[Κιόσκι] Ραντεβού σε 25 χρόνια

Στην Πλατεία Συντάγματος της Βαρσοβίας υπήρχε κάποτε ένα καφέ. Το όνομά του ήταν Νιεσποντζιάνκα – Εκπληξη – και στα τραπέζια του γράφτηκε μια σελίδα της σύγχρονης ιστορίας της Πολωνίας: σε εκείνο το καφέ είχε στήσει το στρατηγείο του το συνδικάτο Αλληλεγγύη ενόψει των πρώτων ελεύθερων εκλογών που θα πραγματοποιούνταν στην χώρα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εκτός από ελεύθερες, εκείνες οι εκλογές ήταν και ιδιαίτερες. Τις είχε προκηρύξει το κομμουνιστικό καθεστώς παραχωρώντας το δικαίωμα στη δημοκρατική αντιπολίτευση να διεκδικήσει το 35% των εδρών της Βουλής αλλά και όλες τις έδρες της Γερουσίας, η οποία είχε καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα.

Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν στις 4 Ιουνίου του 1989. Και το καφέ που είχε μετατραπεί σε εκλογικό επιτελείο δικαίωσε το όνομά του. Οι υποψήφιοι της Αλληλεγγύης είχαν πετύχει μια απρόσμενη νίκη, η δημοκρατία θριάμβευε, το κομμουνιστικό κόμμα έχανε τη νομιμοποίησή του. Για το καθεστώς ήταν η αρχή του τέλους. Οι απεσταλμένοι των ξένων μέσων ενημέρωσης έτρεξαν να μεταδώσουν τα φοβερά νέα. Ανάμεσά τους ήταν και η Σιλβί Κοφμάν της Μοντ. Αναζητούσε ένα τηλέφωνο για να μιλήσει με το Παρίσι όντας σίγουρη ότι εκείνο το κρυφτό της Αλληλεγγύης με το καθεστώς που εξελίχθηκε σε θρίαμβο θα γινόταν πρώτο θέμα στην εφημερίδα της. Οταν βρήκε επιτέλους την τηλεφωνική συσκευή, πετούσε ακόμη στα ουράνια. Αλλά η λεπτή ειρωνεία που διέκρινε στη φωνή του αρχισυντάκτη της την προσγείωσε απότομα στο έδαφος. «Μικρή μου», της είπε, «δεν ξέρετε τι συνέβη χθες τη νύχτα στο Πεκίνο;».

Η Κοφμάν δεν ήξερε, μάλλον δεν μπορούσε να ξέρει, ότι την ίδια ημέρα που οι Πολωνοί πλήγωναν ανεπανόρθωτα με την ψήφο τους το κομμουνιστικό κόμμα της χώρας τους, το κομμουνιστικό κόμμα της Κίνας έπνιγε στο αίμα την εξέγερση της Πλατείας Τιενανμέν. Χαμένη στον λαβύρινθο των γεγονότων της Πολωνίας, δεν μπορούσε να φανταστεί τι είχε συμβεί στην Κίνα. Συνειδητοποίησε, όμως, αμέσως ότι η αύρα της ελευθερίας που έπνεε στην Ανατολική Ευρώπη και το κύμα που σάρωνε τα κομμουνιστικά καθεστώτα δεν θα έφταναν στην Ανατολική Ασία.

Από τότε έχουν περάσει 25 χρόνια. Και από πολλές απόψεις ο κόσμος είναι αγνώριστος. Η Σοβιετική Ενωση κατέρρευσε, η Γερμανία επανενώθηκε, η Πολωνία έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και η Κίνα δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη. Τα γεγονότα έχουν γίνει ακόμη πιο απρόβλεπτα και εξακολουθούν να τρέχουν με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα. Οποιαδήποτε πρόβλεψη για το μέλλον δεν έχει επομένως κανένα νόημα. Τι μας απομένει να κάνουμε; Για τη γαλλίδα δημοσιογράφο, μόνο ένα πράγμα: να δώσουμε ένα ραντεβού σε 25 χρόνια.