Ο κρυμμένος πορνογραφικός θησαυρός της ΕΣΣΔ

Η Μαρίνα Τσέστνικ, βιβλιοθηκάριος στη Ρωσική Κρατική Βιβλιοθήκη, αποκάλυψε τυχαία   12.000 έργα τέχνης πορνογραφικού περιεχομένου που φυλάσσονταν σαν επτασφράγιστο μυστικό από τη σοβιετική εποχή. Ανάμεσα σε αυτά, ένα έργο του Βασίλι Μασιούτιν που απεικονίζει μια γυναίκα να αυνανίζεται, γιαπωνέζικες γκραβούρες του 18ου αιώνα και ερωτικές νουβέλες. Η συλλογή αυτή είχε απαγορευτεί για το κοινό από το σοβιετικό κράτος που τη θεωρούσε “ιδεολογικά βλαβερή”.  Την απολάμβαναν όμως τα υψηλόβαθμα στελέχη του στρατού.

Η ιστορία της συλλογής ξεκινά το 1920, όταν οι Μπολσεβίκοι μετέτρεψαν το παλαιό Μουσείο Ρουμιάνσεφ σε Εθνική Βιβλιοθήκη της Ρωσίας, ή Βιβλιοθήκη Λένιν. Εκεί δημιουργήθηκε ένα ιδιαίτερο τμήμα όπου φυλάσσονταν λογοτεχνικά έργα που είχαν κατασχεθεί από βιβλιοθήκες αριστοκρατών. Ανάμεσα σε αυτά, «Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα», ένας τεράστιος τόμος με χαρακτικά που εξέδωσε το 1918 ο Βασίλι Μασιούτιν και τα «Βιβλία Γυναικών», λευκώματα με τολμηρά ερωτικά σχέδια. Στη συνέχεια η συλλογή εμπλουτίστηκε με συγγράμματα γύρω από τη σεξουαλικότητα και ιατρικές δημοσιεύσεις για τις μεθόδους αντισύλληψης.

Ο βασικός όμως δημιουργός της συλλογής ήταν ο Νικολάι Σκοροντούμοφ, παθιασμένος συλλέκτης ερωτικών έργων ζωγραφικής και βιβλίων από τον καιρό που ήταν μαθητής. Η δίψα του για έργα τέχνης ερωτικού περιεχομένου , ρωσικά και ξένα, ήταν ακόρεστη μέχρι τον θάνατό του. Μεταξύ των σημαντικότερων θησαυρών του είναι μια σειρά σχεδίων και υδατογραφιών του αβανγκάρντ ζωγράφου Λαριόνοφ που θεωρούνται τολμηρά ακόμη και σήμερα  Πώς μπόρεσε όμως να συγκεντρώσει τόσα έργα σε μια εποχή που η ιδιοκτησία ξένου έργου αποτελούσε εξασφαλισμένο εισιτήριο για τα γκουλάγκ; Υπάρχουν δύο απόψεις γι’ αυτό. Μερικοί λένε ότι ο Σκοροντούμοφ πλαισίωνε την πορνογραφική του συλλογή με βιβλία επιστημονικού περιεχομένου, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι τον προστάτευε ο  Γκένρικ Γιάγκοντα, επικεφαλής της μυστικής αστυνομίας (NKVD) του Ιωσήφ Στάλιν, που ήταν και ο ίδιος λάτρης της πορνογραφικής λογοτεχνίας.

Μετά τον θάνατό του, το 1947, η NKVD, πρόδρομος της KGB, έκανε έρευνα στο διαμέρισμά του και βρήκε 40.000 έργα, από τα οποία περίπου 2.000 βιβλία ερωτικού περιεχομένου και 5.000 πορνογραφικά εκλαϊκευμένα φυλλάδια και περιοδικά. Αρνήθηκε όμως να τα αγοράσει από τη χήρα του Σκοροντούμοφ γιατί, όπως υποστήριξε, δεν παρουσίαζαν επιστημονικό ή ιστορικό ενδιαφέρον. Θεωρώντας όμως ότι ήταν επικίνδυνο να τα αφήσει στην κατοχή ενός πολίτη, τα κατέσχεσε.

Τα περισσότερα έργα της συλλογής δεν είναι προσβάσιμα στους επισκέπτες και έτσι διατηρούνται σε καλή κατάσταση, «όπως το καλό κρασί», δηλώνει η Μαρίνα Τσέστνικ, κλείνοντας τη βαριά σιδερένια πόρτα του «κελιού» όπου φυλάσσεται ο πορνογραφικός θησαυρός.