[Ιστορίες] Αγνωστοι μεταξύ αγνώστων

Μπαίνεις στο μετρό ή το λεωφορείο. Αποφεύγεις κάθε οπτική επαφή, κρατάς όσο μεγαλύτερη απόσταση μπορείς, αν μπορείς, από τους υπόλοιπους επιβάτες και φυσικά δεν μιλάς σε κανέναν. Οι κανόνες είναι άγραφοι αλλά δεδομένοι. Η μετακίνηση με τα δημόσια μέσα μεταφοράς ποτέ δεν είναι ιδιαίτερα ευχάριστη, τουλάχιστον δεν θα την κάνεις πιο δυσάρεστη. Εχεις ήδη αρκετά στο μυαλό σου. Επιπλέον, πες ότι εσύ είχες όρεξη για κουβέντα – είναι τόσο δύσκολο να πιάσεις τη συζήτηση με έναν άγνωστο. Ασφαλώς θα σε κοιτούσε σαν τρελό, μπορεί να σε διαολόστελνε κιόλας. Μπα, καλύτερα να μείνεις στην ησυχία σου.

Δύο αμερικανοί συμπεριφοριστές, ο Νίκολας Επλι και η Τζουλιάνα Σρέντερ, πήγαν ένα πρωί σε κάποιον σταθμό του μετρό στο Σικάγο και έπεισαν αρκετούς επιβάτες να συμμετάσχουν σε ένα πείραμα προσφέροντάς τους ως ανταμοιβή μια δωροκάρτα των πέντε δολαρίων για μια γνωστή αλυσίδα καφέ. Οι μισοί συμμετέχοντες κλήθηκαν να πιάσουν τη συζήτηση στον άγνωστο που θα καθόταν δίπλα τους στο μετρό. Οι υπόλοιποι κλήθηκαν να κάνουν ό,τι συνήθως, να ακολουθήσουν τους «κανόνες». Στο τέλος του ταξιδιού οι επιστήμονες ζήτησαν και από τους μεν και από τους δε να αξιολογήσουν την εμπειρία τους. Σε όλες τις περιπτώσεις, μηδενός εξαιρουμένου, οι επιβάτες που είχαν μιλήσει στον άγνωστο δίπλα τους περιέγραψαν μια πιο ευχάριστη εμπειρία από τους άλλους. Ούτε ένας δεν κατήγγειλε πως η προσπάθειά του να ανοίξει συζήτηση έπεσε στο κενό. Ούτε ένας, επίσης, δεν παραπονέθηκε πως η συζήτηση ήταν δυσάρεστη.

Ετυχε; Μπορεί. Και σε ένα άλλο πείραμα, πάντως, οι πελάτες μιας αλυσίδας καφέ που επέλεξαν να «έχουν μια γνήσια αλληλεπίδραση με τον ή την ταμία», χαμογελώντας και ανταλλάσσοντας δυο κουβέντες, βγήκαν από το κατάστημα νιώθοντας πιο χαρούμενοι από εκείνους που μπήκαν, πήραν την παραγγελία τους και έφυγαν χωρίς πολλά πολλά. Και σε ένα τρίτο πείραμα, που έγινε σε μια αίθουσα αναμονής, κάθε φορά που κάποιος πήρε την πρωτοβουλία να μιλήσει σε κάποιον άλλο, κατέληξαν να δηλώσουν και οι δύο πως η ώρα είχε περάσει πιο ευχάριστα. Και σε ένα τέταρτο πείραμα που έγινε σε κάποια πανεπιστημιούπολη, όσοι περαστικοί εισέπραξαν το χαμόγελο ή ένα φιλικό βλέμμα μιας «δασκαλεμένης» φοιτήτριας εξέφρασαν εκ των υστέρων καλύτερη διάθεση από εκείνους που η νεαρή κοπέλα προσπέρασε σαν να ήταν αόρατοι. Τόσο απλά.