[Τρίτη άποψη] Θέμα, η γλωσσική ωριμότητα

Το προηγούμενο Σάββατο, «ΤΑ ΝΕΑ» φιλοξένησαν γνώμες ειδικών της γλώσσας για τη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών στη Μέση Εκπαίδευση, σε μια προσπάθεια οι αναγνώστες να εξαγάγουν τα συμπεράσματά τους στο θέμα που είχε προκύψει έπειτα από την πολυσυζητημένη τοποθέτηση της βουλευτού της ΔΗΜΑΡ, Μαρίας Ρεπούση. Στο πλαίσιο εκείνων των δημοσιευμάτων, φιλοξενήθηκε και η σύνοψη μιας μικρής συνομιλίας με τον Εμμανουήλ Κριαρά για την αναγκαιότητα ή μη της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών στη Μέση Εκπαίδευση. Με το σημείωμα που μας έστειλε προς δημοσίευση και παρατίθεται παρακάτω, ο καθηγητής Κριαράς αναλύει διεξοδικότερα τη θέση του που είχε συνοψιστεί με τον τίτλο: «Βγάλτε τα από το Γυμνάσιο»!

Ελπίζω να μου επιτρέψουν «ΤΑ ΝΕΑ» να δευτερολογήσω στο θέμα της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών στο γυμνάσιο. Με κινεί το ενδιαφέρον μου για την εκπαίδευση και για τη μόρφωση των παιδιών του λαού μας.

Βέβαια κανείς μας δεν έχει την άποψη ότι η αρχαία ελληνική γλώσσα δεν πρέπει να διδάσκεται στην εκπαίδευση. Η διαφωνία μας είναι στο πότε πρέπει να διδάσκεται και σε ποιους μαθητές. Για το ζήτημα του ωρολογίου προγράμματος που ισχύει σήμερα ή πρόκειται να ισχύσει θα πρέπει να αποφανθούν οι αρμόδιοι παιδαγωγοί του υπουργείου Παιδείας. Ο συντάκτης των «ΝΕΩΝ» κ. Νίκος Μάστορας μας έχει δώσει επαρκή στοιχεία του σημερινού ωρολογίου προγράμματος των αρχαίων ελληνικών («ΤΑ ΝΕΑ» 14 Σεπτεμβρίου).

Επαναλαμβάνω τούτο: Οσοι σήμερα δημοσιεύουν άρθρα με γενικότητες (δεκτές από όλους για την αρχαία γλώσσα), ας ενδιαφερθούν για τη γλωσσική ωριμότητα των μαθητών του σημερινού γυμνασίου. Θα πειστούν ότι η παράλληλη διδασκαλία δύο συγγενικών μορφών της ελληνικής γλώσσας είναι δύσκολη στο μη ώριμο στη μητρική του γλώσσα μαθητή. Για το μαθητή σχολείου της αλλοδαπής το πράγμα είναι πολύ ευκολότερο. Εχει να κάνει με δύο διαφορετικές γλώσσες. Δεν τις συγχέει και δεν παθαίνει ο ίδιος σύγχυση. Ηδη ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης έχει παρατηρήσει ότι γενικά η διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας πρέπει να γίνεται σε μαθητές που οπωσδήποτε είναι κάπως ώριμοι στη μητρική τους γλώσσα.

Στην έρευνα των «ΝΕΩΝ» (14 Σεπτεμβρίου) συγκεκριμένα απάντησαν τρεις πανεπιστημιακοί καθηγητές, με ανακοίνωσή τους, οι κλασικοί φιλόλογοι της Φιλοσοφικής Αθηνών και ένας σημαντικός λογοτέχνης, ο Θανάσης Βαλτινός. Οι δύο από τους καθηγητές, Κριαράς και Γιώργος Κοτζόγλου, συμφώνησαν με την άποψη να απομακρυνθεί το μάθημα από το γυμνάσιο. Οι δύο άλλοι περιορίστηκαν στην έκθεση γενικών βιωμάτων τους από την αρχαία γλώσσα ή διατύπωσαν γενικότητες από όλους αποδεκτές.

Ολοι ξέρομε ότι η κυβέρνηση Καραμανλή το 1976 με υπουργό Παιδείας τον Γεώργιο Ράλλη απομάκρυνε τη διδασκαλία της αρχαίας γλώσσας από το γυμνάσιο και την περιόρισε στο λύκειο. Σημειωτέον ότι κακώς είχε διαδοθεί ότι ο Ράλλης μετανόησε για την πρωτοβουλία. Ο ίδιος με επιστολή του σ’ εμένα ρητώς διατυπώνει ότι παρεξηγήθηκε δήλωσή του (βλ. δημοσίευσή μου: «Επιστολές Γεωργίου Ράλλη προς Εμμανουήλ Κριαρά», Εκδόσεις της Σχολής Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, Αθήνα 2006, γράμμα 75).

Η αρχή του κακού υπήρξε ο υπουργός του Ανδρέα Παπανδρέου, Αντώνης Τρίτσης που προπαγάνδισε την επιστροφή του μαθήματος στο γυμνάσιο. Η πρωτοβουλία του Τρίτση αποδοκιμάστηκε από το τότε Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, όπως μαζί με άλλα σχετικά δείχνει στη μελέτη μου «Ο υπουργός Παιδείας Αντώνης Τρίτσης και η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο γυμνάσιο», University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2010. Ο Τρίτσης απομακρύνθηκε τότε από την κυβέρνηση, όμως η νέα διαφορετική κυβέρνηση οριστικοποίησε δυστυχώς την επαναφορά της μαθήματος.

Ο Εμμανουήλ Γ. Κριαράς είναι φιλόλογος, ομότιμος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης