Ο ρόλος της κυπριακής βάσης στις συρράξεις της Μέσης Ανατολής

Οταν η ύπαρξη της GCHQ αποκαλύφθηκε στο βρετανικό κοινό από δημοσιογράφους-ερευνητές τη δεκαετία του 1970, τον βασικότερο ρόλο τότε είχε παίξει ο πληροφοριοδότης Τζον Μπέρι, αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών στον σταθμό του Αγίου Νικολάου, ο οποίος θήτευσε στο συγκεκριμένο πόστο κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960. Οταν η Βρετανία δικαιολόγησε την εισβολή του 2003 στο Ιράκ υποστηρίζοντας ότι τα όπλα μαζικής καταστροφής θα μπορούσαν να πλήξουν βρετανικές βάσεις μέσα σε μόλις 45 λεπτά, οι θιγόμενες βάσεις ήταν οι εγκαταστάσεις των υπηρεσιών πληροφοριών στην Κύπρο. Οταν οι Βρετανοί παρέχουν πληροφορίες στους σημερινούς αντάρτες της Συρίας, τα στοιχεία αυτά προέρχονται εν μέρει από τις βάσεις παρακολούθησης στην Κύπρο, 105 χιλιόμετρα από τις ακτές της Συρίας.

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ. Ωστόσο η ίδια η Κύπρος, το νησί των κατασκόπων, έχει σε μεγάλο βαθμό καταφέρει να παραμείνει μακριά από τους προβολείς της δημοσιότητας, τις περισσότερες φορές στο περιθώριο της επικαιρότητας και πολύ συχνά χωρίς να φαίνεται καθόλου. Για να κρατηθεί αυτό το μυστικό έχουν γίνει πολύ μεγάλες προσπάθειες.

Η Κύπρος έγινε το κύριο βρετανικό πόστο για τη συλλογή πληροφοριών από τη Μέση Ανατολή στα τέλη της δεκαετίας του 1940. Οι πολιτικές αναταράξεις της εποχής ανάγκασαν τους Βρετανούς να καταργήσουν τους μεγάλους σταθμούς υποκλοπών ασύρματων επικοινωνιών και ραδιοσημάτων στη Σαραφάντ της Παλαιστίνης και στην Ηλιόπολη της Αιγύπτου. Το 1947 οι εγκαταστάσεις μεταφέρθηκαν στην Κύπρο, όπου εγκαινιάστηκε η βάση του Αγίου Νικολάου. Οι βρετανικοί σταθμοί παρακολούθησης στην Κεϋλάνη και τη Χαμπανίγια στο Ιράκ έκλεισαν τη δεκαετία του 1950 και οι δραστηριότητές τους μεταφέρθηκαν επίσης στην Κύπρο. Ετσι, στο νησί δημιουργήθηκε το κύριο αγγλοαμερικανικό κατασκοπευτικό κέντρο για τη Μέση Ανατολή και τις γύρω περιοχές.

Οι βρετανικές επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Εκτός από την παρακολούθηση ραδιοσημάτων σε μεγάλες αποστάσεις, το 1963 ολοκληρώθηκε στα πλαίσια του πρότζεκτ «Sandra Over the Horizon» η κατασκευή του μεγάλου ραντάρ στο Ορος Ολυμπος για την παρακολούθηση αεροσκαφών και εκτοξεύσεων πυραύλων έως και στη Σοβιετική Ενωση. Βρετανικά και αμερικανικά κατασκοπευτικά αεροπλάνα έχουν πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα από την Κύπρο χιλιάδες αποστολές για ηλεκτρονικές υποκλοπές και φωτογραφίσεις, ενώ η αμερικανική κεραία Pusher παρακολουθούσε διεξοδικά τις ραδιοεπικοινωνίες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τη Νότια Σοβιετική Ενωση. Μία ξεχωριστή μη επανδρωμένη εγκατάσταση της NSA στην Κύπρο – συνδεδεμένη με τη μεγάλη βάση Bad Aibling των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών στη Γερμανία – λειτουργούσε για την υποκλοπή των ισραηλινών επικοινωνιών. Υπήρχαν επίσης ένας ραδιοφωνικός σταθμός της MI6 και εκπομπές της «Φωνής της Αμερικής».

ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΣΕΛΟΝ. Αργότερα, η Κύπρος επιλέχθηκε ως μία από τις τοποθεσίες – σταθμούς του πρώτου αμερικανοβρετανικού συστήματος μαζικής παρακολούθησης με τον κωδικό Echelon. Μέρος αυτού του συστήματος είναι και τα μεγάλα δορυφορικά πιάτα δίπλα στα κτίρια της βάσης του Αγίου Νικολάου – τότε ήταν η εποχή που ο κύριος όγκος των τηλεπικοινωνιών μεταδιδόταν μέσω δορυφόρων. Μέσω του Εσελον οι μυστικές υπηρεσίες κατασκοπεύουν τους δορυφόρους τηλεπικοινωνιών ενώ σε υπολογιστικά συστήματα εντός των κτιρίων της βάσης επεξεργάζονται και αναζητούν πληροφορίες στις υποκλαπείσες τηλεφωνικές κλήσεις, τα ηλεκτρονικά μηνύματα και άλλες επικοινωνίες.

Και μετά η τεχνολογία εξελίχθηκε και οι οπτικές ίνες στα υποθαλάσσια καλώδια έγιναν η καλύτερη επιλογή για τη μεταφορά του μεγαλύτερου όγκου των τηλεπικοινωνιακών πληροφοριών. Η εποχή των υποθαλάσσιων καλωδίων και της παρακολούθησης του Διαδικτύου είχε ξεκινήσει. Δεδομένων των μακροπρόθεσμων πολιτικών και στρατιωτικών βλέψεων των ΗΠΑ και της Βρετανίας στη Μέση Ανατολή, του Ψυχρού Πολέμου, της σύγκρουσης Ισραήλ – Παλαιστίνης, τους πολέμους στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στη Λιβύη και στη Συρία και ούτω καθεξής, δεν αποτελεί έκπληξη ότι το βρετανικό ακίνητο-φιλέτο των παρακολουθήσεων στην καρδιά αυτής της περιοχής είναι σημείο κλειδί των υποκλοπών σήμερα.