[Ιστορίες] Η δύσκολη τέχνη της ελευθερίας

«Υπήρχε μια φορά ένα Λύκειο χωρίς λυκειάρχη, ούτε φύλακες…». Ετσι ξεκινάει το βιβλίο με κόμικς που κυκλοφόρησε πρόσφατα η Μέδουσα Αουρέλια. Μιλάει για ένα Λύκειο χωρίς λυκειάρχη, φύλακες, κουδούνι, διαγωνίσματα ή βαθμούς. Μια «ορχήστρα χωρίς μαέστρο» όπου οι μαθητές έχουν δικαίωμα να πάνε ή να μην πάνε στο μάθημα, να μπουν στην τάξη στα μισά, να φύγουν όποτε το θελήσουν, να συμμετέχουν σε όλες, σχεδόν, τις συνεδριάσεις των καθηγητών και – φυσικά – να ψηφίζουν στις γενικές συνελεύσεις. Σε αντάλλαγμα, καλούνται να κάνουν εκ περιτροπής την καθαριότητα, τα ψώνια ή και τη μαγειρική για την καφετέρια. Αν ο επιστάτης χρειάζεται έξτρα χέρια, μπορούν να αποφασίσουν να τον βοηθήσουν ή αντ’ αυτού να συμμετάσχουν σε κάποιο ατελιέ κόμικς ή ροκ μουσικής ή αντ’ αυτών να κάνουν απλώς μια βόλτα στον κήπο. Οι μαθητές παρουσιάζουν τακτικά κάποιο ΑΤΙΑ (ναι, ΑΤΙΑ, αγνώστου ταυτότητας ιδιόχειρο αντικείμενο…), μια προσωπική εργασία την οποία αξιολογούν οι καθηγητές και θεωρείται εξίσου σημαντική με τα κλασικά μαθήματα – τα οποία τα παραδίδουν πάντα δύο καθηγητές, ένας «που ξέρει» (ένας μαθηματικός όταν πρόκειται για μαθηματικά, για παράδειγμα) και ένας «που δεν ξέρει», για να σπάει το φράγμα μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων.

Δεν είναι αποκύημα της φαντασίας της Μέδουσας Αουρέλια. Το σχολείο αυτό υπάρχει, και μάλιστα από το 1982, είναι το LAP, το Αυτοδιαχειριζόμενο Λύκειο του Παρισιού. Συγκροτήθηκε επί Μιτεράν ως πείραμα, ένας εναλλακτικός τρόπος εκπαίδευσης, και μετρά ήδη 32 χρόνια ζωής. Φιλοξενεί σήμερα 250 μαθητές, αρκετοί από αυτούς παιδιά που δυσκολεύονταν ποικιλοτρόπως στο συμβατικό εκπαιδευτικό σύστημα της Γαλλίας. Η 34χρονη κομίστα Μέδουσα Αουρέλια πέρασε έναν χρόνο βυθισμένη στο σύμπαν του πριν μετασχηματίσει το ρεπορτάζ της σε κόμικς. Το βιβλίο της δείχνει πως, παρότι οι αρχές που εφαρμόζονται στο LAP είναι αξιοθαύμαστες, η υλοποίησή τους δεν είναι πάντα εύκολη. Οι καθηγητές αναγκάζονται να κάνουν ατελείωτες συζητήσεις ώστε να πείσουν μαθητές συνηθισμένους να προβάλλουν αντιρρήσεις σε όλα – όταν δεν κατηγορούν τους μεγαλύτερους ως «μπάτσους της σκέψης». Και η απουσία κανόνων δεν αποδίδει πάντα καρπούς: το ποσοστό επιτυχίας στις εξετάσεις του Βaccalaureat είναι μόλις 30% έναντι 87% κατά μέσο όρο στη Γαλλία. Τόσο δύσκολη τέχνη είναι, τελικά, η ελευθερία.