[Στιγμές] Ανοιχτές πόρτες

Φόβος. Πολύς φόβος. Καχύποπτα βλέμματα. Κλειστές πόρτες. Κλειστές καρδιές. Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας. Φόβος. Αν μια πόλη μπορεί να οριστεί, όπως λέει ο κοινωνικός ανθρωπολόγος Μαρκ Οζέ, ως «τόπος σχέσεων, ιστορίας και ταυτότητας», κάτι φαίνεται να αλλάζει στην ατμόσφαιρα πολλών πόλεων της Ευρώπης μετά τα πρόσφατα γεγονότα στη Γαλλία.

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Ινδία, μια χώρα στην οποία την τελευταία δεκαετία σημειώθηκαν πάνω από 50 τρομοκρατικές επιθέσεις λόγω θρησκευτικών αντιπαραθέσεων. Χωριό Σανί Σιγκναπούρ, 5.000 κατοίκων. Τα σπίτια δεν έχουν πόρτες. Και στα λίγα που έχουν δεν υπάρχουν κλειδαριές. Οι κάτοικοι πιστεύουν ότι τίποτα κακό δεν θα συμβεί. Στο κέντρο της πόλης δεσπόζει μια μαύρη πέτρα, αυτή από την οποία πιστεύουν ότι βγήκε ο ινδουιστής θεός τους Σανί.

Αν και από το 2010 έχουν σημειωθεί σποραδικά κάποιες κλοπές, οι κάτοικοι εμμένουν στην απόφασή τους. Πιστεύετε στις αγαθές προθέσεις ή στον θεό σας; ρώτησε πρόσφατα κάποιους εξ αυτών ένας δημοσιογράφος. «Πιστεύουμε στο καλό» απάντησαν εκείνοι. «Στην αρχή», σχολιάζει ο γερμανός δημοσιογράφος, «σκέφτηκα ότι ήταν απλοϊκοί. Μετά, καθώς τους παρακολουθούσα στην καθημερινότητα, διαπίστωσα ότι ενώ γύρω τους σε όλη την Ινδία οι θρησκευτικές εξάρσεις φουντώνουν, εκείνοι παραμένουν προσανατολισμένοι στην ανοχή και την αποδοχή κάθε διαφορετικότητας. Και συνειδητοποίησα ότι εγώ είχα απλοϊκά στερεότυπα».

Πίσω στην Ευρώπη. Φόβος, λοιπόν. Ναι μεν φωνές ενωτικές αλλά, περιγράφει μια φίλη από το Παρίσι, «στο μετρό τα μάτια των ανθρώπων αφηγούνται μια άλλη ιστορία. Είναι σαν να αναρωτιούνται όλοι: πώς να αντισταθούμε στην καθημερινή βαρβαρότητα;».

Ο Τζέι Ουάσιγκτον ήταν στη Νέα Υόρκη την 11η Σεπτεμβρίου και θυμάται την απόγνωση πολλών σκεπτόμενων ανθρώπων που αναρωτιούνταν αν έχει χαθεί πια κάθε ελπίδα ειρηνικής συμβίωσης. Το ίδιο αναρωτιούνται τώρα όχι μόνο οι Γάλλοι αλλά και πολλοί άλλοι. «Εχω παιδιά», γράφει ο μπλόγκερ, «που περιμένουν από μένα να τους αφήσω για παρακαταθήκη έναν κόσμο στον οποίο να μπορούν να ζουν με σιγουριά. Αν αφεθώ να βουλιάξω στην απογοήτευση, αν πάψω πια να πιστεύω σε ένα ελπιδοφόρο μέλλον, θα είναι σαν να τα καταδικάζω να ζήσουν σε έναν σκοτεινό κόσμο, όπου μπορεί να συμβούν τα χειρότερα, όπου μπορεί να στερηθούν τις χαρές και τις ελευθερίες της ζωής κι όπου καθετί που είναι σήμερα ζωντανό θα μοιάζει τότε άχαρο και ανόητο. Για μένα κίνητρο είναι τα παιδιά μου, αλλά ο καθένας έχει το δικό του κίνητρο. Ο καθένας μας πρέπει να κοιτάξει μέσα του βαθιά για να κερδίσει τη μάχη. Το μόνο που μπορεί να μας δώσει ελπίδα και θάρρος είναι να νοιαζόμαστε. Αν δεν τολμάμε, δεν είναι επειδή τα πράγματα είναι δύσκολα. Τα πράγματα είναι δύσκολα επειδή δεν τολμάμε».