[Θεωρείο] Κυνηγώντας αλεπούδες και βουλευτές

Στη Βρετανία της μακράς κοινοβουλευτικής παράδοσης τους λένε whips, δηλαδή μαστίγια. Και είναι κομματικοί αξιωματούχοι, η δουλειά των οποίων συνίσταται στην τήρηση της κομματικής πειθαρχίας των βουλευτών. Η σημασία του θεσμού αναδεικνύεται από την πολυπρόσωπη σύνθεσή του: υπάρχει ένας επικεφαλής, αναπληρωτές και εκτελεστικά όργανα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η προέλευση του όρου, ο οποίος συνδέεται με μια άλλη βρετανική παράδοση, το κυνήγι της αλεπούς. Η πολιτική δανείστηκε το whip από το μαστίγιο που χρησιμοποιούσε ένας βοηθός κυνηγού για να μη σκορπίζει η αγέλη των κυνηγόσκυλων. Στην αίθουσα της βρετανικής Βουλής των Κοινοτήτων ο όρος ακούστηκε για πρώτη φορά το μακρινό 1722.

Μακρά κοινοβουλευτική παράδοση η Ελλάδα δεν έχει, και έπειτα το αγγλοσαξονικό στυλ δεν κόλλησε ποτέ με τα ελληνικά κοινοβουλευτικά ήθη. Οι έλληνες βουλευτές θα ένιωθαν άβολα στη σκέψη ότι μπορεί να υπήρχε κάποιος που θα τους ανακαλούσε στην κοινοβουλευτική τάξη σαν φανταστική ντομινατρίξ με μαστίγιο στο χέρι. Και μάλλον θα αγανακτούσαν εάν ήξεραν ότι οι ίδιοι δεν είναι παρά κάτι σαν κυνηγόσκυλα που απλώς καλούνται να κάνουν τη δουλειά χωρίς πολλή σκέψη – στην περίπτωσή τους όχι να κυνηγάνε αλεπούδες αλλά να ψηφίζουν συντεταγμένα τα νομοσχέδια της κυβέρνησης.

Στην πραγματικότητα η διαφορά δεν είναι μεγάλη – αλλά πάντως είναι τέτοια που βάζει τη σφραγίδα της σε ψυχολογικό επίπεδο. Ο,τι εξασφαλίζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο με τη θεσμοθετημένη απειλή του κομματικού μαστιγίου, στην Ελλάδα εξασφαλίζεται με τον άγραφο κανόνα της διαγραφής από το κόμμα. Αυτό το σύστημα, όμως, λειτουργεί όπως πρέπει μόνο σε περιόδους ευρωστίας, δηλαδή όταν η κυβέρνηση είναι ισχυρή, η κοινή γνώμη τη στηρίζει και η αντιπολίτευση είναι πεσμένη στο καναβάτσο. Σε φάση κυβερνητικής αστάθειας και με τις φυγόκεντρες δυνάμεις να έχουν πάρει φόρα η απειλή της διαγραφής για τους βουλευτές είναι περίπου ό,τι η απειλή της βροχής για τους βρεγμένους.

Η συγκυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου βρίσκεται σε μια τέτοια φάση. Χωρίς το βρετανικό μαστίγιο και με την απειλή της διαγραφής να μην τρομάζει και τόσο, η ψήφος εμπιστοσύνης είναι η μοναδική συγκολλητική ουσία που έχει στη διάθεσή της, η μοναδική δίοδος ασφαλούς διέλευσης από τον σκόπελο της εσωτερικής της κρίσης. Η μέθοδος έχει δοκιμαστεί πολλές φορές και με επιτυχία – όχι μόνο εδώ αλλά και σε χώρες που δεν έχουν παράδοση μαστιγίων αλλά αστάθειας, όπως είναι η Ιταλία. Αλλά είναι και μια μέθοδος που κρίνεται εκ του αποτελέσματος. Με άλλα λόγια, όλα θα κριθούν στο μέτρημα των κουκιών.