Δάσκαλος και μαθητής στην κρίση

Αποκαλούν ο ένας τον άλλον «μάστορα». Ίσα που χωρούν και οι δύο στον πάγκο στο τσαγκαράδικο της Πλατείας Βικτωρίας. Συναντήθηκαν πριν από τρία χρόνια σε αυτό το μικρό μαγαζί, πάνω από φθαρμένες σόλες και φαγωμένα τακούνια. Ήθελαν να φύγουν ακολουθώντας τους δρόμους της συνταξιοδότησης και της μετανάστευσης. Επέλεξαν να παραμείνουν. Από μεράκι και ανάγκη έγιναν δάσκαλος και μαθητής στον καιρό της κρίσης.

Οι πελάτες μόλις που έχουν αραιώσει. Ο Κώστας Βυλλιώτης σκύβει πάνω από ένα στραπατσαρισμένο ζευγάρι παπούτσια. Κάποτε αυτός ήταν το αφεντικό εδώ. Κρατούσε το μαγαζί για 28 χρόνια στο κέντρο της Αθήνας. Το 2010 όμως βγήκε στη σύνταξη. Πούλησε την επιχείρηση στον Γιώργο Μερσίνι, έναν 30χρονο μετανάστη από την Αλβανία που έψαχνε για δουλειά αλλιώς θα επέστρεφε στην πατρίδα του. Συμφώνησε να κάτσει δίπλα στον νέο, χωρίς χρήματα, για να του μάθει την τέχνη. Δεν είπαν για πόσο. Τελικά τρία χρόνια μετά ο κ. Βυλλιώτης είναι ακόμα εδώ. Στα εργαλεία του, στις μυρωδιές της κόλλας και του βερνικιού, στο πλευρό του νέου εργαζόμενου που προσπαθεί να κρατηθεί σε μια δύσκολη οικονομικά εποχή.

ΕΡΓΟ ΖΩΗΣ. «Μου είπε ότι θα κάτσει μέχρι να σταθώ στα πόδια μου και ποτέ δεν δέχτηκε να πληρωθεί. Έχω να μάθω πολλά ακόμη από αυτόν», λέει ο κ. Μερσίνι. «Το μεράκι με κρατάει εδώ. Στενοχωριέμαι να κάθομαι σπίτι. Εδώ βρίσκεται το έργο της ζωής μου», προσθέτει ο κ. Βυλλιώτης. Μεγαλώνοντας σε ένα χωριό της Βοιωτίας είχε, όπως λέει, τρεις επαγγελματικές επιλογές: ράφτης, τσαγκάρης, υλοτόμος. Όταν ολοκλήρωσε τη φοίτηση στο δημοτικό οι γονείς του τον έστειλαν να μαθητεύσει στον τσαγκάρη του χωριού. Δούλευε πάνω από δέκα ώρες την ημέρα, χωρίς αμοιβή στην αρχή. Τότε δεν υπήρχαν μηχανές και όλα ήταν χειροποίητα. «Ένας τεχνίτης πρέπει να ξέρει γεωμετρία και σχέδιο. Εγώ τα έμαθα εμπειρικά. Σήμερα είμαι ένας από τους τελευταίους που μπορούν να κατασκευάσουν παπούτσια. Η δουλειά βρίσκεται πια στις επιδιορθώσεις», λέει.

Οι δύο άντρες δεν γνωρίζονταν. Δεν έμεναν στην ίδια γειτονιά, δεν τους ένωνε κάποια οικογενειακή φιλία. Η ανάγκη τους έφερε στο ίδιο μαγαζί. Από τη μια η νοσταλγία, από την άλλη το κυνήγι του μεροκάματου. Ο Γιώργος Μερσίνι ήρθε στην Ελλάδα μαζί με την οικογένειά του το 1997. Έχει εργαστεί ως ψυκτικός, οδηγός, ξυλουργός, μεταφορέας. Είχε περάσει για ένα διάστημα και από εργοστάσιο παπουτσιών, χωρίς όμως να μάθει πολλά σε έναν χώρο που η αυτοματοποίηση ακύρωνε τη δημιουργικότητα. Πριν από τρία χρόνια παραιτήθηκε από την προηγούμενη δουλειά του καθώς το αφεντικό τον είχε για μήνες απλήρωτο. «Σκεφτόμουν να γυρίσω στα Τίρανα. Όταν έμαθα όμως ότι πωλείται το τσαγκαράδικο σκέφτηκα να ρισκάρω», λέει.

Όλο και περισσότεροι Αλβανοί μετανάστες αποχαιρετούν τα τελευταία χρόνια τα παιδιά τους τα οποία επιστρέφουν σε μια πατρίδα που δεν γνώρισαν. Τα στοιχεία της δημοτικής αρχής των Αγίων Σαράντα δείχνουν ότι μέσα στη διετία 2008-2010 άνοιξαν στην περιοχή 145 νέες επιχειρήσεις (οι περισσότερες με ιδιοκτήτες που γύρισαν από Ελλάδα ή Ιταλία). Άλλωστε, έρευνα της Παγκόσμιας Τράπεζας το 2007 ανέφερε ότι για κάθε χρόνο παραμονής ενός αλβανού μετανάστη στην Ελλάδα αυξάνονται κατά 7% οι πιθανότητες να ανοίξει δική του επιχείρηση στην πατρίδα του.

«Εφόσον η δουλειά πάει καλά εδώ, δεν υπάρχει λόγος επιστροφής», λέει ο κ. Μερσίνι. Έχει πάρει την παλιά πελατεία του μαγαζιού. Το έχει κρατήσει και αναλλοίωτο. Στην πόρτα η επιγραφή ενημερώνει ότι η επισκευή γίνεται σε τρία λεπτά. Σε έναν τοίχο ο πελάτης διαβάζει ακόμη: «Αν μείνετε ευχαριστημένοι πείτε το και στους φίλους σας». Ο κόσμος φέρνει τα παπούτσια του. Επιλέγει να αναστήσει τα παλιά ζευγάρια. Λίγο η κρίση, λίγο η συνήθεια, οι δύο μάστορες λένε ότι το μαγαζί κρατάει, το μεροκάματο βγαίνει. Ο κ. Βυλλιώτης είχε μυήσει παλιότερα άλλους τέσσερις στην τέχνη. Λέει ότι χρειάζεται υπομονή για να πετύχει κάποιος. Πλέον, σύμφωνα με τον ίδιο, ο νέος μάστορας «είναι καλός». Δεν τον επισκέπτεται τόσο τακτικά όσο στην αρχή. Δεν πρόκειται όμως να εξαφανιστεί από τον πάγκο. Για πόσο ακόμη; Όσο διαρκέσει η οικονομική κρίση, ή ο νόστος του.