[Ενστάσεις] Στου τουρισμού την ανοχή

Εικόνα πρώτη: Ο ταξιτζής από το αεροδρόμιο της Κω στην Καρδάμαινα, όπου θα πάρω το καραβάκι για απέναντι, για τη Νίσυρο, δεν μοιάζει με τους συνηθισμένους ταξιτζήδες της Αθήνας. Είναι ευγενικός, χαμογελά, μιλάει χαμηλόφωνα, σταματά να σε ακούσει πριν συνεχίσει… Φέτος το νησί είναι τίγκα στους ξένους, λέει. Υπάρχει δουλειά για τα ταξί, όπως και για τα εστιατόρια και για τα μπαρ. «Τα ξενοδοχεία όμως ζορίζονται» λέει. Ο λόγος; Τα γραφεία που πωλούν τα τουριστικά πακέτα παίρνουν το μεγαλύτερο μέρος της αμοιβής, με αποτέλεσμα το ποσοστό κέρδους να μειώνεται. Δεν έχω τρόπο να επιβεβαιώσω τα λεγόμενά του, μου αρκεί που ακούγονται λογικά. «Ελπίζουν να αλλάξει αυτό σε λίγα χρόνια» προσθέτει. «Το Ιντερνετ όλο και περισσότερο περιορίζει τους μεσάζοντες του τουρισμού».

Εικόνα δεύτερη: Η Καρδάμαινα είναι ένα μικρό λιμανάκι της Κω, που ζει κυρίως από τον τουρισμό. Πρέπει να είχε τοπική αρχιτεκτονική, αλλά τώρα δεν έχει, τώρα έχει την αρχιτεκτονική της ανάγκης. Είναι κτισμένη με τσιμέντο, έχει μπαρ, καφέ, εστιατόρια και γύρω γύρω ξενοδοχεία. Πίσω στο βουνό γυρνούν νωχελικά τους έλικες ανεμογεννήτριες. Τα καφενεία έχουν ό,τι και τα καφενεία όλου του κόσμου, οι τουαλέτες τους είναι καθαρές και, μολονότι ο θρύλος θέλει τα καραβάκια να φεύγουν όταν αποφασίσουν οι καπετάνιοι τους, εκείνα φεύγουν στην ώρα τους και φτάνουν στην ώρα τους. Στο κατάστρωμα κυριαρχεί η πολυγλωσσία. Μια οικονομία που τη Μεταπολίτευση η Αριστερά την απευχόταν («δεν θα γίνουμε τα γκαρσόνια της Ευρώπης»), εκτός από «βαριά βιομηχανία» είναι και παράθυρο στον κόσμο. Αφορμή πολιτιστικών ανταλλαγών – ούτε αναγκαστικά φολκλορισμός ούτε υποταγή σε κάποιον αφόρητο πολιτιστικό ιμπεριαλισμό, όπως επίσης έλεγε το παλαιό αριστερό κλισέ.

Εικόνα τρίτη: Η Νίσυρος είναι ένα μικρό νησί. Κλειστό. Οι ορίζοντες άνοιξαν από τους επισκέπτες – πολλοί το αγάπησαν και πολλοί επέλεξαν να ριζώσουν εδώ. Οι ντόπιοι (τουρίστες, ψαράδες, νέοι επιστήμονες, εργάτες στην επεξεργασία της ελαφρόπετρας και υπάλληλοι) μιλάνε με περηφάνια για τους παλιούς Νισυριούς, που λόγω ανάγκης μετανάστευσαν, οι περισσότεροι στην Αμερική. Τώρα περηφανεύονται για τους καθηγητές, Ελληνες δεύτερης γενιάς αλλά και Ελληνες που μεγάλωσαν εδώ, που διαπρέπουν στο πανεπιστήμιο, στο θέαμα, στις επιχειρήσεις (ο Τζον Κατσιματίδης). Στην κεντρική πλατεία της Χώρας, του Μανδρακίου, δεσπόζει η προτομή ενός άλλου Τζον Κατσιματίδη, με καταγωγή επίσης από εδώ, που είχε την ατυχία να εργάζεται στον 104ο όροφο του πρώτου από τους Δίδυμους Πύργους της Νέας Υόρκης, την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Στο κέντρο δεσπόζει το ηφαίστειο, οι θεωρίες για την ενέργεια που εκλύει ανακαλούν ανορθολογικές δοξασίες των εκατοντάδων new age τουριστών. Αλλά σιγά σιγά τα ερείπια χτίζονται, οι οικισμοί ξαναζούν – και η νησιωτική Ελλάδα ανασυγκροτείται, ως υπόσχεση ανέφελης καθημερινότητας, μερικά μίλια μακριά από το Μποντρούμ, την παλιά Αλικαρνασσό, με την οποία κανέναν δεν άκουσα ότι κάτι μας χωρίζει. Αλλάζουμε;