[Ιστορίες] Ο τελευταίος κρατούμενος

Σαν σήμερα πριν από ακριβώς 25 χρόνια, όταν οι πυροβολισμοί στην Πλατεία Τιενανμέν σταμάτησαν και η σιωπή επέστρεψε στους ματωμένους δρόμους, το κινεζικό καθεστώς άρχισε να μαζεύει τους «εγκληματίες» που είχαν τολμήσει να διεκδικήσουν τα θεμελιώδη δικαιώματά τους. Πολλοί προσήχθησαν κι έπειτα αφέθηκαν ελεύθεροι, 1.600 άνθρωποι όμως καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης. Μόνο ένας από αυτούς εκτιμάται ότι παραμένει ακόμη στη φυλακή. Φωτογραφία του δεν υπάρχει, μόνο ένα όνομα: Μιάο Ντεσούν. Εμενε στο Πεκίνο, δούλευε σε εργοστάσιο. Κρίθηκε ένοχος για εμπρησμό, επειδή είχε πετάξει ένα ψάθινο καλάθι σε ένα φλεγόμενο τεθωρακισμένο. Για αυτό το φαινομενικά μικρό παράπτωμα, καταδικάστηκε σε θάνατο με αναστολή. Λίγα χρόνια αργότερα, η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια. Κανονικά, πρέπει να αποφυλακισθεί στις 15 Σεπτεμβρίου του 2018.

Παλιοί συγκρατούμενοί του τον περιγράφουν ως έναν πολύ ήσυχο, μελαγχολικό άνθρωπο. Ο Ντονγκ Σενγκούν, που μοιράστηκε κάποτε το ίδιο κελί μαζί του, τον θυμάται ισχνό, κοκαλιάρη. Είχαν καταδικαστεί και οι δύο σε θάνατο με αναστολή, κανονικά έπρεπε να έχουν αλυσίδες στα πόδια. Ο Ντονγκ είχε, πράγματι. Ο Μιάο όχι. Οι φρουροί μάλλον είχαν σκεφτεί ότι θα ήταν αδύνατο να περπατήσει υπό το βάρος των αλυσίδων.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν οι γέροι γονείς του πήγαιναν να τον επισκεφθούν, ο Μιάο αρνούνταν να τους δει. Ηθελε να πάψουν να κάνουν για χάρη του το μακρύ, κουραστικό ταξίδι. Στην πραγματικότητα, εδώ και μια δεκαετία κανείς δεν τον έχει δει. Ισως να είναι πια νεκρός, και κανείς να μην το έμαθε. Ισως να είναι ζωντανός και να έχει μεταφερθεί, όπως εικάζει ο Ντονγκ, στις φυλακές Γιαντσίνγκ, ένα απομονωμένο ίδρυμα για ηλικιωμένους και ψυχικά ασθενείς κρατουμένους. Γιατί όμως να παραμένει στη φυλακή, ενώ όλοι οι άλλοι έχουν πια αφεθεί ελεύθεροι;

Αντίθετα με τους περισσότερους άλλους καταδικασθέντες, λένε, ο Μιάο αρνήθηκε να υπογράψει δηλώσεις μεταμέλειας για τη συμμετοχή του στις διαδηλώσεις της Τιενανμέν. Αρνήθηκε επίσης να συμμετάσχει στο σύστημα της επανεκπαίδευσης μέσω της εργασίας, προτιμώντας να περνά τις ημέρες του διαβάζοντας την εφημερίδα στο κελί του. Και ήταν πριν συλληφθεί ένας απλός εργάτης, χωρίς διασυνδέσεις, χωρίς την προστασία κανενός, από εκείνους που καταδικάστηκαν τελικά στις αυστηρότερες ποινές. Το BBC ήρθε σε επαφή με την Υπηρεσία Σωφρονιστικών Ιδρυμάτων του Πεκίνου, ρώτησε να μάθει τι απέγινε. Ελαβε την απάντηση πως οι ερωτήσεις ξένων δημοσιογράφων δεν απαντώνται ποτέ.