[Γνώμη] Η ανίερη συμμαχία των ακροδεξιών

Μπορεί να φαίνεται περίεργο το ότι δύο ακροδεξιοί, εθνικιστές πολιτικοί – η Γαλλίδα Μαρίν Λεπέν και ο Ολλανδός Γκέερτ Βίλντερς – ενώθηκαν για να σχηματίσουν μια πανευρωπαϊκή συμμαχία αφιερωμένη στην προσπάθεια αποδυνάμωσης της Ευρωπαϊκής Eνωσης. Σκοπεύουν να πάρουν μέρος στις ευρωεκλογές του Μαΐου και κατόπιν να συνεργαστούν για να επηρεάσουν τα όσα συμβαίνουν στις Βρυξέλλες.

Είναι άραγε αυτοί οι πολιτικοί, που αντιτίθενται στη μετανάστευση και εκφράζουν έντονο σκεπτικισμό για την ελεύθερη διακίνηση εργαζομένων και κεφαλαίων στην Ευρώπη, απλώς υποκριτές οπορτουνιστές, όπως πολλοί αριστεροί Ευρωπαίοι πιστεύουν; Ισως.

Ομως στην πραγματικότητα, από τις αρχές του 20ού αιώνα, οι ακροδεξιοί εθνικιστές στην Ευρώπη συχνά ενώνονται αναζητώντας έναν «άλλον» για να αντιπαρατεθούν, να αντισταθούν, να περιορίσουν ή να καταπιέσουν – ιστορικά, μειονότητες όπως οι Εβραίοι, οι ομοφυλόφιλοι, οι ανάπηροι, οι Ρομά, οι μαρξιστές και πιο πρόσφατα οι Αραβες, οι Αφρικανοί και οι Ασιάτες. Ενα από τα αποτελέσματα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μια φιλοσοφία που θα μπορούσε να ονομαστεί ευρωφασισμός. Αργότερα στο ίδιο πνεύμα εμφανίστηκαν οι Ναζί. Με το δόγμα της φυλετικής ανωτερότητας, ακόμα και αυτοί συνήψαν συμμαχίες με την Ιταλία του Μουσολίνι και τους μιλιταριστές της Ιαπωνίας.

Τα πιστεύω τους δεν εξαφανίστηκαν με το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι συνδέσεις μεταξύ ακροδεξιών κομμάτων σε διάφορες χώρες, βασισμένες σε κοινούς φόβους απέναντι σε μειονότητες και μετανάστες, διατηρήθηκαν. Οι ακροδεξιοί, παρ’ ότι μιλούν διαφορετικές γλώσσες, αντάλλαξαν ιδέες, στρατηγικές, συνθήματα και θεωρίες. Το Εθνικό Μέτωπο της Γαλλίας, που ιδρύθηκε το 1972 από τον Ζαν-Μαρί Λεπέν, μιμήθηκε το σύμβολο και τις πολιτικές τακτικές του πρώτου νεοφασιστικού κόμματος, του Ιταλικού Κοινωνικού Κινήματος, το οποίο δημιουργήθηκε το 1946 από θαυμαστές του Μουσολίνι και συνεργάστηκε το 1979 με ομοϊδεάτες Γάλλους και Ισπανούς, συμμετέχοντας (με μικρή επιτυχία) στις πρώτες εκλογές για το Ευρωκοινοβούλιο.

Αρα, όταν οι παρατηρητές εντυπωσιάζονται από τα «νέα» εθνικιστικά κόμματα της Ευρώπης, δείχνουν να κατανοούν μόνο εν μέρει την αλήθεια. Αυτοί οι ακροδεξιοί απεχθάνονται τους βασικούς θεσμούς της ΕΕ – την Κομισιόν, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ευρωκοινοβούλιο – και είναι έτοιμοι να συνεργαστούν με εξτρεμιστές σε άλλες χώρες.

Ολα αυτά προκαλούν το ερώτημα: Τι κάνει την ΕΕ τόσο γοητευτικό στόχο; Η απάντηση μπορεί (και θα έπρεπε) να σοκάρει τους αριστερούς και κεντρώους Ευρωπαίους. Η «Ευρώπη» ως ιδέα και κοινότητα έχει αποδυναμωθεί. Η βυζαντινή διακυβέρνηση της ΕΕ δείχνει να μη δίνει λογαριασμό για τα τεκταινόμενα στους πολίτες. Οι ηγέτες της, κυρίως ο Μπαρόζο, ο Βαν Ρόμπαϊ και η Κάθριν Αστον, είναι σχεδόν άγνωστοι.

Η διαρκώς αυξανόμενη ανεργία των νέων, οι δημοσιονομικές πολιτικές λιτότητας, η γερμανικής εμπνεύσεως νομισματική πολιτική και η παρουσία μουσουλμάνων μεταναστών έχουν δημιουργήσει έναν τέλειο στόχο για τον Βίλντερς και τη Λεπέν, οι οποίοι κατηγορούν εξωτερικούς παράγοντες όπως το ΔΝΤ, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την ΕΕ για τα δεινά των χωρών τους. Mπροστά σε αυτή την επίθεση, οι εκκλήσεις για ευρωπαϊκή αλληλεγγύη είναι λίγες. Και αυτό δείχνει πόσο απέχει πλέον η Ευρώπη από το όνειρο που την βοήθησε να αναγεννηθεί από τις στάχτες του πολέμου. Η ΕΕ πρέπει να διεκδικήσει εκ νέου τον ρόλο του υπερασπιστή των λαών. Οι ηγέτες της πρέπει να δημιουργήσουν περισσότερες θέσεις εργασίας και την αίσθηση ότι οι πολίτες έχουν την εξουσία, αλλιώς η Ακροδεξιά θα ενισχύεται διαρκώς.

Ο Αντρέα Μαμόνε είναι λέκτορας Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου