Θα διχαστούμε

Την αρχή έκανε ο Νταμιάν Πετροβίτς, υπεύθυνος του βιβλιοπωλείου L’ Imaginaire στο Λοριάν. Δεν είχε παραλάβει αντίτυπα. Εγραψε λοιπόν σε ένα χαρτί «Δεν έχουμε το βιβλίο της Βαλερί Τριερβελέρ…», ζωγράφισε δίπλα μια χαμογελαστή φατσούλα και το κόλλησε πίσω από την ταμειακή μηχανή, κάτω από ένα ράφι με βιβλία του Σαίξπηρ, του Σιμενόν και του Φόκνερ. Πολλοί πελάτες το διασκέδασαν. Ο Πετροβίτς τράβηξε λοιπόν μια φωτογραφία και την ανέβασε στο Instagram. Πολύ σύντομα, είχε κοινοποιηθεί 20.000 φορές.

Σύντομα εμφανίστηκαν στο γαλλικό Ιντερνετ και άλλες ανάλογες φωτογραφίες. «Είμαστε βιβλιοπώλες. Εχουμε 11.000 βιβλία. Δεν έχουμε διάθεση να γίνουμε ο σκουπιδοτενεκές της Τριερβελέρ και του Ολάντ. “Ευχαριστούμε για αυτή τη στιγμή” κατανόησης» έγραφε ένα σημείωμα. «Λυπούμαστε, δεν έχουμε πια το βιβλίο της Βαλερί Τριερβελέρ, μας απομένουν όμως έργα του Μπαλζάκ, του Ντιμά, του Μοπασάν» ειρωνευόταν ένα άλλο. Ο Τύπος δεν άργησε να τσιμπήσει. Αρχισε να γίνεται λόγος για ένα μέτωπο (ανεξάρτητων) βιβλιοπωλών που λένε «όχι, ευχαριστώ» στο βιβλίο της Βαλερί. Κάποιοι τους διαβίβαζαν συγχαρητήρια. Αλλοι εξεγέρθηκαν, κατηγορώντας τους για εκλεκτικισμό / πνευματικό σνομπισμό / υποκρισία· ή, στην περίπτωση ενός αρθρογράφου του Νουβέλ Ομπζερβατέρ, του Ροζέρ Μπρινό-Πετί, για «αξιοθρήνητη περιφρόνηση των αναγνωστών» και μια λογοκρισία «αντάξια των χειρότερων δικτατοριών». Η Μοντ επεχείρησε μια νηφάλια παρέμβαση, επισημαίνοντας ότι το «κίνημα» δεν είναι, ακριβώς, κίνημα, οι περισσότεροι «διαμαρτυρόμενοι» βιβλιοπώλες απλώς δεν είχαν παραλάβει αντίτυπα ή είχαν παραλάβει υπερβολικά λίγα αντίτυπα του βιβλίου (η πρώτη του έκδοση, 200.000 αντίτυπα, έχει ήδη εξαντληθεί). Αλλά λίγοι ασχολήθηκαν, πολλοί περισσότεροι κράτησαν τη διακήρυξη ενός διαμαρτυρόμενου βιβλιοπώλη, του Ξαβιέ ντε Μαρσίς: «Αρνούμαι το εμπρηστικό λιβελογράφημα της Τριερβελέρ στο βιβλιοπωλείο μου: πουλώ βιβλία, όχι χάμπουργκερ».

Η συζήτηση μαίνεται ακόμα: δικαιούνται ή όχι τα βιβλιοπωλεία να πουν «όχι» στο «εμπρηστικό λιβελογράφημα»; Ή καλύτερα: εκείνα που λένε «όχι» αξίζουν επαίνους ή μομφή; Πάλι θα διχαστούμε, το βλέπω. Διότι όλοι οι έχοντες ένα μίνιμουμ σοβαρότητας συμφωνούμε ότι το βιβλίο αυτό δεν έπρεπε να είχε κυκλοφορήσει∙ και ότι η Βαλερί ανήκει σε ένα θλιβερό είδος ανθρώπου – ανθρώπου, επαναλαμβάνω. Οσον αφορά στις ευθύνες του Φρανσουά Ολάντ, όμως, οι απόψεις διίστανται. Κάποιοι τον θέλουν θύμα (των παθών του γενικότερα ή / και της Βαλερί ειδικότερα), άλλοι δηλώνουν (με λίγη έως πολλή χαιρεκακία) «ας πρόσεχε». Προσωπικά, βρίσκομαι κάπου ανάμεσα στα δύο. Χωρίς ίχνος χαιρεκακίας, όμως, μετά βαθιάς, γνήσιας λύπης – για τη χώρα, όχι τα πρόσωπα.