[Κιόσκι] Χωρίς την κυρία με το σκυλάκι

Τον περασμένο Αύγουστο, η Κριμαία ήταν ακόμη ένας τουριστικός προορισμός στη Μαύρη Θάλασσα. Είχε χάσει βέβαια την παλιά αίγλη της, όταν η σοβιετική νομενκλατούρα και οι πολίτες της ΕΣΣΔ έκαναν τις διακοπές τους στο Σότσι, στην Οδησσό και στη Γιάλτα. Σήμερα, η μεσαία τάξη της Ρωσίας προτιμά τον ήλιο της Μεσογείου. Η χερσόνησος έγινε ο αναγκαστικός προορισμός όσων δεν έχουν τα οικονομικά μέσα να πάνε αλλού.

Το ένδοξο και βαρύ παρελθόν της όμως οδήγησε τον καναδό συγγραφέα και σκηνοθέτη Ντέιβιντ Μπεσμόζγκις ακριβώς εκεί. Ο Μπεσμόζγκις γεννήθηκε στη Ρίγα της Λετονίας πριν από 40 χρόνια και, όπως και πολλές άλλες σοβιετικές οικογένειες εκείνη την εποχή, είχε περάσει κάποια καλοκαίρια από τα πρώτα έξι της ζωής του στην περιοχή. Μετά τα έξι του χρόνια, η ζωή του συνεχίστηκε στη δεύτερη πατρίδα του και η Κριμαία δεν έγινε παρά μια μακρινή ανάμνηση, χαμένη στο χάος της παιδικής του ηλικίας. Στην ενήλικη ζωή του, ο Μπεσμόζγκις αφιερώθηκε στις τέχνες. Το πρώτο του βιβλίο, «Η Νατάσσα και άλλες ιστορίες», εκδόθηκε το 2004. Το 2009 βγήκε στις αίθουσες η ταινία του «Ημέρα νίκης» (στην Ελλάδα προβλήθηκε στις Νύχτες Πρεμιέρας). Ενα χρόνο μετά, το περιοδικό Νιου Γιόρκερ τον συμπεριέλαβε στους είκοσι κορυφαίους λογοτέχνες κάτω των 40 ετών.

Το νέο μυθιστόρημα του Ντέιβιντ Μπεσμόζγκις έχει τον τίτλο «Οι προδότες» και εκτυλίσσεται σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο που βρίσκεται σε ένα παραθαλάσσιο θέρετρο της σοβιετικής εποχής. Η Κριμαία ήταν, επομένως, κάτι σαν φυσική επιλογή. Η εικόνα που είχε ο ίδιος βασιζόταν στις λίγες και θολές αναμνήσεις του, στις ασφαλώς περισσότερες ιστορίες των γονιών του αλλά και στους ρώσους κλασικούς. Στο μυαλό του ήταν συνδεδεμένη με τον Τσέχοφ και την «Κυρία με το σκυλάκι». Και ήταν ένας παλιός παράδεισος της Ανατολής.

Ο καναδός συγγραφέας ταξίδεψε στην Κριμαία όταν «ήταν ακόμη τμήμα μιας χώρας που λέγεται Ουκρανία», όπως σημειώνει ο ίδιος στον Γκάρντιαν. Επισκέφθηκε όλα τα θέρετρα της χερσονήσου και δεν μπόρεσε να μη σταθεί στην περίεργη συνύπαρξη του καπιταλισμού που αναδύεται και ενός κομμουνισμού που αντιστέκεται. Φυσικά, δεν μπορούσε να προβλέψει ότι λίγους μήνες αργότερα η Κριμαία θα ανήκε «σε μια χώρα που λέγεται Ρωσία». Αν ταξίδευε σήμερα στην περιοχή, θα στεκόταν στην ακόμη πιο περίεργη παρουσία ενός τσαρικού εδαφικού επεκτατισμού.

Από την άποψη αυτή, μικρή σημασία έχει αν η Κριμαία προσδέθηκε στο άρμα της Ρωσίας με χοντρό σκοινί ή κορδόνι, ή εάν κάποια στιγμή θα βρεθεί και θα τεθεί σε λειτουργία μια βαλβίδα εκτόνωσης. Η Κριμαία επιστρέφει στην εποχή των τσάρων και ο Τσέχοφ είναι άφαντος.