Με όπλο τις ελληνικές αγκυλώσεις

Κρίσιμη – και υπό προϋποθέσεις χρήσιμη – μεν. Στη χειρότερη (για μας) ώρα δε!..

Ο λόγος για την έλευση ανωτάτου επιπέδου αντιπροσωπείας από την Αγκυρα στην Αθήνα, για τη διακυβερνητική σύνοδο Ελλάδος – Τουρκίας. Της οποίας η σημασία είναι αυτοδήλως προσδιοριστική, τόσο για τις σχέσεις (και διαφορές) των δύο χωρών όσο και για τις ευρύτερες περιφερειακές εξελίξεις. Οι οποίες και βρίσκονται κυριολεκτικώς σε κατάσταση «εν υποτροπή βρασμού». Με άδηλη διαμόρφωση. Και αυτόδηλους τους αναπαραγόμενους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη ρευστότητα (και τη δυναμική) που τις διέπει.

Οι εκ προοιμίου όμως φόβοι απορρέουν από δεδομένα που σχετίζονται ειδικότερα με άκρως αρνητικά (και εν πολλοίς επικίνδυνα) γεγονότα, με ανατροπές ισοζυγίων και ανεπιθύμητες διαμορφώσεις στις σχέσεις των δύο πλευρών. Κάτι που αποτελεί αναπαραγωγή έωλων τριβών και κρίσεων. Και που υπό το φως των σημερινών περιστάσεων χαρακτηρίζεται:

1. Από ανατεινόμενη τουρκική επιθετικότητα. Που στην περίπτωση της Κύπρου ειδικότερα (ως μίας από τις βασικές διαστάσεις των ελληνοτουρκικών προβλημάτων) μετεξελίσσεται σε σαφώς επιδρομική προαγωγή νέων γεωπολιτικών τετελεσμένων. Ενώ σοβούν ομοιότυπες διαθέσεις, σχετικά με βλέψεις σε βάρος συγκεκριμένων περιοχών, στα όρια της ελλαδικής εθνικής κυριαρχίας. Με αμεσότερο τον κίνδυνο διαβρωτικού τετελεσμένου στις νοτιοανατολικές παρυφές της. Καστελλόριζο δηλαδή. Και όχι μόνο.

2. Από απευκταίους (και εν πολλοίς μοιραίους) ενδοελληνικούς περισπασμούς. Οι οποίοι αφενός επιδεινώνονται από τις επωδύνως αδυσώπητες χρεοκοπικές αγκυλώσεις, που τείνουν να υποτραπούν εκτρεπόμενες. Και αφετέρου επιλιπαίνονται από τα διχαστικά σύνδρομα που εμφιλοχωρούν. Και που τελικά, όχι απλώς θρυμματίζουν το πολιτικό σύστημα της χώρας, αλλά και αποδομούν τις (ούτως ή άλλως) ισχνές δυνατότητες επαρκούς διαχειρίσεως των εθνικών ζητημάτων. Αναιρώντας σε τελική ανάλυση τις αναγκαίες (όσο ποτέ) αντιστάσεις.

Οσο και αν αυτά μπορεί να δημιουργούν ανεπιθύμητους συνειρμούς – τη στιγμή μάλιστα που επιβάλλεται η ανάταξη δυνάμεων -, εν τούτοις, εύλογη οπωσδήποτε είναι η αγωνία για το πώς και κυρίως πόσο μπορεί όχι απλώς να αντιμετωπισθούν οι τουρκικές αξιώσεις (γιατί περί αυτών πρόκειται) αλλά κυρίως να αποκρουσθούν επικαλυπτόμενες απειλές και απροκάλυπτες προθέσεις. Οταν μάλιστα την ώρα της ιδικής μας καταθλιπτικής κάμψεως, η τουρκική στρατηγική επιτηδειότητα ενθυλακώνει κέρδη και κατοχυρώνει δυνητικά πλεονεκτήματα. Τόσο με συμπεριφορές εξοργιστικής ουδετερότητος. Οσο και με «πολυσυλλεκτικές» επιλογές. Πέραν και πάνω από συμμαχικές υποχρεώσεις και νόρμες. Εκμεταλλευόμενη τα γεωστρατηγικά της ατού. Τα οποία και επαναποκτούν ουσιαστικό περιεχόμενο, λόγω και του επιτεινόμενου ψυχρού πολέμου και όσων ανελίσσονται με την επέλαση του ισλαμικού εξτρεμισμού στη σύνολη περιοχή. Οπου επαναγεωγραφούνται κρατικά όρια. Και αναδιατάσσονται δυναμικές και ρόλοι.

