[Γνώμη] Ανόητες συζητήσεις πίσω από την κρίση

Είναι εντυπωσιακό το πόσο γρήγορα καταρρέει η ρωσική οικονομία. Προφανώς η πτώση των τιμών του πετρελαίου αποτελεί τη βασική αιτία, στην πραγματικότητα όμως το ρούβλι πέφτει πολύ πιο γρήγορα και απότομα από το brent – η τιμή του πετρελαίου έχει χάσει 40% από την αρχή του χρόνου, αλλά το ρούβλι έχει χάσει περισσότερο, σχεδόν 50%.

Τι συμβαίνει; Από ό,τι φαίνεται ο Πούτιν κατάφερε να εμπλακεί σε μια αντιπαράθεση με τη Δύση σχετικά με την Ουκρανία ακριβώς τη στιγμή που άρχιζε η κατρακύλα του βασικού εξαγωγικού προϊόντος της χώρας του – και έτσι στο οικονομικό σοκ προστέθηκε το εμπορικό σοκ. Είναι όμως επίσης αλήθεια ότι οι δραστικές επιπτώσεις των εμπορικών κρίσεων είναι ένα σχετικά κοινό φαινόμενο σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου ο ιδιωτικός τομέας έχει μεγάλα χρέη σε ξένα νομίσματα: η αρχική επίπτωση μιας μείωσης στις εξαγωγικές τιμές οδηγεί σε πτώση του νομίσματος και αυτό προκαλεί προβλήματα στους ιδιώτες που χρωστάνε καθώς τα χρέη τους ξαφνικά αυξάνονται σε εσωτερική αξία. Με τη σειρά του, αυτό αποτελεί πλήγμα για την οικονομία που κλονίζεται και υπονομεύει την εμπιστοσύνη της αγοράς, και ούτε καθεξής…

Η κεντρική τράπεζα μπορεί (ή δεν μπορεί, όπως φαίνεται να ισχύει για τη Ρωσία τώρα) να περιορίσει την πτώση του νομίσματος αυξάνοντας τα επιτόκια (αυτή τη στιγμή είναι άνω του 13% στα ρωσικά δεκαετή ομόλόγα). Το κόστος όμως είναι να βαθύνει η ύφεση.

Συχνά, όταν η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από την εμπειρία στη Λατινική Αμερική αναφέρεται το παράδειγμα της Χιλής, η οποία επλήγη από την πτώση των τιμών του χαλκού στα τέλη της δεκαετίας του 1990 παρότι βρισκόταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση από ό,τι η Ρωσία σήμερα – και βέβαια χωρίς να έχει εισβάλει de facto σε μια γειτονική χώρα.

Δεν έχω ιδέα τι σημαίνουν όλα αυτά για τη ρωσική πολιτική ή για τη γεωπολιτική ισορροπία. Ωστόσο συζητήσεις για ένα νέο ψυχρό πόλεμο και συγκρίσεις μεταξύ της Ρωσίας του Πούτιν και της ΕΣΣΔ φαντάζουν λίγο ανόητες αυτή τη στιγμή. Ετσι δεν είναι;