[Διαστάσεις] Ο λαγός ξεγέλασε τη χελώνα

Αυτή η εβδομάδα θα μείνει χωρίς αμφιβολία στην ευρωπαϊκή ιστορία. Τα δύο σημαντικότερα στελέχη της Κομισιόν, ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο και ο Ολι Ρεν, δεν άντεξαν άλλο κι έσπασαν τη σιωπή τους. Τα γερμανικά πλεονάσματα, είπαν, πρέπει επιτέλους να μειωθούν, γιατί αποτελούν πηγή ανισορροπιών στο εσωτερικό της ευρωζώνης. Στο Βερολίνο συγκλήθηκε εκτάκτως το κυβερνητικό συμβούλιο. «Τα πράγματα είναι σοβαρά», ανακοίνωσε κατάχλωμη η Μέρκελ. «Πρέπει να αλλάξουμε επειγόντως πολιτική».

Για να μιλήσουμε σοβαρά: τα τέσσερα τελευταία χρόνια, από τότε που εκδηλώθηκε η κρίση, οι Βρυξέλλες ακολούθησαν με θέρμη την ίδια ακριβώς πολιτική που καταγγέλλουν σήμερα. Υποστήριζαν δηλαδή ότι ο μόνος τρόπος να μειωθούν οι ανισορροπίες είναι μέσω της μείωσης των ελλειμμάτων. Η επισήμανση που έκανε το 2010 η Κριστίν Λαγκάρντ, τότε υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, ότι η μείωση των ελλειμμάτων πρέπει να συνοδευτεί και από τη μείωση των πλεονασμάτων, αγνοήθηκε πλήρως. Η άποψη που κυριαρχούσε ήταν ηθικού χαρακτήρα και ήταν γερμανική: οι Ελληνες, οι Πορτογάλοι, οι Ισπανοί, οι Ιρλανδοί, και ενδεχομένως στη συνέχεια οι Γάλλοι και οι Ιταλοί, πρέπει να τιμωρηθούν γιατί έζησαν για πολλά χρόνια πάνω από τις δυνατότητές τους.  

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επέκρινε επανειλημμένα την εμμονή του Βερολίνου στη λιτότητα. Αλλά η Ευρώπη εξακολουθούσε να προτιμά τον μύθο με το τζιτζίκι και το μυρμήγκι από τον μύθο με τον λαγό και τη χελώνα: γιατί όσο η χελώνα αγωνιζόταν να πάει λίγο πιο γρήγορα, ο λαγός δεν έκοβε ταχύτητα. Οσο οι χώρες της περιφέρειας μείωναν τους μισθούς και τις συντάξεις, οι εξαγωγές της Γερμανίας αυξάνονταν αντί να μειώνονται – και το ίδιο συνέβαινε με τις ανισορροπίες στην ευρωζώνη. Το αποτέλεσμα είναι να βγαίνει σήμερα η Γερμανία από την κρίση ισχυρότερη από ποτέ: αυτή την εβδομάδα, μαζί με το «ξέσπασμα» των Μπαρόζο και Ρεν, έγινε γνωστό ότι οι παραγγελίες σε γερμανικές βιομηχανίες παρουσιάζουν σταθερή αύξηση…

Ακόμη κι αν η γραμμή του Βερολίνου μεταβληθεί μετά τη συγκρότηση του μεγάλου συνασπισμού, το ερώτημα παραμένει: γιατί οι χώρες της ευρωζώνης αποδέχθηκαν τη λιτότητα, καταδικάζοντας τον εαυτό τους σε ύφεση; Σε ένα πρόσφατο άρθρο τους για λογαριασμό του Policy Network, η Βίβιεν Σμιτ από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης και ο Μαρκ Θάτσερ από το LSE αποπειρώνται να δώσουν μερικές απαντήσεις. Η στρατηγική της λιτότητας είναι προφανώς λανθασμένη, γράφουν. Είναι όμως ευέλικτη και ευπροσάρμοστη. Λειτουργεί πολύ καλά στη θεωρία (αλλά όχι και στην πράξη). Στηρίζεται σε επιχειρήματα που είναι της μόδας (όπως ο περιορισμός του κράτους). Και, πάνω απ’ όλα, υπηρετεί τα συμφέροντα ισχυρών βιομηχανιών, τραπεζών και διεθνών συμφερόντων – για να μη μιλήσουμε για το 1%. Για τον λόγο αυτό, η κατάρρευσή της θα κάνει τα πράγματα ακόμη χειρότερα προτού αρχίσουν να βελτιώνονται.

Τι από τα παραπάνω θα συζητηθεί αυτό το τριήμερο στο ελληνικό Κοινοβούλιο; Τίποτα φυσικά. Αποκλειστικό ζητούμενο είναι η συσπείρωση των κομματικών σχηματισμών.