[Διαστάσεις] Η ρουτίνα είναι ένδειξη φιλοδοξίας

Την ερχόμενη εβδομάδα λέω να ακολουθήσω το εξής πρόγραμμα. Θα ξυπνάω τα χαράματα, θα πίνω ένα φλιτζάνι δυνατό καφέ, θα κάθομαι γυμνός για μια ώρα στο μπαλκόνι, θα δουλεύω όλο το πρωί, θα πίνω ένα μαρτίνι με το μεσημεριανό μου φαγητό, θα περπατάω στη συνέχεια για δύο ώρες ακριβώς κι ύστερα θα ξεκινάω να γράφω (εντάξει, αφού τελειώνουν οι συσκέψεις). Είναι βέβαιο ότι θα βγαίνουν διαμαντάκια.

Και είναι βέβαιο, επειδή το παραπάνω πρόγραμμα συνδυάζει τις συνήθειες των πιο δημιουργικών εγκεφάλων της Ιστορίας. Οπως μας πληροφορεί ο Μέισον Κάρεϊ στο βιβλίο του «Daily Rituals» («Καθημερινά τελετουργικά»), που θα κυκλοφορήσει σε λίγες ημέρες στη Βρετανία από τις εκδόσεις Picador, ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ ξυπνούσε κάθε πρωί στις 5.30, έστω κι αν μπεκρόπινε την προηγούμενη νύχτα. Ο Μπετόβεν μετρούσε ο ίδιος τους 60 κόκκους που χρειαζόταν ο πρωινός του καφές, ενώ ο Μπαλζάκ έπινε πενήντα φλιτζάνια την ημέρα. Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος έκανε κάθε πρωί ολόγυμνος «μπάνια στον αέρα», έστω κι αν είχε παγωνιά. Μαρτίνι με το φαγητό τους, όσο κι αν ακούγεται λίγο κακόγουστο, έπιναν πολλοί άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών. Ο Τσαϊκόφσκι πίστευε ότι έπρεπε να περπατά ακριβώς δύο ώρες κάθε μέρα και ότι αν επέστρεφε στο σπίτι του έστω και λίγα λεπτά νωρίτερα, θα τον έβρισκαν μεγάλες συμφορές.

Παραλείπω επίτηδες άλλες συνήθειες που δεν είναι τόσο γοητευτικές ή δεν θα χαρακτηρίζονταν ακριβώς ρεαλιστικές. Ο Φρίντριχ Σίλερ, για παράδειγμα, μπορούσε να γράψει μόνο αν ο αέρας μύριζε σάπιο μήλο. Η Πατρίτσια Χάισμιθ έτρωγε κάθε μεσημέρι ακριβώς τα ίδια πράγματα: τηγανητά αυγά και μπέικον. Οσο για τον Φρόιντ, ζητούσε να του απλώνει η γυναίκα του κάθε πρωί την οδοντόκρεμα στην οδοντόβουρτσά του γιατί δεν είχε χρόνο. Δύσκολο πρότυπο.

«Η ρουτίνα σε έναν ευφυή άνθρωπο είναι ένδειξη φιλοδοξίας», έγραψε το 1958 ο Γ.Χ. Οντεν, που ήταν κατ’ εξοχήν άνθρωπος της ρουτίνας και – ευτυχώς – έπινε μαρτίνι μόνο το απόγευμα με τη βότκα του. Δεν διευκρίνισε αν η ρουτίνα βοηθά επίσης τούς όχι και τόσο ευφυείς ούτε πώς ακριβώς όριζε την ευφυΐα. Δεν έχω έτσι καμιά ασφαλή ένδειξη για το αν το κόλπο θα πιάσει. Ούτε με βοηθά η πληροφορία ότι η νέα νομπελίστρια Λογοτεχνίας, η Αλις Μονρό, έκανε είκοσι χρόνια να συγκεντρώσει το υλικό για το πρώτο της βιβλίο, αφού τα παιδιά της ήταν φασαριόζικα, οι γείτονες κτυπούσαν συνεχώς την πόρτα της και ο άνθρωπος που της νοίκιασε το πρώτο της γραφείο τη διέκοπτε διαρκώς. Την εικοσαετία στη δουλειά την έχω πατήσει προ πολλού και για Νομπέλ δεν με έχει προτείνει κανείς. Ακόμα τουλάχιστον.

Είχα όμως ένα μεγάλο προνόμιο που σαρώνει όλα τα προηγούμενα: να έχω δουλέψει με διευθυντή τον Λέοντα Καραπαναγιώτη, τη μνήμη του οποίου τίμησαν χθες στο Μέγαρο Μουσικής φίλοι και συνεργάτες του. Μεγάλη τύχη, ανεκτίμητη.