Ο σχολιασμός κάθε δημόσιας εμφάνισης του Κώστα Σημίτη σκοντάφτει σε ένα εμπόδιο: μιλάει ή γράφει σαν ουδέτερος παρατηρητής. Σαν να μην υπήρξε υπεύθυνος για τον τρόπο διακυβέρνησης της χώρας ή για τα πρόσωπα που όρισαν την πορεία της, ως υπουργοί των δικών του κυβερνήσεων, στελέχη του κόμματός του και ενίοτε άμεσοι συνεργάτες του.
Για όποιον μπορεί να ξεπεράσει αυτό το εμπόδιο, οι παρεμβάσεις του πρώην πρωθυπουργού περιέχουν τη σοφία του πολιτικού που γνωρίζει καλά πώς λειτουργεί η κοινοτική Ευρώπη – κάτι αμφίβολο για τη σημερινή κυβέρνηση. Ειδικά το τελευταίο άρθρο του στο «Βήμα της Κυριακής» είναι η επιτομή της ορθής ανάγνωσης της συγκυρίας σε ό,τι αφορά τα ευρωπαϊκά πράγματα και τον συσχετισμό τους με την Ελλάδα.
Ο Σημίτης διαβάζει με οξυδέρκεια τη φορά των εξελίξεων και υποδεικνύει τη στάση της χώρας: να εγκαταλείψει η κυβέρνηση την πρακτική της διατύπωσης αιτημάτων και να ασκήσει εμπροσθοβαρή πολιτική. Δηλαδή να επιδιώξει – με τις επιδόσεις της χώρας – την ελληνική συμμετοχή στη μετεξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ως εταίρος με αίσθηση προοπτικής, όχι με κοντόφθαλμες απαιτήσεις για εσωτερική χρήση.
Είναι η μόνη στρατηγική δεδομένου ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν είναι βιώσιμο, όπως σημειώνει ο πρώην πρωθυπουργός. Αυτή η στρατηγική δεν έχει σχέση με τους κυβερνητικούς μικρομεγαλισμούς της εποχής, λόγω της προεδρίας. Ούτε με την από καθέδρας φλυαρία κυβερνητικών παραγόντων για τα κοινοτικά όργανα, την τρόικα, τη Γερμανία κ.ο.κ. Η θεωρία «έχουμε πρωτογενές πλεόνασμα, η σειρά σας να δώσετε» δεν εντάσσεται σε αυτήν τη στρατηγική. Πολύ περισσότερο δεν εντάσσεται η αμφίσημη αρλουμπολογία της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Η μετεξέλιξη της Ενωσης περνάει από την προοπτική μιας νέας Διακυβερνητικής Διάσκεψης που θα τροποποιήσει τις Συνθήκες και θα αλλάξει την αρχιτεκτονική της. Σε αυτήν τη διαδικασία θα κριθεί αν η Ελλάδα μπορεί να παραμείνει στην ευρωζώνη ή αν θα αρχίσει η πορεία της προς την επιστροφή σε αυτό που ήταν πριν από την ένταξη στην ΕΟΚ: μια ανατολίτικη περιφέρεια.
Ο Κ. Σημίτης – δίκην Κασσάνδρας, η οποία βεβαίως προέβλεπε σωστά, δεν κινδυνολογούσε – δείχνει να είναι ο μόνος κορυφαίος πολιτικός που διαισθάνεται τον κίνδυνο να έχει η Ελλάδα τόσο σκοτεινό μέλλον και προειδοποιεί. Το θέμα είναι αν οι υπόλοιποι αντιλαμβάνονται ότι, όπως έλεγε ο αμερικανός δημοσιογράφος Τζορτζ Φρέντερικ Γουίλ, «το μέλλον έχει τον τρόπο να καταφθάνει απροειδοποίητα».