[Κιόσκι] Μια δύσκολη χρονιά για τη δημοκρατία

Στατιστικά, αυτή τη χρονιά θα ζήσουμε έναν θρίαμβο της δημοκρατίας. Κι ο λόγος είναι οι εκλογές που θα πραγματοποιηθούν σε σαράντα χώρες. Οπως υπολόγισε το περιοδικό Εκόνομιστ, στις κάλπες θα προσέλθει το 42% του παγκόσμιου πληθυσμού, δηλαδή κάτι περισσότερο από τρία δισεκατομμύρια πολίτες. Εκλογές θα πραγματοποιηθούν στην Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά και για πρώτη φορά στα νησιά Φίτζι. Κάλπες θα στηθούν στην Τουρκία για την πρώτη εκλογή του προέδρου της Δημοκρατίας με καθολική ψηφοφορία, αλλά και στη Βραζιλία, την Ινδονησία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ινδία για κάτι που ο σύμβουλος έκδοσης του Τάιμ Φαρίντ Ζακαρία χαρακτηρίζει «τη μεγαλύτερη δημοκρατική διαδικασία στην ανθρώπινη ιστορία».  

Η στατιστική, όμως, είναι μια επιστήμη που ξεγελά. Δημοκρατία χωρίς εκλογές δεν μπορεί ασφαλώς να υπάρξει. Αλλά οι εκλογές δεν εξασφαλίζουν την ποιότητα της δημοκρατίας. «Η πραγματική πρόκληση στη Μέση Ανατολή», σημειώνει ο δημοσιογράφος Σαντί Χαμίντ στο περιοδικό Ατλάντικ, «είναι πώς θα αντιδράσουμε σε εκείνη την περίπτωση που κερδίσουν τις εκλογές αυτοί που δεν μας αρέσουν». Με άλλα λόγια, δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει ούτε χωρίς τον σεβασμό των αποφάσεων της πλειοψηφίας. Επειτα, κανένα καθεστώς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί δημοκρατικό εάν δεν προστατεύονται τα ατομικά δικαιώματα και οι μειονότητες.

Από αυτήν την άποψη, θα δυσκολευόταν κανείς να συμφωνήσει ότι η φετινή είναι η χρονιά της δημοκρατίας. Οι Τούρκοι θα εκλέξουν για πρώτη φορά τον πρόεδρό τους το καλοκαίρι αλλά βλέπουν τον πρωθυπουργό τους να υιοθετεί ένα όλο και πιο αυταρχικό στυλ διακυβέρνησης. Οι Ρώσοι ψήφισαν δύο ολόκληρες φορές μέσα σε λίγους μήνες, πρώτα στα τέλη του 2011 κι έπειτα στις αρχές του 2012, αλλά βλέπουν τον δικό τους πρόεδρο να φυλακίζει και να αποφυλακίζει τους πολιτικούς του αντιπάλους όπως και όποτε θέλει. Ακόμη χειρότερα για τη δημοκρατία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει εγκαινιάσει ένα μοντέλο «μεταμοντέρνας δικτατορίας», το οποίο μπορεί να βρει μιμητές. Εξίσου ελκυστικό μπορεί να φανεί σε κάποιους και το καθεστώς του «ήπιου αυταρχισμού» που κληροδότησε στη Βενεζουέλα ο Ούγκο Τσάβες.

Αν προστεθεί σε αυτά τα δύο μοντέλα και εκείνο το μείγμα οικονομίας της αγοράς και πολιτικής ανελευθερίας που εμπνεύστηκαν οι επίγονοι του Μάο, αντιλαμβάνεται κανείς ότι αυτή δεν είναι η χρονιά της δημοκρατίας, αλλά μια δύσκολη χρονιά για τη δημοκρατία. Η διεξαγωγή εθνικών εκλογών σε σαράντα χώρες είναι αναμφίβολα μια μεγάλη κατάκτηση. Αλλά ακόμη πιο σημαντική είναι η επόμενη ημέρα. Το γνωρίζουν πολύ καλά οι Αφγανοί και οι Αλγερινοί που θα ψηφίσουν τον Απρίλιο ή οι Λιβανέζοι που θα εκλέξουν τους δικούς τους αντιπροσώπους έξι μήνες αργότερα. Το γνωρίζουμε και εμείς.