Google: Χρυσές δουλειές με τα δεδομένα σας

Εχετε σκεφτεί ποτέ ότι θα μπορούσατε να βγάζετε χρήματα κάθε φορά που κάνετε «like» σε μια εταιρεία ή σε ένα προϊόν στα social media; Το σκέφτηκε για εσάς η Google, η οποία σύντομα θα αρχίσει να χρησιμοποιεί το όνομα και τη φωτογραφία σας σε διαφημίσεις που θα πουλά σε τρίτους – χωρίς φυσικά να σας δίνει… μερίδιο από τα κέρδη.

Το σχέδιο της Google να λανσάρει διαφημίσεις με «προτιμήσεις χρηστών» για εμπορικά προϊόντα ενσωματώνοντας τις φωτογραφίες, τα σχόλια και τα ονόματά τους έχει προκαλέσει νέες ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικότητας.

Επί της ουσίας, ο κολοσσός των διαδικτυακών αναζητήσεων σκοπεύει να χρησιμοποιεί τα προσωπικά σας δεδομένα για να κερδίζει περισσότερα χρήματα από τις διαφημίσεις που προβάλλει, ακολουθώντας το παράδειγμα του facebook.

Οι αλλαγές που ανακοίνωσε πρόσφατα η Google στους όρους χρήσης των υπηρεσιών της, οι οποίες θα ισχύσουν από τις 11 Νοεμβρίου, λανσάρουν τη λειτουργία «κοινοποίησης των προτιμήσεων των χρηστών» σε εκατομμύρια ιστοτόπους που προβάλλουν τις διαφημίσεις της (τα γνωστά Google Ads). Στις διαφημίσεις αυτές θα εμφανίζονται τα προσωπικά στοιχεία των μελών του Google+ (περίπου 390 εκατ. χρήστες), του κοινωνικού δικτύου της εταιρείας που ιδρύθηκε το 2011.

Τα σχόλια, οι κριτικές και οι αξιολογήσεις των χρηστών για εστιατόρια, καταστήματα και προϊόντα, καθώς επίσης για τραγούδια και άλλο περιεχόμενο που αγοράζουν από το ηλεκτρονικό κατάστημα Google Play θα μπορούν να εμφανίζονται σε διαφημίσεις που βλέπουν οι φίλοι και οι συνδέσεις τους, ακόμη και άγνωστοι προς αυτούς χρήστες, όταν οι τελευταίοι κάνουν αναζήτηση στο Google.

Εάν ένας χρήστης του Google+ δηλώσει ότι του αρέσει μια συγκεκριμένη μάρκα ή προϊόν, κάνοντας κλικ στο κουμπί «+1» (το αντίστοιχο του «like» στο facebook), το όνομα και η φωτογραφία του μπορεί να εμφανίζονται σε διαφημιστικές καταχωρίσεις.

Οι διαφημίσεις της Google θα είναι παρόμοιες με αυτές που ήδη προβάλλονται στο facebook, το μεγαλύτερο κοινωνικό δίκτυο στον κόσμο που αριθμεί 1,15 δισ. χρήστες (περισσότερους από 4 εκατ. στην Ελλάδα). «Αυτές οι διαφημίσεις είναι ελκυστικές για τις εταιρείες μάρκετινγκ, αλλά εμπορεύονται στυγνά τις φωτογραφίες των χρηστών. Συνιστούν ένα τεράστιο πρόβλημα ιδιωτικότητας», δήλωσε ο Μαρκ Ρότενμπεργκ, διευθυντής της οργάνωσης προστασίας των προσωπικών δεδομένων στο Διαδίκτυο EPIC.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αμερικανική Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου πρέπει να επανεξετάσει την αλλαγή στους όρους χρήσης της Google για να διαπιστώσει αν παραβιάζεται η νομοθεσία.

Εξαιρέσεις και διαμαρτυρίες. Οι χρήστες κάτω των 18 ετών θα εξαιρεθούν από τις διαφημίσεις. Επίσης, αν κάποιος επιλέξει να περιορίσει τα σχόλια που γράφει σε συγκεκριμένες επαφές ή «κύκλους φίλων», οι διαφημίσεις που χρησιμοποιούν τα στοιχεία του θα εμφανίζονται μόνο σε αυτά τα άτομα. Οι χρήστες του Google+ θα έχουν τη δυνατότητα να εξαιρεθούν από το σύστημα αυτό.

Ωστόσο, η εμφάνιση των προσωπικών δεδομένων των χρηστών στις διαφημίσεις θα είναι ενεργοποιημένη από προεπιλογή. «Δεν είναι δυνατόν οι χρήστες να πρέπει να επαναφέρουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητάς τους κάθε φορά που η Google κάνει μια αλλαγή», σχολίασε ο Ρότενμπεργκ. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, πολλοί χρήστες του Google+ αντικατέστησαν τις φωτογραφίες των προφίλ τους με αυτή του προέδρου της εταιρείας Ερικ Σμιτ.

Η Google αποκομίζει τη συντριπτική πλειονότητα των εσόδων της από τη διαφήμιση στο Διαδίκτυο. Η αξιοποίηση των προτιμήσεων των χρηστών για συγκεκριμένα προϊόντα αποτελεί ισχυρό δέλεαρ για τις επιχειρήσεις, διότι συνιστά δωρεάν διαφήμιση από στόμα σε στόμα και μάλιστα σε ευρεία κλίμακα. Ο τζίρος των διαφημίσεων στα κοινωνικά δίκτυα ανέρχεται στα 9,5 δισ. δολάρια, αντιπροσωπεύοντας το 8% της online διαφήμισης.

Ωστόσο, η πρακτική της Google είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενη: όσοι χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες της εταιρείας το κάνουν επειδή είναι δωρεάν και βολικές στη χρήση. Κανείς δεν τους είχε πει ότι οι φωτογραφίες τους και όσα γράφουν στο Διαδίκτυο θα εμφανίζονται σε αγνώστους για διαφημιστικούς σκοπούς.

Οι αναθεωρημένοι όροι αποτελούν την πιο πρόσφατη αλλαγή στην πολιτική χρήσης των υπηρεσιών της Google, η οποία εγείρει μείζονες ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικότητας. Η εταιρεία βρίσκεται υπό διερεύνηση σε έξι ευρωπαϊκές χώρες, ενώ πριν από λίγες εβδομάδες η γαλλική Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων ανακοίνωσε ότι θα της επιβάλει κυρώσεις.

Το παράδειγμα του facebook
Δεν πουλάει μόνο η Google τις προτιμήσεις μας: τον περασμένο Αύγουστο το facebook ανακοίνωσε ότι θα εμφανίζει τα πρόσωπα και τα ονόματα των χρηστών σε διαφημίσεις που σχετίζονται με τα προϊόντα στα οποία κάνουν «like». Για παράδειγμα, αν κάποιος πατήσει «Μου αρέσει» στη σελίδα των McDonald’s στο facebook, η γνωστή αλυσίδα φαστ-φουντ μπορεί να πληρώσει το κοινωνικό δίκτυο για να προβάλει την προτίμηση του χρήστη σε όλους τους φίλους του. Η πρακτική αυτή επικρίθηκε έντονα από οργανώσεις προστασίας της ιδιωτικότητας.