Προχθές συγκρούστηκαν στη Γαλλία τρεις «πολύ γαλλικοί θεσμοί»: τα τρένα, οι απεργίες και η φιλοσοφία. Η πολύ βρετανική παρατήρηση ανήκει στο περιοδικό Εκόνομιστ και περιγράφει με απόλυτη ακρίβεια αυτό που συνέβη εκείνη την ημέρα στην άλλη πλευρά της Μάγχης. Την περασμένη Δευτέρα οι γάλλοι μαθητές ρίχτηκαν στη μάχη των εξετάσεων του μπακαλορεά ξεκινώντας με το μάθημα της Φιλοσοφίας.
Οι απολυτήριες εξετάσεις όμως ξεκίνησαν με τους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους να απεργούν επειδή διαφωνούν με το «σπάσιμο» του γαλλικού ΟΣΕ σε δύο εταιρείες προκειμένου να μαζευτεί το τεράστιο έλλειμμα, που έχει φτάσει τα 40 δισεκατομμύρια ευρώ. Πώς και πότε θα έφταναν, όμως, στα εξεταστικά κέντρα οι περίπου 150.000 μαθητές που χρησιμοποιούν το τρένο για τις μετακινήσεις τους; Το φιάσκο αποφεύχθηκε τελικά με την κινητοποίηση 100.000 σιδηροδρομικών υπαλλήλων που ακροβολίστηκαν στις αποβάθρες για να διευκολύνουν τους υποψηφίους.
Στην Ιταλία πάλι συμβαίνει κάτι πολύ ιταλικό – κάτι που μπορεί να θεωρηθεί δείγμα μιας κάποιας ιδιοσυγκρασιακής ελαφρότητας. Οι απολυτήριες εξετάσεις ξεκινούν σήμερα, χωρίς απεργίες αλλά με ένα ερώτημα να βασανίζει την Κοριέρε ντέλα Σέρα: μπορούν τα παιδιά να βλέπουν και κανένα ματς στο Μουντιάλ της Βραζιλίας ή θα πληρώσουν ακριβά την αγάπη τους για το ποδόσφαιρο; Η ιταλική εφημερίδα απευθύνθηκε σε ειδικούς για να απαντήσει με ακρίβεια στο ερώτημα. Κάποιος από αυτούς συνέστησε στα παιδιά μέτρο, άλλος να γίνουν τα ίδια οι ρυθμιστές του βιολογικού τους ρολογιού, ένας πατέρας θυμήθηκε με συγκίνηση ότι εκείνος έδωσε την πρώτη δύσκολη μάχη στα θρανία την ώρα που οι ποδοσφαιριστές της Εθνικής Ιταλίας έδιναν τη δική τους μάχη στα γήπεδα.
Οι εξετάσεις έχουν πάντα κάτι «πολύ» από την κουλτούρα μιας χώρας. Την ημέρα των εξετάσεων παραλύουν τα πάντα στη Νότια Κορέα για να μη διαταράξει κανένας και τίποτε τη συγκέντρωση και την ηρεμία των μαθητών. Στην Ελλάδα το πνεύμα αλληλεγγύης εξαντλείται στις σχοινοτενείς αναλύσεις για τη δυσκολία των θεμάτων ή για την πορεία των βάσεων εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Η συμπαράσταση είναι δεδομένη ακόμη και όταν απεργούν οι ίδιοι οι καθηγητές.
Η εποχή που τα παιδιά διάβαζαν την ημέρα με το φως του φεγγίτη και την νύχτα με το φως του κεριού έχει περάσει. Εκείνο που δεν έχει αλλάξει είναι ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι μεγαλύτεροι αυτά τα παιδιά. Οι ματαιωμένοι στόχοι μας πέφτουν στους δικούς τους ώμους, όπως και η δική μας αγωνία για το δικό τους μέλλον. Πιθανότατα θα γίνεται πάντα έτσι. Μάλλον γι’ αυτό, πολύ γαλλικά, οι γάλλοι μαθητές κλήθηκαν να απαντήσουν σε ένα ενδιαφέρον φιλοσοφικό ερώτημα: «Ζούμε για να είμαστε ευτυχισμένοι;». Ας δοκιμάσουμε να απαντήσουμε εμείς.