[Θεωρείο] Η ηθική του καταπιεσμένου πάστορα

Τον γνωρίσαμε ως υπουργό Οικονομικών του Μπαράκ Ομπάμα. Τώρα τον μαθαίνουμε και σαν story teller. Ο Τίμοθι Γκάιτνερ δεν είναι ο πρώτος που μετέφερε τα πολιτικά του βιώματα στο χαρτί λίγο μετά τη λήξη της θητείας του. Το έκανε, για παράδειγμα, και ο Χέρμαν βαν Ρομπάι με το βιβλίο του «Η Ευρώπη στη θύελλα» (εκδ. Παπαδόπουλος) πριν καλά καλά παραδώσει την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στον Ντόναλντ Τουσκ. Η αφήγηση του Βέλγου, όμως, δεν είναι ακριβώς αυτό που θα λέγαμε συναρπαστική. Η Ελλάδα, γράφει κάπου, βρισκόταν τον Φεβρουάριο του 2010 στα πρόθυρα χρεοκοπίας. Ο ίδιος μόλις είχε αναλάβει και άρα μπορεί να φανταστεί κανείς το δράμα. Αλλά πού είναι το συναίσθημα; Το κοντινό πλάνο στην έκφραση; Η ένταση στα πρόσωπα, η κυνική ατάκα;  

Τον ίδιο μήνα του ίδιου έτους ο Γκάιτνερ είδε τους Ευρωπαίους στη Σύνοδο του G7 στον Καναδά. Η δική του αφήγηση σπαρταράει. Στους Ελληνες, λέει, οι Ευρωπαίοι ήθελαν να δώσουν ένα μάθημα. «Είναι άθλιοι, εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση, θα τους τσακίσουμε» του είπαν. «Μπορείτε να τους πατήσετε στον λαιμό, αν αυτό θέλετε. Αλλά θα πρέπει να στείλετε ένα καθησυχαστικό μήνυμα προς τον κόσμο ότι δεν θα αφήσετε το όλο πράγμα να πέσει» τους απαντάει. Δεν μπορεί να ξέρει κανείς, αλλά στο ύφος της απάντησης ταιριάζει η ήρεμη και αποφασιστική φωνή. Το «whole thing» στο οποίο αναφέρεται, πάντως, είναι η  ευρωζώνη. Και το «no problem» που λέει πιο κάτω, ίσως ανασηκώνοντας τους ώμους, είναι κάτι σαν συγκατάβαση για τα «διάφορα αιμοδιψή που άκουσε από τους Ευρωπαίους περί ηθικής».

Αυτή όμως είναι και η δεύτερη διαφορά του Γκάιτνερ από τον Βαν Ρομπάι. Είτε το στόρι εκτυλίσσεται στο καυτό Φαρ Ουέστ με τους Ινδιάνους στον ρόλο των Ελλήνων είτε στο Χάντσβιλ του Οντάριο με το θερμόμετρο κάτω από το μηδέν, ο Αμερικανός ξέρει ότι ο κόσμος δεν είναι αγγελικά πλασμένος. Ξέρει, δηλαδή, ότι η επίκληση της ηθικής παράβασης είναι υποκριτική. Ακόμη κι αν το έργο παίζεται σε ένα αυστηρά προτεσταντικό περιβάλλον και ο καγκελάριος που πρωταγωνιστεί είναι καταπιεσμένος πάστορας.