[Κιόσκι] Από το σταυροδρόμι στη λεωφόρο

«Πρώτα θα δράσουμε και μετά θα εξηγήσουμε!». Η φράση αποδίδεται στον Αλεξάντρ Λεμπέντ, στρατηγό και επικεφαλής της 14ης Στρατιάς του σοβιετικού στρατού. Ειπώθηκε το 1992, χρονιά κατά την οποία η Υπερδνειστερία διεκδικούσε την ανεξαρτησία της από τη Μολδαβία, που νωρίτερα είχε διεκδικήσει τη δική της ανεξαρτησία από τη Σοβιετική Ενωση. Και αποτυπώνει με ακρίβεια την αντίληψη που είχε η Μόσχα για τους γείτονές της και κατά συνέπεια το δράμα της Ανατολικής Ευρώπης. Οπως αποδείχθηκε, η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης δεν απάλλαξε τις πρώην σοβιετικές Δημοκρατίες από τον φόβο της επανάληψης του παλιού εφιάλτη τους. Η κατάκτηση της ανεξαρτησίας ήταν πάντα αβέβαιη, ένα στοίχημα που έπρεπε να κερδίζεται σχεδόν καθημερινά.

Στριμωγμένοι ανάμεσα στη Ρουμανία και στην Ουκρανία, οι Μολδαβοί κήρυξαν την ανεξαρτησία τους τον Αύγουστο του 1991. Τρία χρόνια αργότερα, απέρριψαν με συντριπτική πλειοψηφία την ένωση με τη Ρουμανία. Αντίθετα οι κάτοικοι της Υπερδνειστερίας, ρωσόφωνοι στη συντριπτική τους πλειονότητα, τάχθηκαν με το δικό τους δημοψήφισμα, που διενεργήθηκε το 2006, υπέρ της ένωσης με τη Ρωσία μολονότι η περιοχή τους δεν έχει κοινά σύνορα με τη μητέρα πατρίδα. Στο πλευρό τους, στον πόλεμο του 1992 δεν είχαν μόνο τον Αλεξάντρ Λεμπέντ και τη στρατιά του, που πρώτα έδρασε και ποτέ δεν εξήγησε, αλλά και κοζάκους εθελοντές.

Η Μολδαβία είναι πολύ μικρή για να θυμάται κανείς την πρόσφατη Ιστορία της. Οπως όμως σημειώνει η Μοντ, η κρίση στην Ουκρανία έφερε στο προσκήνιο αυτή τη χώρα των τεσσάρων εκατ. κατοίκων, η έκταση της οποίας είναι σχεδόν το ένα τρίτο της έκτασης της Ελλάδας. Στα τέλη του περασμένου μήνα και ενώ η γειτονική Ουκρανία βυθιζόταν στο χάος, το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απάλλαξε τους Μολδαβούς από το βάρος της βίζας. Το ταξίδι στην Ευρώπη χωρίς βίζα ήταν το αποτέλεσμα της συμφωνίας σύνδεσης και ελεύθερου εμπορίου που είχε υπογράψει η κυβέρνηση συνασπισμού της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ενωση τον περασμένο Νοέμβριο. Τρεις μήνες νωρίτερα είχε πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη στο Κισινάου η Ανγκελα Μέρκελ, ενώ οι υπουργοί Εξωτερικών της Γερμανίας και της Γαλλίας πρόκειται να επισκεφθούν μαζί τη χώρα.

Στα μάτια των περισσότερων πολιτών της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκεται σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι. Οι ευρωεκλογές μπορεί να αποδειχθούν ακόμη μία οδυνηρή δοκιμασία για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Αυτό όμως δεν είναι κάτι που απασχολεί τους ουκρανούς και τους μολδαβούς πολίτες ή τους πολίτες των Βαλτικών χωρών. Στα δικά τους μάτια, η ΕΕ μοιάζει με τεράστια λεωφόρο. Σε αυτό το ψυχροπολεμικό μπρα ντε φερ με τη Ρωσία, η Ευρώπη είναι ήδη ο ηθικός νικητής.