Επανάσταση κατά κυβερνοκροίσων

Ο Γιαν Κουμ είναι η ενσάρκωση του αμερικανικού ονείρου. Στα 16 χρόνια του ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της WhatsApp μετανάστευσε με την οικογένειά του στις ΗΠΑ από την Ουκρανία. Οι γονείς του έκαναν ουρά για να προμηθευτούν από κοινωνικά παντοπωλεία τρόφιμα για να τον θρέψουν. Και ξαφνικά, 20 χρόνια αργότερα, βλέπει το όνομά του στη λίστα των 202 αμερικανών δισεκατομμυριούχων με περιουσία 6,9 δισ. ευρώ. Ανάλογες είναι οι ιστορίες πολλών νέων κροίσων που ανεφύησαν στη Σίλικον Βάλεϊ, την περίφημη Κοιλάδα του Πυριτίου στις ανατολικές ακτές των ΗΠΑ, όπου εδρεύει η αφρόκρεμα της παγκόσμιας βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας.

Ωραία και συγκινητικά είναι όλα αυτά, αλλά οι νέοι και ωραίοι κροίσοι της τεχνολογίας με τα καμώματα και τον βίο που διάγουν φέρνουν στην επικαιρότητα μια κοινωνιολογικού τύπου εξέλιξη που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην ευρύτερη περιοχή του Σαν Φρανσίσκο: την απίστευτη όξυνση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων. Διότι, σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Μπρούκινκς, το Σαν Φρανσίσκο είναι η πόλη όπου η ανισότητα αυξήθηκε περισσότερο από κάθε άλλη στις ΗΠΑ τα τελευταία πέντε χρόνια.

Φυσικά δεν είναι μόνο οι μερικές δεκάδες δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας που προκαλούν με τη ζωή που κάνουν στο Σαν Φρανσίσκο. Είναι και οι μερικές χιλιάδες εκατομμυριούχοι, τα «χάι τεκ γκόλντεν μπόις», που προκαλούν «τον θυμό, τις διαμαρτυρίες και την κατακραυγή», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά σε έρευνά της η ισπανική «Ελ Παΐς». Δεν είναι τυχαία η αντίδραση των κατοίκων της πόλης τις ημέρες που ο Κουμ συναντούσε τον Μαρκ Ζάκερμπεργκ του facebook για να του πουλήσει τη WhatsApp. «Γαμ…τε το 1%», είναι το σύνθημα που διάβαζε κανείς γραμμένο με μπογιά στους τοίχους, στις στάσεις λεωφορείων και στις γκαραζόπορτες πολλών σπιτιών στο Αθερτον, μία από τις πλουσιότερες μικρές πόλεις της Αμερικής, που βρίσκεται έξω από την Σίλικον Βάλεϊ. Το 1% είναι, βεβαίως, το ποσοστό των  υπερπλουσίων της πόλης.  

«Easy come, easy go», λένε οι Aγγλοσάξονες για να χλευάσουν τον τρόπο με τον οποίο ξοδεύουν τα χρήματά τους όσοι δεν ίδρωσαν για να τα αποκτήσουν. Κaι αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα με τους γείτονες των νεόπλουτων κυβερνοκροίσων – ακόμα κaι αυτών που δεν υπολείπονται και πολύ απ;o αυτούς σε εισοδήματα: ο επιδεικτικός τρόπος με τον οποίο ξοδεύουν τα εκατομμύρια. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του ιδρυτή του Napster και πρώτου προέδρου του facebook Σον Πάρκερ, που δαπάνησε πέρυσι 7,5 εκατ. δολάρια για να γιορτάσει τον γάμο του.

Εν τω μεταξύ, σε ορισμένες περιοχές της ευρύτερης μητροπολιτκής περιοχής του Σαν Φρανσίσκο, άρχισε να εμφανίζεται το φαινόμενο που οι Αμερικανοί ονομάζουν «εξευγενισμός». Οι πλούσιοι που μετακομίζουν εκεί με την άνοδο των τιμών που προκαλούν εξαναγκάζουν τα χαμηλότερα εισοδήματα να μετακομίσουν σε φθηνότερες γειτονιές. Ο «εξευγενισμός» αυτός, ο οποίος φυσικά αν τον δει κανείς από την αντίπερα όχθη ονομάζεται «αποκλεισμός», έχει προκαλέσει την οργή πολλών κατοίκων του Σαν Φρανσίσκο. Σε τέτοιο σημείο, μάλιστα, που το περιοδικό «Εκόνομιστ» έγραψε ότι η πόλη βρίσκεται «ένα στάδιο πριν από την έκρηξη λαϊκής εξέγερσης ενάντια στην ολιγαρχία του Διαδικτύου». Να αρκούν, άραγε, οι φιλανθρωπίες των «ολιγαρχών» για να αποτρέψουν την εξέγερση; Σίγουρα δεν αρκούν για να τους κάνουν συμπαθέστερους στους συμπολίτες τους.