των ευκαιριακών πολιτικών – μπορεί να έχουν τεράστιο παρελθόν – καθώς η ατμόσφαιρα προσφέρεται για να ανθήσουν δύο κυρίως τάσεις: να ηχούν τα μεγάλα λόγια ότι εύκολα μετατρέπονται σε έργα και ότι σαν να έχει έρθει σε διάσταση η μνήμη με τον εαυτό της ώστε λόγια επανειλημμένως διαψευσμένα να μπορούν να λειτουργήσουν ως σανίδα σωτηρίας σε ένα αφρισμένο πέλαγος προβλημάτων που, αν μη τι άλλο, θα χρειαζόταν μια στοιχειώδης σοβαρότητα για να μη μας ρουφήξει αύτανδρους.

Ποιο εκλογικό αποτέλεσμα θα ήταν δυνατόν να κάνει τον οποιονδήποτε να αναθαρρήσει όταν προεκλογικά φαίνεται να έχει χαθεί κάθε αίσθημα ντροπής, αξιοπρέπειας και αυτοσεβασμού; Μια έλλειψη που σαφέστατα προοιωνίζεται τη διαιώνιση ενός αντίστοιχου κλίματος και μετά τις εκλογές. Ποιο κόμμα που έγινε – παγκοσμίως πια – κυβέρνηση απέδειξε πως με το γύρισμα ενός διακόπτη η ανεντιμότητα έγινε εντιμότητα, ο αλληλοσπαραγμός μετεβλήθη σε φιλαλληλία, η τυχάρπαστη διάθεση άλλαξε σε φρόνημα υψηλό;

Επομένως τι νόημα θα έχει να επιχαίρει κανείς ως νικητής την επομένη των εκλογών, όταν ανεξαρτήτως αποτελέσματος θα έπρεπε όλοι μας να αισθανόμαστε βαθιά ηττημένοι, αφού προς το ουσιαστικά καλύτερο δεν πρόκειται τίποτε να αλλάξει – γιατί είναι αδύνατο να αλλάξει με τις υπάρχουσες προεκλογικά συνθήκες. Μα είναι ώρα τώρα να συζητιούνται αυτά τα πράγματα; Οποιος αμφιβάλλει ότι την ώρα του πνιγμού – ηθικού, οικονομικού και πολιτικού – χωρίς να είναι η καταλληλότερη, επιβάλλεται να γίνεται λόγος για το καταλληλότερο σωσίβιο είναι γιατί ακόμη και την ώρα της νηνεμίας μόνο με την αναμπουμπούλα μπορεί να υπάρξει.

Οταν το κόστος τού να γίνεις αναξιοπρεπής ακόμη και μέσα στη φωτιά σού είναι αδιάφορο, γιατί θα διατηρηθείς αξιοπρεπής όταν ενώ τίποτα δεν σε απειλεί θέλεις απλώς να κάνεις τη δουλειά σου; Μην αυταπατώμεθα με τις εκλογές της προσεχούς Κυριακής. Αν υπολογίζαμε ότι η αλλαγή που πρόκειται να υπάρξει θα ήταν ριζική σε σχέση με νοοτροπίες καθυστερημένες, μικροαστικά συμπλέγματα, συμφεροντολογικές επιδιώξεις, δεν θα τη συζητούσαμε καν. Αυτή την ώρα όσοι προσδοκούν την αλλαγή την εννοούν σαν μια ανατάραξη του βάλτου μέσα στον οποίο ζούμε δεκαετίες τώρα. Τη βαθιά και ουσιαστική αλλαγή κανένας δεν τη θέλει γιατί πονάει πολύ. Εχει βίαιο και επαναστατικό χαρακτήρα και δεν γίνεται με το γάντι.

Το δίλημμα που ζούμε σήμερα είναι και αυτό μίζερο και φτωχό. Δηλαδή: τέλμα ή βάλτος;