Και άλλωστε μέτρο αυτής της εν πολλοίς επαναδιατυπούμενης τουρκικής πολιτικής (και των προαγόμενων επιλογών) αποτελούν οι νέες και ζωτικές συμφωνίες του Ερντογάν με τον ρώσο πρόεδρο. Και οι οποίες, πέραν οικονομικών μεγεθών, προσδιορίζονται κυρίως με όρους στρατηγικής προοπτικής. Η οποία στις βασικότερες παραμέτρους της αντίκειται σαφώς προς τις διακηρυγμένες θέσεις (και κυρίως διαθέσεις) των συμμαχικών κέντρων ισχύος και αποφάσεων.

Πέραν όμως αυτών και όσον αφορά τα ελληνοτουρκικά, ο πολύς κ. Νταβούτογλου (ως καθαυτό θεωρητικός του νεοοθωμανικού «στρατηγικού βάθους») δεν βρίσκεται ασφαλώς στην Αθήνα για να την διευκολύνει. Ηλθε για να υποθεμελιώσει τα ευανάγνωστα συμφέροντα της χώρας του. Και σε ό,τι αφορά την ελληνική τους διάσταση. Και σχετικά με το ευρύτερο ενεργειακό πεδίο που αναδύεται στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο οποίο και η Αγκυρα διεκδικεί ρόλο καθοριστικού παίκτη, προβάλλοντας ως μοχλό (και στρατηγικό προγεφύρωμα) το κατοχικό μόρφωμα. Το ψευδοκράτος.

Αφενός δηλαδή για να μη μείνει εκτός. Και αφετέρου να δημιουργήσει αντιθέτως προϋποθέσεις για ρόλο ενός εν δυνάμει συνδιαχειριστού. Με την προσχηματική κηδεμονευτική της πρακτική.

Υπό το φως αυτών των επισημάνσεων, η διαλεκτική των τουρκικών σχεδιασμών όχι απλώς θα διατυπώνεται συνεχώς και σαφέστερα, αλλά εξ ανάγκης θα επιταχύνει την υλοποίηση συγκεκριμένων στοχοθεσιών. Που στην περίπτωση της Κύπρου προδιαγράφονται ήδη επί του εδάφους. Και με τις τελευταίες πειρατικές επεμβάσεις, επί των ταραγμένων θαλασσίων και υποθαλασσίων ζωνών.

Εκ παραλλήλου, εντεύθεν των αιγαιωτικών πυλών (και ανάλογα με την εξέλιξη της τριγωνικής ζεύξεως Κύπρου – Αγύπτου – Ελλάδος) η τουρκική επιθετική πολιτική θα προδιαγραφεί: από τη μια με βέβαιη ένταση των γεωπολιτικών αμφισβητήσεων. Και από την άλλη με υποδαύλιση των εθνικιστικών τάσεων στη μειονοτική τους εκδοχή. Με τη Θράκη στο στόχαστρο. Και με τους μοχλούς του «δικαιώματος για εθνικό αυτοπροσδιορισμό» των (ελληνικής υπηκοότητος) μουσουλμάνων. Παιχνίδι που διαμορφώνεται με προμελετημένες πρακτικές. Και υπομονή. Και κυρίως χρήμα. Με βασικό μοντέλο, εκείνο της διακοινοτικής διαιρέσεως στην Κύπρο. Αλλά μέσα σε άλλες συνθήκες. Στο βάθος των οποίων – και με βάση τις διατυπωμένες θεωρίες Νταβούτογλου – είναι ορατή με σαφήνεια η στοχοθεσία της αυτονομήσεως.

Και αυτό θα είναι η πρώτη φάση. Αν φυσικά «τους βγει». Κάτι που πρέπει πάραυτα να ενεργοποιήσει τα ελληνικά αντανακλαστικά…

Ο Άνθος Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής