[Διαστάσεις] Η «ήπια ισχύς» παίζει άμυνα

Ο Μπαράκ Ομπάμα έχει ένα πρόβλημα: στην εξωτερική του πολιτική δεν πάει τίποτα καλά. Η κατηφόρα άρχισε ουσιαστικά από την κρίση στη Συρία και την ξαφνική απόφασή του να μην προχωρήσει σε στρατιωτική επέμβαση. Ο απόβλητος Ασαντ, με την ενεργή βοήθεια της Μόσχας, άρχισε σιγά σιγά να ανακτά τα χαμένα εδάφη και ελέγχει πλέον το μεγαλύτερο τμήμα της χώρας του. Οι νεκροί της περυσινής επίθεσης με χημικά όπλα ξεχάστηκαν (τους θυμίζουν οι νεκροί νέων επιθέσεων με χημικά όπλα, καθώς και ο Σίμουρ Χερς με τις θεωρίες συνωμοσίας του). Και οι «κόκκινες γραμμές» έδωσαν τη θέση τους στη ρεάλπολιτικ.

Αυτή την εβδομάδα, το ομπαμικό δόγμα της «ήπιας ισχύος» δέχθηκε ακόμη δύο πλήγματα. Ο αμερικανός πρόεδρος δεν μπόρεσε να κλείσει μια εμπορική συμφωνία με το Τόκιο ώστε να ανοίξουν οι ιαπωνικές αγορές στον διεθνή ανταγωνισμό. Την ίδια στιγμή, είναι αναγκασμένος να παρακολουθεί την επιδείνωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, καθώς ο ισραηλινός πρωθυπουργός ανακοίνωσε την αναστολή των ειρηνευτικών συνομιλιών με τους Παλαιστινίους λόγω της συμφωνίας ανάμεσα στη Φατάχ και στη Χαμάς. Η μοναδική ελπίδα του Ομπάμα να σώσει την παρτίδα είναι να επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν για τον περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος. Αλλά αυτό θα πάρει καιρό.

Η «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ» δημοσίευσε χθες μια ανάλυση για την Ουκρανία με τον τίτλο «Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι αβέβαιες για την επόμενη κίνηση της Ρωσίας». Πράγματι, ο πρώην χωροφύλακας του πλανήτη όχι μόνο δεν μπορεί πλέον να προβλέψει τις κρίσεις προτού εκδηλωθούν, αλλά ούτε καν να αξιολογήσει την πορεία τους όταν έχουν αρχίσει ήδη. Τι έχει στο μυαλό του ο Πούτιν; Γιατί επανέφερε στο προσκήνιο τον όρο «Νέα Ρωσία», θέτοντας ουσιαστικά ζήτημα αλλαγής συνόρων στο κέντρο της Ευρώπης; Θα βρει ένα πρόσχημα για να εισβάλει στην Ουκρανία ή θα περιοριστεί στις απειλές, παζαρεύοντας ταυτόχρονα με τη Δύση τα ανταλλάγματα; Κανείς δεν ξέρει.

Σύμφωνα με την εύκολη εξήγηση, η αβεβαιότητα είναι προϊόν της ανικανότητας. Αν ήταν στα πράγματα ένας Ρίγκαν, υποστηρίζει αυτό το σκεπτικό, οι μυστικές υπηρεσίες θα δούλευαν ρολόι και δεν θα τολμούσε να κουνηθεί κανείς. Στην πραγματικότητα, η ένταση που επικρατεί σήμερα στην παλιά σοβιετική σφαίρα επιρροής είναι σε ένα βαθμό αποτέλεσμα της αλαζονικής πολιτικής που ακολούθησε η Δύση μετά την πτώση του Τείχους. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Ο καθηγητής Τζόζεφ Νάι υποστηρίζει ότι η Ρωσία προσφεύγει στην ωμή ισχύ, περιλαμβανομένης της στρατιωτικής βίας, επειδή η «ήπια ισχύς» της είναι περιορισμένη. Οπως επισημαίνουν όμως στην «Ουάσιγκτον Ποστ» δύο πολιτικοί επιστήμονες από το LSE, η απήχηση του μηνύματος του Κρεμλίνου (για την παρακμή της παγκόσμιας φιλελεύθερης τάξης ή για την υποκρισία της Δύσης στην εφαρμογή των διεθνών κανόνων) σε διάφορα ακροατήρια, τόσο εγχώρια όσο και διεθνή, έχει παραδόξως ως αποτέλεσμα η ωμή ισχύς της Ρωσίας να ενισχύει την ήπια ισχύ της.

Οχι, το τέλος της Ιστορίας δεν έχει έλθει.