[Διαστάσεις] Η ουδέτερη έκφραση της φρίκης

Η φρίκη αποτυπώνεται πολύ εύκολα στον φωτογραφικό φακό. Δεν είναι μόνο τα ανθρώπινα μέλη στα στάχυα ή οι μαύρες πλαστικές σακούλες με τα πτώματα στα οποία αποτυπώνεται η τραγωδία. Είναι και το πεταμένο μπλουζάκι με τη στάμπα I love Amsterdam ή ο σκισμένος ταξιδιωτικός οδηγός – τεκμήρια όχι μόνο μιας ζωής που χάθηκε αλλά και μιας καθημερινότητας η οποία διακόπηκε εντελώς ξαφνικά και παράλογα.

Εξίσου εύκολα αποτυπώνεται και ο πόνος: αρκεί να δει κανείς την εικόνα μιας νέας γυναίκας ντυμένης στα μαύρα να αφήνει ένα λουλούδι στο διεθνές αεροδρόμιο του Αμστερνταμ. Στη μνήμη όλων των θυμάτων ή στη μνήμη κάποιου οικείου της που στερήθηκε για πάντα; Πιθανότατα δεν θα μάθουμε ποτέ. Οπως δεν θα μάθουμε ποιος είναι αυτός ο φιλορώσος αυτονομιστής που στο ένα χέρι κρατάει το Καλάσνικοφ και στο άλλο έναν λούτρινο λαγό. Ο αυτονομιστής με τη στρατιωτική στολή παραλλαγής κρατάει τον λαγό από τα αφτιά έχοντας το χέρι υψωμένο. Ποζάρει στον φακό όπως θα πόζαρε περήφανα ένας κυνηγός με το κυνηγετικό τρόπαιο στο ένα χέρι και την καραμπίνα στο άλλο. Μόνο που το δικό του πρόσωπο δεν έχει τίποτα το θριαμβικό. Είναι εντελώς ανέκφραστο, πάνω του είναι απλωμένη μια σχεδόν θανατερή ουδετερότητα.

Αυτήν την ουδέτερη έκφραση της φρίκης δυσκολεύεται να χωνέψει κανείς. Του είναι αδύνατο να αποδεχθεί τον μηχανισμό που οδηγεί αυτούς τους ανθρώπους σταδιακά στην αποκτήνωση βυθίζοντάς τους σε ένα τέλμα απάθειας και αδιαφορίας. Αλήθεια, δεν υπάρχει τίποτε που να μπορεί να κλονίσει τις βεβαιότητές τους; Παραμένουν πιστοί στις απόψεις τους είτε κρατάνε υψωμένα λούτρινα ζωάκια είτε στοιβάζουν τις σορούς σε τρένα – ψυγεία υποχρεώνοντας τους νεκρούς επιβάτες του μαλαισιανού αεροσκάφους σε έναν δεύτερο θάνατο;

Δεν ξέρουμε ποιοι από αυτούς τους ανθρώπους, που κλήθηκαν ή έσπευσαν αυτοβούλως να υποδυθούν τους πολεμιστές, δέχονται εντολές και ποιοι από αυτούς δίνουν εντολές. Γνωρίζουμε, όμως, ποιος είναι αυτός που κινεί τα νήματα αυτού του παραλόγου τόσο κυνικά, ποιος είναι αυτός του οποίου οι αυτοκρατορικές φιλοδοξίες δεν υποκύπτουν σε καμία βαρβαρότητα. Γνωρίζουμε ποιος είναι ο ρόλος του Βλαντίμιρ Πούτιν στην ουκρανική κρίση και έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι ο ρώσος πρόεδρος μπορεί να γίνει ακόμη πιο αδίστακτος προκειμένου να πετύχει τους στόχους του. Είναι απολύτως σαφές πλέον ποιος όπλισε το χέρι των πολεμιστών με την ουδέτερη έκφραση στο πρόσωπο. Είναι ένας ηγέτης του οποίου η έκφραση στο πρόσωπο δεν είναι απλώς ουδέτερη αλλά εντελώς παγωμένη.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι πιθανότατα πολύ ισχυρός για να λογοδοτήσει σε οποιοδήποτε διεθνές δικαστήριο. Η θέση του όμως είναι ακριβώς εκεί – στο εδώλιο του κατηγορουμένου.